به گزارش اقتصاد کشور همزمان با ادامه اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی از سوی دولت برای کاهش فشار معیشتی خانوارها، کارشناسان اقتصادی بر این باورند که موفقیت این سیاست حمایتی بیش از هر عامل دیگری به مهار تورم و تأمین منابع مالی پایدار وابسته است. به اعتقاد آنان، در شرایط تورمی، ارزش واقعی یارانههای پرداختی به سرعت کاهش یافته و اثر حمایتی کالابرگ به مرور زمان خنثی میشود.
دولت در ماههای اخیر تلاش کرده است با اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی، بخشی از هزینههای معیشتی خانوارها را جبران کند و حتی در صورت تأمین منابع، دامنه حمایت از برخی گروههای هدف را افزایش دهد. با این حال، کارشناسان معتقدند پایداری این سیاست به نحوه تأمین منابع مالی و کنترل نرخ تورم بستگی دارد.
تورم؛ مهمترین مانع اثربخشی کالابرگ
شاهین شایانآرانی، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی ایرنا درباره میزان اثرگذاری طرح کالابرگ بر کاهش فشار هزینههای خانوار اظهار داشت: «کالابرگ در اصل نوعی کمک یا سوبسید به سبد مصرفی خانوارهاست؛ بهویژه برای بخش بزرگی از جامعه که به هر حال نیازمند حمایت هستند. اما اثربخشی این سیاست زمانی قابل تحقق است که تورم مهار شده باشد.»
وی با تاکید بر اینکه مشکل اصلی اقتصاد کشور تورم بالاست، توضیح داد: «فرض کنید دولت در ابتدای سال اعلام کند به هر نفر یک میلیون تومان کالابرگ پرداخت میشود. اگر تورم صفر باشد، این مبلغ واقعاً به قدرت خرید خانوار کمک میکند و قطعاً سیاست بدی نیست؛ البته به شرطی که دولت برای تامین این منابع به سراغ چاپ پول نرود و منابع درآمدی مشخص و پایداری برای آن تعریف کرده باشد.»
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: «اما وقتی تورم ۶۰ درصدی وجود دارد، شرایط متفاوت میشود. اگر در ابتدای سال یک میلیون تومان پرداخت شود، تنها پس از شش ماه بخش قابل توجهی از ارزش واقعی آن از بین میرود و تا پایان سال ممکن است ارزش واقعی آن به کمتر از ۴۰۰ هزار تومان برسد.»
شایانآرانی تصریح کرد: «اگر تورم مهار شود و در سطح بسیار پایین قرار بگیرد، کمکهای کالابرگی میتواند ابزار مناسبی برای حمایت از خانوارها باشد. اما این مشروط به آن است که منابع پرداخت از محل چاپ پول تامین نشود، زیرا چاپ پول خود عامل تورمزاست.»
وی همچنین یادآور شد که بالا بودن نرخ تورم و نبود شفافیت درباره نحوه تأمین منابع مالی این طرح، از مهمترین چالشهای فعلی اجرای کالابرگ محسوب میشود و باعث کاهش تدریجی اثرگذاری آن خواهد شد.
این تحلیلگر اقتصادی افزود: «تنها راه حفظ کارایی این طرح آن است که مبلغ کالابرگ متناسب با نرخ تورم افزایش یابد؛ در این صورت، کالابرگ همچنان میتواند بهعنوان ابزاری حمایتی برای حفظ قدرت خرید خانوارها عمل کند.»
دو شرط اساسی برای موفقیت طرح کالابرگ
شایانآرانی درباره پایداری منابع مالی این طرح اظهار کرد: «دو شرط اصلی وجود دارد؛ نخست اینکه دولت برای این پرداختها پول چاپ نکند و دوم اینکه منبع درآمدی پایدار برای تامین هزینههای کالابرگ وجود داشته باشد.»
وی ادامه داد: «اگر منبع درآمدی مشخصی برای این طرح در نظر گرفته نشده باشد، کسری بودجه دولت را ناچار میکند برای جبران هزینهها به چاپ پول روی بیاورد. در این صورت اقتصاد وارد یک چرخه منفی میشود؛ یعنی دولت برای کمک به قدرت خرید خانوار کالابرگ میدهد، اما چون منابع ندارد پول چاپ میکند، چاپ پول تورم را بالا میبرد و تورم نیز اثر حمایتی کالابرگ را خنثی میکند.»
به گفته این کارشناس اقتصادی، در چنین شرایطی سیاست حمایتی دولت در یک چرخه معیوب گرفتار میشود و در نهایت بخش قابل توجهی از اثر خود را از دست خواهد داد.
آرامش اقتصادی؛ پیشنیاز حمایت مؤثر از خانوارها
شایانآرانی درباره سایر اقدامات حمایتی دولت نیز گفت: «به نظر من، مهمترین کاری که دولت و حاکمیت اکنون باید انجام دهند، ایجاد آرامش و کاهش تلاطم در فضای اقتصادی و محیط کسبوکار است. این اساسیترین وظیفه دولت در شرایط فعلی است و تمام دولتهای موفق نیز همین مسیر را دنبال کردهاند.»
وی تاکید کرد: «پس از بازگشت آرامش، گام بعدی مهار تورم است. برای کنترل تورم نیز باید هزینههای اضافی دولت کاهش یابد، اندازه دولت کوچکتر شود و بخش خصوصی نقش پررنگتری در اقتصاد پیدا کند.»
این کارشناس اقتصادی همچنین جذب سرمایهگذاری خارجی و تقویت نقش بخش خصوصی را از الزامات احیای اقتصاد کشور دانست و افزود: «تجربه جهانی نشان میدهد هیچ کشوری بهتنهایی و بدون تعامل با سرمایه و بخش خصوصی نتوانسته مسیر توسعه اقتصادی را با موفقیت طی کند.»
اگر به دنبال جدیدترین اخبار اقتصادی، تحلیلهای تخصصی و آخرین تحولات مربوط به معیشت، یارانهها و سیاستهای اقتصادی هستید، اخبار اقتصاد کشور را بهصورت روزانه دنبال کنید.
