به نقل از اقتصاد کشور افزایش چندبرابری هزینه حمل مواد اولیه دارویی و طولانیتر شدن مسیرهای وارداتی، فشار تازهای بر صنعت داروسازی ایران وارد کرده است. زهرا آقامیری، مدیرعامل شرکت دارویی اکسیر هیرا، اعلام کرده است که هزینه حمل مواد اولیه از شرق آسیا حدود ۸ برابر و از مسیر آسیای میانه حدود ۱۱ برابر افزایش یافته و هزینههای جانبی پس از جنگ نیز حدود ۲۰ درصد به بهای تمامشده مواد اولیه دارویی اضافه کرده است.
تداوم آثار جنگ چهلروزه و اختلال در مسیرهای بینالمللی تأمین، در شرایطی رخ داده که صنعت داروسازی ایران پیش از این نیز با محدودیتهای ارزی، بانکی و وابستگی به واردات بخشی از مواد اولیه مواجه بوده است. افزایش هزینههای حملونقل و تغییر مسیر واردات میتواند زمان تأمین مواد اولیه را افزایش داده و هزینه تولید دارو را بالا ببرد.
هزینه حمل مواد اولیه دارویی تا ۱۱ برابر افزایش یافت
آقامیری با اشاره به شرایط جدید زنجیره تأمین دارو گفت: «هزینههای جانبی پس از جنگ حدود ۲۰ درصد به بهای تمامشده مواد اولیه دارویی اضافه کرده است.»
بر اساس این اظهارات، هزینه حمل مواد اولیه دارویی از شرق آسیا حدود ۸ برابر و از مسیر آسیای میانه حدود ۱۱ برابر افزایش یافته است. تغییر مسیرهای وارداتی علاوه بر افزایش کرایه حمل، زمان رسیدن محمولهها به کشور را نیز طولانیتر کرده است.
تغییر مسیر واردات، یکی از مهمترین عوامل افزایش هزینههای لجستیکی عنوان شده است. استفاده از مسیرهای جایگزین معمولاً به افزایش مسافت، هزینه حمل، بیمه و زمان انتقال محموله منجر میشود و این فشار در نهایت میتواند بر بهای تمامشده مواد اولیه اثر بگذارد.
۲۰ درصد هزینه جانبی به بهای تمامشده مواد اولیه اضافه شد
افزایش هزینههای حمل تنها بخشی از فشار ایجادشده بر زنجیره تأمین دارو است. هزینه بیمه محمولهها، انبارداری، عوارض و هزینههای ناشی از تأخیر در تحویل نیز میتواند مجموع هزینه واردات مواد اولیه را افزایش دهد.
در چنین شرایطی، حتی در صورت ثابت ماندن قیمت خود ماده اولیه، افزایش هزینههای جانبی میتواند بهای تمامشده تولید دارو را بالا ببرد. این مسئله برای شرکتهایی که حاشیه سود محدودی دارند، فشار بیشتری ایجاد میکند و میتواند برنامهریزی برای تولید و تأمین موجودی را دشوارتر کند.
فشار زنجیره تأمین بر قیمت و دسترسی به دارو
افزایش هزینه مواد اولیه و حملونقل، در صورت تداوم، میتواند بر قیمت تمامشده داروهای تولید داخل اثر بگذارد. از سوی دیگر، اگر شرکتهای داروسازی نتوانند مواد اولیه مورد نیاز خود را با شرایط جدید تأمین کنند، احتمال کاهش تولید برخی محصولات نیز وجود خواهد داشت.
این موضوع برای داروهای مورد استفاده بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا اختلال در تأمین دارو میتواند دسترسی مستمر بیماران به درمان را دشوار کند. از این رو، مدیریت هزینههای زنجیره تأمین و جلوگیری از اختلال در واردات مواد اولیه از اهمیت بالایی برخوردار است.
وابستگی به واردات؛ یکی از چالشهای اصلی صنعت دارو
بخشی از مواد اولیه دارویی مورد استفاده در تولید داخلی از خارج تأمین میشود و همین وابستگی، صنعت داروسازی را در برابر اختلالات تجارت خارجی، محدودیتهای بانکی، نوسانات ارزی و افزایش هزینههای حملونقل آسیبپذیر میکند.
در این شرایط، توسعه ظرفیت تولید داخلی مواد اولیه دارویی میتواند بهعنوان یکی از راهکارهای میانمدت و بلندمدت برای کاهش آسیبپذیری زنجیره تأمین مورد توجه قرار گیرد. توسعه این بخش البته به سرمایهگذاری، فناوری، زیرساخت و حمایت از تولیدکنندگان نیاز دارد.
راهکارهای کاهش فشار بر زنجیره تأمین دارو
در کوتاهمدت، تسهیل واردات مواد اولیه، کاهش زمان ترخیص محمولهها، مدیریت هزینههای گمرکی و تأمین منابع ارزی میتواند بخشی از فشار واردشده بر شرکتهای دارویی را کاهش دهد. بهبود هماهنگی میان دستگاههای مرتبط با تجارت خارجی نیز میتواند از افزایش هزینههای ناشی از تأخیر جلوگیری کند.
در میانمدت، توسعه تولید داخلی مواد اولیه دارویی و تقویت همکاریهای تجاری با کشورهای منطقه میتواند وابستگی به مسیرهای محدود وارداتی را کاهش دهد. سرمایهگذاری در زیرساختهای حملونقل و تقویت مسیرهای زمینی، ریلی و دریایی نیز از جمله اقداماتی است که میتواند در بلندمدت هزینه و زمان انتقال مواد اولیه را کاهش دهد.
افزایش هزینه حمل مواد اولیه دارویی تا چندین برابر و اضافه شدن حدود ۲۰ درصد هزینههای جانبی به بهای تمامشده، نشانهای از فشار فزاینده بر زنجیره تأمین دارو است. مدیریت این شرایط نیازمند هماهنگی میان دولت، صنعت داروسازی و بخشهای مرتبط با تجارت و حملونقل است تا افزایش هزینههای واردات به اختلال در تولید و دسترسی بیماران به دارو منجر نشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحولات حوزه دارو، سلامت و صنایع دارویی، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
