به نقل از اقتصاد کشور افزایش تقاضای جهانی برای مس، در کنار محدودیت‌های عرضه و زمان‌بر بودن توسعه معادن جدید، این فلز صنعتی را بیش از گذشته به کانون توجه سرمایه‌گذاران تبدیل کرده است. هم‌زمان، رشد قیمت مس در بازار داخلی و جهانی و افزایش فعالیت معامله‌گران آن در بورس کالا، پرسش‌هایی درباره جایگاه این فلز در مقایسه با طلا و سایر دارایی‌های سرمایه‌ای ایجاد کرده است.
در معاملات شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵، قیمت هر کیلوگرم گواهی سپرده کالایی مس در بورس کالای ایران به ۳ میلیون و ۵۵۵ هزار تومان رسید؛ سطحی که رکورد تازه‌ای برای این فلز در بازار داخلی محسوب می‌شود.
رشد چشمگیر قیمت مس و طلا در یک دهه اخیر
بررسی روند قیمت‌ها نشان می‌دهد بهای هر کیلوگرم مس از حدود ۲۵ هزار و ۴۶۱ تومان در سال ۱۳۹۶ به یک میلیون و ۲۶۶ هزار تومان در پایان سال ۱۴۰۴ رسیده است. بر اساس ارقام گزارش‌شده، قیمت مس تا پایان سال گذشته بیش از ۴ هزار و ۸۰۰ درصد افزایش یافته و در نیمه دوم مهرماه نیز رشد آن نسبت به سال ۱۳۹۶ از ۱۳ هزار درصد فراتر رفته است.
در همین بازه، قیمت هر گرم طلا که در پایان سال ۱۳۹۶ حدود ۱۵۰ هزار تومان بود، در معاملات ۲۵ مهرماه به بیش از ۲۶ میلیون تومان رسید. این تغییرات از رشد بیش از ۱۷ هزار درصدی قیمت طلا در مقایسه با یک دهه قبل حکایت دارد. به این ترتیب، مس نیز طی سال‌های گذشته رشد قابل توجهی را تجربه کرده و توجه سرمایه‌گذاران را از یک کالای صرفاً صنعتی به ابزاری برای سرمایه‌گذاری جلب کرده است.
افزایش تعداد معامله‌گران مس در بورس کالا
ارزش بازار مس در بورس کالا ۱۹.۲ هزار میلیارد تومان اعلام شده است. همچنین ۶۲۲ خریدار حقیقی و ۱۸ خریدار حقوقی در این بازار حضور دارند. در بخش گواهی سپرده طلا نیز به‌طور متوسط روزانه ۳۴۷ خریدار حقیقی و ۳۵ خریدار حقوقی فعالیت می‌کنند. این آمار نشان می‌دهد شمار خریداران حقیقی گواهی سپرده مس از تعداد فعالان حقیقی گواهی سپرده طلا بیشتر شده است.
قیمت مس در بورس کالای لندن
در معاملات ۲۴ مهرماه بورس فلزات لندن، هر تن مس در محدوده ۱۴ هزار و ۳۰۲ تا ۱۴ هزار و ۳۰۸ دلار قیمت‌گذاری شد. این فلز در روز قبل از آن معاملات را با قیمت ۱۴ هزار و ۴۰۲ دلار آغاز کرده بود، اما پس از افت قابل توجه، به محدوده ۱۴ هزار و ۲۹۵ دلار بازگشت.
بر اساس محاسبات ارائه‌شده، قیمت هر کیلوگرم مس در بورس لندن معادل حدود ۳ میلیون و ۷۹۰ هزار تا ۳ میلیون و ۸۱۵ هزار تومان برآورد می‌شود. مقایسه این ارقام با نرخ داخلی نشان می‌دهد قیمت مس در بورس کالای ایران تا حدود ۳۰۰ هزار تومان پایین‌تر از نرخ محاسباتی جهانی قرار دارد؛ اختلافی که می‌تواند برای بررسی شرایط سرمایه‌گذاری اهمیت داشته باشد، هرچند به‌تنهایی تضمینی برای بازدهی آینده نیست.
