به گزارش اقتصاد کشور، یک کارشناس اقتصادی با انتقاد از عملکرد مناطق آزاد ایران، معتقد است این مناطق به جای ایفای نقش در جذب سرمایهگذاری، توسعه صادرات و تقویت لجستیک، به تدریج از مأموریت اصلی خود فاصله گرفتهاند. به گفته وی، توسعه زیرساختها، اصلاح قوانین، کاهش وابستگی تجاری به دبی و بازتعریف نقش مناطق آزاد، مهمترین پیشنیازهای تبدیل این مناطق به موتور رشد اقتصادی کشور است.
مناطق آزاد از کارکرد اصلی خود فاصله گرفتهاند
شکرخدایی با اشاره به فاصله میان اهداف اولیه مناطق آزاد و وضعیت فعلی آنها اظهار کرد که در سرزمین اصلی، بوروکراسی پیچیده و موانع متعدد برای فعالان اقتصادی ایجاد شده است؛ به همین دلیل، مناطقی که باید دارای مزیتهای ویژه باشند، امروز تنها به مکانهایی تبدیل شدهاند که قوانین در آنها اندکی عادیتر از سایر نقاط کشور اجرا میشود.
وی گفت که موضوعاتی مانند صادرات، واردات و سایر فعالیتهای اقتصادی که باید در سراسر کشور به شکل روان اجرا شوند، اکنون تنها در مناطق آزاد قابل انجام هستند و همین مسئله باعث شده این مناطق ویژگیهای متمایز خود را از دست بدهند.
تعرفه خودرو نباید مزیت اصلی مناطق آزاد باشد
این کارشناس اقتصادی، استفاده از تعرفه پایین خودرو به عنوان ابزار جذابیت مناطق آزاد را سیاستی نادرست دانست و تأکید کرد در بسیاری از کشورهای جهان، تعرفه واردات خودرو بین ۵ تا ۱۰ درصد است و نباید چنین امتیازی تنها به مناطق آزاد محدود شود.
به اعتقاد وی، جذابیت واقعی مناطق آزاد باید بر پایه مشوقهای سرمایهگذاری، معافیتهای مالیاتی، توسعه زیرساختهای حملونقل و تقویت خدمات لجستیکی شکل بگیرد، نه بر مبنای امتیازهای محدود و مقطعی.
لزوم توسعه لجستیک به جای تمرکز صرف بر احداث کارخانه
شکرخدایی با تأکید بر اهمیت اقتصاد لجستیک اظهار کرد که توسعه مناطق آزاد نباید تنها به احداث واحدهای صنعتی محدود شود. وی گفت خدماتی مانند حملونقل، بارگیری، بستهبندی، تفکیک کالا، برندینگ و سایر خدمات زنجیره تأمین، مهمترین مزیت مناطق آزاد موفق جهان محسوب میشوند.
وی افزود که کمبود زیرساختهای مناسب در این حوزه باعث شده مناطق آزاد ایران نتوانند نقش واقعی خود را در تجارت منطقهای و بینالمللی ایفا کنند.
کاهش وابستگی تجاری به دبی و تنوعبخشی به مسیرهای تجارت
شکرخدایی با اشاره به تحولات اخیر منطقه و آسیبهای ناشی از تمرکز تجارت ایران در امارات، بر ضرورت بازتعریف مأموریت مناطق آزاد تأکید کرد.
وی گفت که وابستگی گسترده تجارت کشور به بندر جبلعلی و شهر دبی، طی سالهای گذشته خسارتهای قابل توجهی به اقتصاد ایران وارد کرده است و سهم اقتصاد لجستیک ایران با امارات باید به حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش یابد.
وی همچنین بر توسعه همکاریهای تجاری با کشورهایی مانند عمان، ترکیه، عراق، پاکستان، ترکمنستان، قطر و مسیرهای شمالی تأکید کرد و این رویکرد را عامل افزایش تابآوری زنجیره تأمین کشور دانست.
دولت باید پیش از جذب سرمایهگذار، زیرساختها را آماده کند
این کارشناس اقتصادی با اشاره به تجربه مناطق آزاد موفق جهان گفت که در کشورهای موفق، ابتدا تمامی زیرساختهای مورد نیاز از جمله آب، برق، گاز، اینترنت، خدمات بانکی، مراکز درمانی، آتشنشانی، پلیس و سایر خدمات عمومی ایجاد میشود و سپس سرمایهگذار وارد منطقه میشود.
وی افزود که در ایران، ابتدا زمینی به عنوان منطقه آزاد معرفی میشود و سپس از سرمایهگذار انتظار میرود در ایجاد زیرساختها نیز مشارکت کند؛ موضوعی که موجب افزایش هزینه و کاهش انگیزه سرمایهگذاری میشود.
شکرخدایی تأکید کرد که تأمین پایدار برق، انرژی و سایر زیرساختهای اساسی باید از سوی دولت انجام شود و فعال اقتصادی نباید دغدغه تأمین این امکانات را داشته باشد.
منطقه آزاد ارس؛ الگویی موفق برای توسعه صنعتی
وی در پایان، منطقه آزاد ارس را یکی از نمونههای موفق توسعه صنعتی کشور معرفی کرد و گفت تمرکز واحدهای قطعهسازی با هدف همکاری با ترکیه، تجربهای قابل توجه در این منطقه بوده است. به اعتقاد او، توسعه زیرساختها، اجرای صحیح معافیتهای مالیاتی و تسهیل تأمین مالی، میتواند مسیر موفقیت سایر مناطق آزاد کشور را نیز هموار کند.
نظر شما درباره آینده مناطق آزاد و اصلاح ساختار آنها چیست؟ دیدگاه خود را با مخاطبان اقتصاد کشور در میان بگذارید.
