به نقل از اقتصاد کشور، بانک تسویهحسابهای بینالمللی (BIS) در گزارشی تازه نسبت به پیامدهای موج گسترده سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی هشدار داد؛ موجی که به گفته این نهاد میتواند در نهایت بازارهای مالی جهان را با ریسک سقوط و بحران مواجه کند.
این نهاد بینالمللی که به «بانک مرکزی بانکهای مرکزی» معروف است، اعلام کرده است رشد بیسابقه هزینهها در حوزه هوش مصنوعی اگرچه در کوتاهمدت از بازارهای سهام و رشد اقتصاد جهانی حمایت کرده، اما در بلندمدت میتواند آسیبپذیریهای مالی جدی ایجاد کند.
هشدار BIS درباره ریسکهای مالی هوش مصنوعی
بانک تسویهحسابهای بینالمللی در گزارش سالانه خود تأکید کرده است که حجم بالای سرمایهگذاری در فناوری هوش مصنوعی ممکن است در صورت بروز هر شوک اقتصادی، به تشدید بحران مالی منجر شود و از بازارها به کل اقتصاد سرایت کند.
پابلو هرناندز دیکاس، مدیرکل این بانک در تشریح این گزارش گفت که پیام اصلی آن «ضرورت اقدام فوری» است و سیاستگذاران باید پیش از تشدید شرایط، برای مدیریت ریسکها وارد عمل شوند؛ چرا که در غیر این صورت هزینه اصلاح بسیار سنگین خواهد بود.
سرمایهگذاریهای عظیم و شکلگیری رقابت پرریسک
بر اساس این گزارش، پنج شرکت بزرگ فعال در حوزه زیرساخت هوش مصنوعی قصد دارند طی سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ بیش از یک تریلیون دلار سرمایهگذاری کنند؛ رقابتی که از سودآوری فعلی آنها فراتر رفته و حتی برخی را به استقراض سنگین سوق داده است.
BIS معتقد است این رقابت بر پایه این تصور شکل گرفته که در نهایت تنها چند بازیگر بزرگ در بازار باقی خواهند ماند؛ موضوعی که باعث تزریق سرمایههای کلان به پروژههایی با بازدهی نامشخص شده است.
شباهت با حبابهای تاریخی
این نهاد مالی، وضعیت کنونی را با دورههای تاریخی مانند حباب داتکام، توسعه برق در دهه ۱۹۲۰ و رونق راهآهن در قرن نوزدهم مقایسه کرده و هشدار داده است که چنین دورههایی معمولاً با سرمایهگذاری بیش از حد و در نهایت رکود اقتصادی پایان یافتهاند.
ریسکهای پنهان در مدلهای مالی و مراکز داده
در این گزارش همچنین به «تأمین مالی چرخشی» اشاره شده است؛ مدلی که در آن شرکتهای تولید تراشه و خدمات ابری در پروژههای هوش مصنوعی سرمایهگذاری میکنند و همان شرکتها دوباره به عنوان خریدار خدمات بازمیگردند.
از سوی دیگر، منتقدان نسبت به نحوه حسابداری مراکز داده نیز هشدار دادهاند؛ موضوعی که میتواند سود شرکتها را بیشتر از واقعیت نشان دهد، در حالی که مصرف واقعی نقدینگی بالاتر است.
پیامدهای تورمی و فشار بر انرژی
اقتصاددانان همچنین از احتمال شکلگیری «موج سوم تورم» سخن گفتهاند؛ موجی که این بار میتواند تحت تأثیر رشد هوش مصنوعی ایجاد شود.
افزایش تقاضا برای تراشهها و تجهیزات پردازشی باعث کمبود در بازار لوازم الکترونیکی شده و حتی قیمت برخی محصولات مصرفی نیز افزایش یافته است.
در کنار این موارد، فشار سنگینی بر شبکه برق نیز پیشبینی میشود؛ بهطوریکه مراکز داده میتوانند بخش بزرگی از رشد مصرف برق را تا سالهای آینده به خود اختصاص دهند و هزینه انرژی را افزایش دهند.
با این حال، BIS تأکید کرده است که در صورت تحقق وعدههای بهرهوری هوش مصنوعی، این فناوری میتواند در بلندمدت اثرات ضدتورمی نیز به همراه داشته باشد.
برای بررسی ادامه تحولات اقتصاد جهانی و بازار فناوری، همراه ما باشید.
