به گزارش اقتصاد کشور، همزمان با ادامه بحثها درباره سیاستهای پولی و نرخ سود بانکی، این پرسش بار دیگر مطرح شده است که افزایش نرخ بهره چه تأثیری بر عملکرد بانکها و رفتار سپردهگذاران دارد. یک کارشناس اقتصادی معتقد است برخلاف برخی تصورها، تغییر نرخ بهره موجب افزایش حجم سپردههای بانکی یا تقویت توان وامدهی بانکها نمیشود، بلکه ترکیب سپردهها را به سمت سپردههای بلندمدت تغییر میدهد.
اثر واقعی افزایش نرخ بهره بر بانکها
محمد نوربخش، اقتصاددان، تحلیلگر ارشد بازارهای مالی و کارشناس خبره بازار سرمایه، با اشاره به آثار تغییر نرخ بهره اظهار کرد: حالا که توضیح دادیم افزایش نرخ بهره موجب ورود پول جدید به بانکها نمیشود و همچنین به خودی خود توان وامدهی بانکها را افزایش نمیدهد، باید به این سؤال پاسخ دهیم که اساساً افزایش نرخ بهره بر چه متغیرهایی اثر میگذارد.
وی ادامه داد: افزایش یا کاهش نرخ بهره، مهمترین اثر خود را بر ترکیب سپردههای بانکی میگذارد، نه بر حجم کل سپردهها.
حجم سپردهها ثابت میماند اما ترکیب آن تغییر میکند
نوربخش با تشریح این موضوع گفت: تغییر نرخ بهره باعث افزایش یا کاهش حجم کل سپردههای موجود در شبکه بانکی نمیشود، اما ترکیب این سپردهها را تغییر میدهد.
وی افزود: فرض کنید در کل شبکه بانکی هزار واحد سپرده وجود دارد. ممکن است از این میزان، ۸۰۰ واحد در قالب سپردههای بلندمدت و ۲۰۰ واحد نیز در قالب سپردههای جاری نگهداری شود.
به گفته این اقتصاددان، منظور از ترکیب سپردهها، سهم هر یک از انواع سپردهها از کل منابع بانکهاست؛ بنابراین ممکن است مجموع سپردهها ثابت بماند اما نسبت سپردههای جاری، کوتاهمدت و بلندمدت نسبت به یکدیگر تغییر کند.
سپردههای بلندمدت با افزایش نرخ بهره تقویت میشوند
نوربخش اظهار کرد: زمانی که نرخ بهره افزایش پیدا میکند، بخشی از منابعی که در سپردههای جاری قرار دارد، به سمت سپردههای مدتدار و بلندمدت حرکت میکند.
وی ادامه داد: در نتیجه افراد ترجیح میدهند سهم بیشتری از منابع خود را در سپردههای بلندمدت نگهداری کنند و به همین دلیل ترکیب سپردههای بانکی به نفع سپردههای مدتدار تغییر میکند.
تجربه اقتصاد ایران از تغییر ترکیب سپردهها
این تحلیلگر ارشد بازارهای مالی تأکید کرد: در مجموع سپردههای بانکی تغییری مشاهده نمیشود و اندازه کل سپردهها ثابت میماند، اما آرایش و ترکیب آنها تغییر کرده و سهم سپردههای بلندمدت افزایش مییابد.
وی با اشاره به تجربه اقتصاد ایران اظهار کرد: در دهه ۸۰، حدود ۶۵ تا ۸۰ درصد سپردههای بانکی را سپردههای بلندمدت تشکیل میداد و سهم سپردههای جاری بین ۲۰ تا ۳۵ درصد در نوسان بود.
نوربخش افزود: اما در ابتدای دهه ۹۰، در برخی مقاطع سهم سپردههای جاری به حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد کاهش یافت و در مقابل، نزدیک به ۹۰ درصد منابع بانکی در قالب سپردههای بلندمدت قرار گرفت.
تفاوت نرخ بهره اسمی و نرخ بهره حقیقی
این اقتصاددان با اشاره به یکی از مفاهیم مهم اقتصاد پولی اظهار کرد: نرخ بهره اسمی و نرخ بهره حقیقی تفاوت قابل توجهی با یکدیگر دارند و در تحلیلهای اقتصادی باید تمرکز اصلی بر نرخ بهره حقیقی باشد.
به گفته وی، نرخ بهره اسمی همان نرخی است که بانکها برای سپردهها پرداخت میکنند، اما نرخ بهره حقیقی از کسر نرخ تورم از نرخ بهره اسمی به دست میآید. بنابراین ممکن است نرخ سود بانکی بالا باشد، اما اگر تورم از آن بیشتر باشد، بازده واقعی سپردهگذار همچنان منفی خواهد بود.
رفتار سپردهگذاران مهمترین متغیر تحت تأثیر نرخ بهره
نوربخش در پایان تأکید کرد: بنابراین مهمترین اثر افزایش نرخ بهره این نیست که پول جدیدی وارد شبکه بانکی شود، بلکه ترکیب سپردهها به سمت سپردههای مدتدار و بلندمدت تغییر میکند؛ در حالی که حجم کل سپردههای موجود در شبکه بانکی تغییری نخواهد کرد.
برای دنبال کردن تازهترین تحلیلهای اقتصادی، اخبار بانکها و سیاستهای پولی، اقتصاد کشور را دنبال کنید.
