به گزارش اقتصاد کشور، اقتصاد ایران همزمان با تورم بالا، فشار تحریمها، ناترازی شبکه بانکی و هزینههای ناشی از جنگ اقتصادی روبهرو است؛ شرایطی که باعث شده سیاستهای پولی و نحوه عملکرد بانک مرکزی بیش از گذشته در کانون توجه کارشناسان قرار گیرد. در این میان، یکی از مهمترین پرسشها این است که آیا افزایش پایه پولی و رشد نقدینگی همواره به تورم منجر میشود یا در برخی شرایط میتواند به تأمین مالی تولید و جلوگیری از رکود کمک کند.
پایه پولی باید متناسب با رشد نقدینگی افزایش یابد
سیدعباس عباسپور، کارشناس اقتصادی، معتقد است در شرایط فعلی اقتصاد ایران، سیاست «قفل کردن پایه پولی» نه امکانپذیر است و نه کارآمد. وی در گفتوگو با فارس اظهار داشت که رشد نقدینگی در اقتصاد بهصورت طبیعی رخ میدهد و بانکها برای پاسخگویی به این روند، به ذخایر و پایه پولی نیاز دارند.
وی افزود بانکها برای پرداخت سپرده قانونی، انجام تسویههای بینبانکی، خرید اوراق دولتی و ایفای سایر تعهدات خود ناگزیر از استفاده از ذخایر بانک مرکزی هستند. از اینرو، همزمان با رشد نقدینگی، پایه پولی نیز باید به شکل متناسب افزایش یابد.
عباسپور هشدار داد که اگر بانک مرکزی این فرآیند را بهصورت فعال مدیریت نکند، رشد پایه پولی از مسیرهایی مانند اضافهبرداشت بانکها اتفاق خواهد افتاد؛ موضوعی که میتواند ناترازی شبکه بانکی و هزینههای مالی را تشدید کند.
کنترل نرخ بهره در کنار مهار تورم
این کارشناس اقتصادی بر این باور است که بانک مرکزی علاوه بر کنترل تورم، باید مدیریت نرخ بهره را نیز در اولویت قرار دهد. به گفته وی، افزایش نرخ بهره در شرایط کنونی، هزینه تأمین مالی را برای واحدهای تولیدی و بنگاههای آسیبدیده از جنگ به شکل قابل توجهی افزایش میدهد.
وی تأکید کرد که بخش عمده تأمین مالی اقتصاد ایران از طریق شبکه بانکی انجام میشود و افزایش نرخهای بهره میتواند اجرای پروژههای سرمایهگذاری و بازسازی را با چالش مواجه کند.
عباسپور معتقد است بانک مرکزی از طریق ابزارهایی مانند عملیات بازار باز، مدیریت نرخ سود بینبانکی و تأمین مناسب ذخایر بانکی میتواند از افزایش شدید نرخ بهره جلوگیری کرده و مسیر تأمین مالی تولید را هموار سازد.
آیا رشد نقدینگی همیشه عامل تورم است؟
عباسپور با رد این دیدگاه که هرگونه رشد نقدینگی الزاماً به افزایش تورم منجر میشود، اظهار داشت که در سالهای اخیر، در برخی مقاطع نرخ تورم حتی از رشد نقدینگی نیز بیشتر بوده است.
وی معتقد است بخش مهمی از تورم اقتصاد ایران ناشی از شوکهای سمت عرضه، افزایش نرخ ارز، تحریمها و اختلال در زنجیره تأمین است؛ عواملی که هزینه تولید را افزایش دادهاند.
به گفته این کارشناس، در اقتصادی با تورم بالا، نیاز بنگاهها به سرمایه در گردش نیز افزایش پیدا میکند و در نتیجه رشد متناسب نقدینگی برای حفظ فعالیتهای اقتصادی اجتنابناپذیر است.
کیفیت رشد نقدینگی مهمتر از حجم آن است
عباسپور تأکید کرد که مسئله اصلی اقتصاد، صرفاً میزان نقدینگی نیست، بلکه نحوه خلق و هدایت آن اهمیت بیشتری دارد. وی معتقد است بانک مرکزی باید بر مسیر تخصیص منابع نظارت کند تا تسهیلات بانکی به سمت تولید، سرمایه در گردش بنگاهها و پروژههای بازسازی هدایت شود.
وی همچنین یکی از چالشهای نظام بانکی را پرداخت تسهیلات بر اساس روابط به شرکتهای وابسته و افراد خاص دانست و پیشنهاد کرد معیار اصلی اعطای وام، توان تولید، عملکرد اقتصادی و قدرت بازپرداخت متقاضیان باشد.
نقش بانک مرکزی در بازسازی اقتصاد
این کارشناس اقتصادی در پایان تأکید کرد که بانک مرکزی میتواند در شرایط جنگی و پساجنگ، نقش مؤثری در تأمین مالی دولت و بازسازی اقتصاد ایفا کند.
به اعتقاد وی، راهکار عبور اقتصاد ایران از شرایط فعلی، اجرای سیاستهای انقباضی شدید نیست، بلکه مدیریت هوشمند نقدینگی، کنترل نرخ بهره، هدایت اعتبار به بخش تولید و حمایت از فرآیند بازسازی اقتصادی است.
برای اطلاع از تازهترین اخبار اقتصاد کلان، سیاستهای پولی و تحلیلهای اقتصادی، اقتصاد کشور را دنبال کنید.