کدام نمادهای بورسی به صنعت مس وابسته‌اند؟
در بازار سرمایه ایران، چهار نماد فملی، فباهنر، فافق و سرچشمه به‌طور مستقیم با صنعت مس ارتباط دارند. نماد فملی متعلق به شرکت صنایع ملی مس ایران است و در شمار نمادهای بزرگ بازار سرمایه قرار می‌گیرد. همچنین برخی صندوق‌های بخشی فلزات اساسی در سهام شرکت‌های مسی سرمایه‌گذاری می‌کنند که در میان آن‌ها صندوق مسگون از جمله صندوق‌های دارای تمرکز بر صنعت مس است.
بازدهی سه‌ماهه نماد فملی ۱۲۴ درصد، فباهنر ۳۲ درصد، سرچشمه ۳۴ درصد و فافق ۶۰.۷ درصد اعلام شده است. این ارقام به دوره مشخصی مربوط‌اند و لزوماً بیانگر عملکرد آینده این نمادها نیستند.
بازدهی صندوق‌های مس در مقایسه با صندوق‌های طلا
در میان صندوق‌های بخشی فلزات اساسی، مسگون و متال از صندوق‌های شناخته‌شده مرتبط با صنعت مس هستند. بازدهی سه‌ماهه مسگون ۸۰ درصد و متال ۱۸۰ درصد گزارش شده است؛ در حالی که بازدهی سه‌ماهه صندوق‌های طلای بورس کالا حدود ۳۷ درصد بوده است.
با این حال، مقایسه این بازدهی‌ها باید با توجه به تفاوت ساختار صندوق‌ها انجام شود. صندوق‌های بخشی فلزات اساسی، صندوق‌های سهامی هستند و عملکرد آن‌ها علاوه بر وضعیت صنعت، از نوسانات سهام شرکت‌ها و تغییرات شاخص کل بورس تأثیر می‌پذیرد. در مقابل، صندوق‌های طلای بورس کالا در گروه صندوق‌های سرمایه‌گذاری کالایی قرار دارند و ارزش واحدهای آن‌ها بر پایه تغییرات قیمت طلا تعیین می‌شود.
چرا تقاضای جهانی برای مس در حال افزایش است؟
سهیل عسگری، مدیر صندوق بخشی فلزات اساسی متال، درباره تحولات بازار مس اظهار داشت: مس یک فلز صنعتی است، اما در سال‌های اخیر اهمیت آن از یک ماده اولیه معمولی فراتر رفته و به یک کالای استراتژیک برای اقتصاد آینده تبدیل شده است.
وی افزود: توسعه شبکه‌های برق، انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی و به ویژه دیتاسنترها و زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی، تقاضای ساختاری جدیدی برای مس ایجاد کرده‌اند و در تحلیل‌های اخیر نشریه اکونومیست نیز بر اهمیت سرمایه‌گذاری کلان در زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی AI و برق تأکید شده است.
عسگری تاکید کرد: رشد اقتصاد دیجیتال در نهایت به سرمایه‌گذاری فیزیکی گسترده در شبکه برق و تجهیزات نیاز دارد که همگی محرک تقاضای مس هستند. از طرف دیگر، افزایش عرضه مس به سرعت افزایش تقاضا نیست؛ توسعه یک معدن جدید سال‌ها زمان می‌برد و نیازمند سرمایه‌گذاری کلان است. بنابراین ترکیب رشد تقاضای ساختاری و محدودیت سمت عرضه باعث شده مس در نگاه سرمایه‌گذاران به یک دارایی استراتژیک تبدیل شود.
آیا مس می‌تواند جایگزین طلا و نقره شود؟
این مدیر صندوق سرمایه‌گذاری معتقد است مس را نمی‌توان جایگزین طلا و نقره دانست، زیرا کارکرد این دارایی‌ها متفاوت است. طلا عمدتاً به‌عنوان دارایی پولی، ذخیره ارزش و ابزاری برای پوشش ریسک‌های ژئوپلیتیک و تورمی شناخته می‌شود؛ در حالی که قیمت مس ارتباط بیشتری با رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری صنعتی دارد.
به گفته عسگری، گواهی سپرده کالایی این امکان را فراهم می‌کند که سرمایه‌گذاران بدون ورود مستقیم به بازار فیزیکی، در معرض تغییرات قیمت کالای پایه قرار بگیرند. از این منظر، گواهی سپرده مس می‌تواند برای افرادی که قصد دارند بخشی از سبد سرمایه‌گذاری خود را به کالاهای پایه اختصاص دهند، ابزاری قابل بررسی باشد.
