به گزارش اقتصاد کشور، تازهترین آمارها نشان میدهد تورم خوراکیها در سال ۱۴۰۵ فشار قابلتوجهی بر معیشت خانوارهای ایرانی وارد کرده و الگوی خرید و مصرف مواد غذایی را تغییر داده است. افزایش مداوم قیمت کالاهای اساسی باعث شده بسیاری از خانوادهها به جای خریدهای ماهانه، خرید روزانه یا محدود را در دستور کار قرار دهند و سهم برخی اقلام پروتئینی و لبنی از سبد غذایی کاهش یابد.
تورم خوراکیها؛ موتور اصلی فشار معیشتی
بر اساس دادههای مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرفکننده در خرداد ۱۴۰۵ به ۶۵۶.۴ واحد رسیده است. همچنین تورم نقطهبهنقطه خانوارها ۸۸.۶ درصد، تورم سالانه ۶۲ درصد و تورم ماهانه ۵.۹ درصد ثبت شده است.
در این میان، گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» با ثبت تورم ماهانه ۶.۸ درصد، بیشترین سهم را در افزایش هزینههای زندگی خانوارها داشته است؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، بیشترین فشار را بر دهکهای کمدرآمد وارد کرده است.
افزایش بیش از ۲ میلیون تومانی هزینه سبد غذایی در سه ماه
بررسی روند تغییرات قیمتها نشان میدهد اگر یک خانوار در ابتدای اسفند ۱۴۰۴ برای خرید یک سبد متعارف مواد غذایی شامل برنج، نان، گوشت، مرغ، تخممرغ، لبنیات، حبوبات، میوه و سبزیجات حدود ۱۰ میلیون تومان هزینه میکرد، همان سبد در پایان خرداد ۱۴۰۵ به حدود ۱۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان رسیده است.
به این ترتیب، تنها طی سه ماه هزینه تأمین همان سبد غذایی بیش از ۲ میلیون تومان افزایش یافته؛ در حالی که درآمد بسیاری از خانوارها متناسب با این رشد قیمتها افزایش پیدا نکرده است.
تغییر الگوی مصرف؛ کاهش خرید گوشت و لبنیات
افزایش قیمت مواد غذایی موجب شده بسیاری از خانوارها مصرف برخی کالاهای اساسی را کاهش دهند. گوشت قرمز برای بخشی از خانوادهها از یک کالای مصرفی منظم به کالایی مناسبتی تبدیل شده و حتی مصرف گوشت مرغ نیز تحت تأثیر رشد قیمتها کاهش یافته است.
همچنین کاهش مصرف شیر، ماست، پنیر و سایر محصولات لبنی در بسیاری از خانوارها مشاهده میشود. در مقابل، سهم کالاهای ارزانتر مانند نان، برنج و سیبزمینی در سبد غذایی افزایش یافته که بیانگر تغییر ساختار تغذیه خانوارها در اثر تورم است.
فشار بیشتر تورم بر دهکهای پایین درآمدی
آمارهای رسمی نشان میدهد تورم برای همه دهکهای درآمدی یکسان نبوده است. در خرداد ۱۴۰۵، دهک دوم درآمدی تورم ۶۸.۵ درصدی را تجربه کرده، در حالی که این رقم برای دهک دهم حدود ۶۰.۱ درصد بوده است.
کارشناسان معتقدند این اختلاف موجب شده خانوارهای کمدرآمد بیش از سایر گروهها ناچار به حذف یا کاهش مصرف اقلامی مانند گوشت، لبنیات و میوه شوند؛ موضوعی که علاوه بر پیامدهای اقتصادی، آثار اجتماعی و تغذیهای نیز به همراه دارد.
مقایسه ایران با کشورهای دارای تورم غذایی بالا
بررسیهای بینالمللی نشان میدهد ایران در کنار کشورهایی قرار گرفته که با تورم غذایی بالا و ماندگار مواجه هستند. در سالهای اخیر، ترکیه در برخی مقاطع تورم خوراکی بیش از ۱۰۰ درصد و آرژانتین نیز تورم غذایی بالاتر از ۱۵۰ درصد را تجربه کردهاند. در مصر نیز وابستگی به واردات مواد غذایی، تورم این بخش را در محدوده ۴۰ تا ۶۰ درصد نگه داشته است.
با این حال، کارشناسان معتقدند در ایران همزمانی عواملی مانند نوسانات نرخ ارز، افزایش هزینههای تولید، رشد قیمت نهادههای وارداتی و انتظارات تورمی، موجب شده فشار بر بازار مواد غذایی روندی مستمر و فرسایشی داشته باشد.
