به گزارش اقتصاد کشور، یک کارشناس اقتصادی با رد این دیدگاه که افزایش نرخ بهره میتواند بهطور مستقیم توان وامدهی بانکها را افزایش دهد، تأکید کرد که قدرت تسهیلاتدهی شبکه بانکی به مجموعه منابع، مدیریت نقدینگی و پیشبینی رفتار سپردهها وابسته است و تنها با تغییر نرخ بهره دستخوش تغییر نمیشود.
در شرایطی که نرخ سود بینبانکی همچنان در سطوح بالای حدود ۲۴ درصد نوسان دارد، آثار سیاستهای پولی و تغییرات نرخ بهره بار دیگر به یکی از موضوعات مهم در تحلیل عملکرد بانکها و بازارهای مالی تبدیل شده است.
افزایش نرخ بهره لزوماً قدرت وامدهی بانکها را بیشتر نمیکند
محمد نوربخش، اقتصاددان، تحلیلگر ارشد بازارهای مالی و کارشناس خبره بازار سرمایه، در بررسی باورهای رایج درباره نرخ بهره، به موضوع ارتباط میان نرخ سود و توان تسهیلاتدهی بانکها پرداخت.
وی اظهار کرد: «کلیشه دوم این است که گفته میشود افزایش نرخ بهره ـ و طبیعتاً کاهش نرخ بهره در جهت عکس ـ باعث افزایش (یا کاهش) توان وامدهی بانکها میشود.»
نوربخش در توضیح استدلال مطرحشده درباره این دیدگاه گفت: برخی معتقدند زمانی که نرخ بهره افزایش پیدا میکند، مردم منابع خود را برای مدت بیشتری در قالب سپردههای بلندمدت نزد بانکها نگه میدارند و بانکها نیز با اطمینان بیشتری میتوانند تسهیلات بیشتری پرداخت کنند.
این اقتصاددان با رد این استدلال تصریح کرد: «این هم اشتباه است؛ زیرا بانکها به این شکل عمل نمیکنند که فقط به اندازه سپردههای مدتدار خود وام بدهند.»
مبنای تصمیم بانکها فقط سپردههای بلندمدت نیست
وی توضیح داد: بانکها با استفاده از تمام سپردههایی که در اختیار دارند، شامل سپردههای جاری، کوتاهمدت و بلندمدت، عملیات تسهیلاتدهی انجام میدهند؛ مگر بخشی از منابع که احتمال انتقال آن از یک بانک به بانک دیگر وجود دارد.
نوربخش افزود: بانکها با بهرهگیری از مدلهای مختلف، رفتار سپردهگذاران را پیشبینی میکنند و برآورد دارند چه میزان از منابع ممکن است از بانک خارج شود یا منابع جدیدی وارد بانک شود.
به بیان ساده، بانکها هر روز جریان ورود و خروج سپردهها را بررسی کرده و براساس دادههای آماری، میزان منابع قابل استفاده برای پرداخت وام یا سرمایهگذاری را تعیین میکنند. بنابراین تصمیمگیری آنها تنها به میزان سپردههای بلندمدت وابسته نیست.
بانکها چگونه میزان تسهیلات را تعیین میکنند؟
این کارشناس اقتصادی با اشاره به نحوه مدیریت منابع بانکی گفت: بانکها کل سپردههای در اختیار خود را بررسی میکنند و با مدلسازی جریان نقدینگی، مشخص میکنند چه میزان از منابع احتمال دارد در کوتاهمدت جابهجا شود.
برای نمونه، یک بانک ممکن است از مجموع هزار واحد سپرده شامل انواع سپردههای جاری، کوتاهمدت و بلندمدت، برآورد کند که تنها بخشی از این منابع در معرض خروج یا ورود روزانه قرار دارد. سپس بر اساس همین پیشبینی، درباره میزان پرداخت تسهیلات یا سرمایهگذاری تصمیمگیری میکند.
نوربخش در پایان تأکید کرد: «نرخ بهره بهتنهایی قدرت وامدهی را تغییر نمیدهد» و اینکه افزایش نرخ بهره را عاملی مستقیم برای افزایش توان تسهیلاتدهی بانکها بدانیم، برداشت دقیقی نیست؛ زیرا سیاستهای اعتباری بانکها بر پایه مدیریت کل منابع و پیشبینی جریان سپردهها انجام میشود.
برای دنبال کردن تازهترین تحلیلهای اقتصادی، اخبار بانکی، سیاستهای پولی و تحولات بازارهای مالی، اخبار اقتصاد کشور را دنبال کنید.