با این حال، بازدهی گواهی سپرده مس در بورس کالا الزاماً با بازدهی جهانی این فلز برابر نیست. نرخ ارز، قیمت کاتد مس عرضه‌شده توسط شرکت ملی مس در بورس کالا و سازوکار معاملاتی گواهی سپرده نیز بر بازده نهایی اثر می‌گذارند.
چشم‌انداز میان‌مدت و بلندمدت بازار مس
عسگری بیان کرد: سرمایه‌گذارانی که افق میان‌مدت و بلندمدت دارند، می‌توانند مس را در کنار طلا و سایر کامودیتی‌ها بررسی کنند. به‌خصوص اینکه علاوه بر چین، رشد اقتصادی هند نیز می‌تواند در سال‌های آینده به یک منبع مهم تقاضای فلزات صنعتی تبدیل شود.
او با اشاره به برآورد بانک جهانی از رشد اقتصادی هند در سال مالی ۲۰۲۷ به میزان حدود ۶.۶ درصد، حوزه‌هایی مانند انرژی، زیرساخت و تولید را از زمینه‌های مهم سرمایه‌گذاری این کشور دانست؛ روندی که در صورت تداوم می‌تواند از تقاضای فلزاتی مانند مس حمایت کند.
به گفته این فعال بازار سرمایه، توسعه شبکه‌های برق، خودروهای برقی، انرژی‌های تجدیدپذیر، دیتاسنترها و هوش مصنوعی از عوامل تقویت تقاضا هستند. در مقابل، کاهش رشد اقتصادی چین، رکود جهانی، تقویت دلار و افزایش سرمایه‌گذاری برای توسعه معادن جدید می‌توانند در کوتاه‌مدت فشار کاهشی بر قیمت‌ها وارد کنند.
عسگری تأکید کرد: در افق میان‌مدت و بلندمدت، دیدگاه نسبت به عوامل بنیادی بازار مس مثبت است، البته نه به این معنا نیست که قیمت مس الزاماً در کوتاه‌مدت در یک مسیر صعودی حرکت خواهد کرد.
تفاوت سرمایه‌گذاری در سهام مسی و گواهی سپرده مس
سرمایه‌گذاری در سهام شرکت‌های مسی، گواهی سپرده مس و صندوق‌های کالایی، ابزارهایی با میزان مواجهه متفاوت نسبت به بازار مس هستند. گواهی سپرده مس و سایر ابزارهای کالایی ارتباط مستقیم‌تری با قیمت خود فلز دارند؛ اما خرید سهام شرکتی مانند فملی، علاوه بر قیمت مس، به عواملی مانند میزان تولید و فروش، نرخ ارز، هزینه انرژی، حاشیه سود، حقوق دولتی معادن، سیاست تقسیم سود و ارزش‌گذاری سهم وابسته است.
به همین دلیل، سهام شرکت‌های مسی ممکن است در برخی شرایط واکنشی متفاوت از قیمت خود فلز نشان دهند. انتخاب میان این ابزارها به هدف سرمایه‌گذاری، افق زمانی و میزان ریسک‌پذیری سرمایه‌گذار بستگی دارد.
جمع‌بندی؛ طلا یا مس؟
افزایش تقاضای ناشی از توسعه زیرساخت‌های برق، گسترش اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی و رشد سرمایه‌گذاری صنعتی، جایگاه مس را در بازارهای جهانی پررنگ‌تر کرده است. در سوی دیگر، محدودیت عرضه و زمان‌بر بودن راه‌اندازی معادن جدید می‌تواند بر توازن بازار در سال‌های آینده اثر بگذارد.
با این حال، مس و طلا کارکرد یکسانی ندارند و رشد قیمت هر دو فلز به عوامل متفاوتی وابسته است. برای بررسی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در مس، علاوه بر روند جهانی تقاضا و عرضه، باید نرخ ارز، شرایط بازار داخلی، ابزار انتخابی و ریسک نوسانات کوتاه‌مدت نیز در نظر گرفته شود.
برای پیگیری تازه‌ترین خبرها و تحلیل‌های بازار سرمایه، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
