به گزارش اقتصاد کشور، بررسیهای جدید نشان میدهد برخلاف تصور رایج، مصرف بالای انرژی در ایران بیش از آنکه ناشی از سبک زندگی اقشار مرفه باشد، ریشه در فرسودگی ساختمانها، تجهیزات گرمایشی کمبازده و شرایط اقتصادی خانوارهای کمبرخوردار دارد. کارشناسان معتقدند برای کاهش ناترازی انرژی، سیاستهای بهینهسازی باید با تمرکز بر نوسازی مسکن و ارتقای بهرهوری انرژی اجرا شود.
سالها این تصور وجود داشت که خانوارهای ثروتمند به دلیل برخورداری از ویلا، استخر، خانههای بزرگ و امکانات رفاهی، سهم بیشتری در مصرف انرژی دارند. با این حال، بررسیهای آماری نشان میدهد این برداشت تنها درباره بخش بسیار کوچکی از جامعه صدق میکند و سهم عمده مصرف انرژی کشور به خانوارهای عادی اختصاص دارد.
رابطه دهکهای درآمدی و مصرف گاز طبیعی
براساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، الگوی مصرف گاز طبیعی در میان گروههای مختلف درآمدی تفاوت چشمگیری ندارد و اختلاف میانگین مصرف میان صدکهای مختلف تنها حدود ۱۰ درصد برآورد شده است.
این گزارش نشان میدهد خانوارهای کمدرآمد (صدکهای ۱ تا ۵۰) حتی اندکی بیشتر از خانوارهای پردرآمد گاز مصرف کردهاند. بنابراین، بخش عمده ناترازی گاز کشور را نمیتوان صرفاً به مصرف رفاهی دهکهای بالای درآمدی نسبت داد.
البته مصرف بسیار بالای انرژی در میان گروه کوچکی از ثروتمندترین خانوارها وجود دارد که عمدتاً ناشی از استفاده از امکاناتی مانند استخرهای شخصی، ویلاها و فضاهای بزرگ است؛ اما این گروه کمتر از یک درصد جمعیت کشور را تشکیل میدهند و سهم محدودی در کل مصرف انرژی دارند.
چرا خانوارهای کمدرآمد انرژی بیشتری مصرف میکنند؟
بررسی میزان مصرف انرژی به ازای هر مترمربع زیربنای مسکونی نشان میدهد خانوارهای دهک اول برای گرمایش هر مترمربع ساختمان، به طور متوسط ۳۵ درصد بیشتر از دهک دهم گاز مصرف میکنند.
کارشناسان دلیل این موضوع را فرسودگی ساختمانها، نبود عایقبندی مناسب، استفاده از بخاریها و تجهیزات گرمایشی قدیمی و کمبازده و کیفیت پایین واحدهای مسکونی در مناطق کمبرخوردار عنوان میکنند.
همچنین بررسی مصرف گاز در محلههای مختلف شهرها نشان میدهد بافتهای فرسوده و مناطق قدیمی که عمدتاً محل سکونت خانوارهای کمدرآمد هستند، نسبت به محلههای نوساز و حتی ساختمانهای بزرگ، مصرف انرژی بیشتری دارند.
تجربه کشورهای دیگر چه میگوید؟
مطالعات انجامشده در کشورهای توسعهیافته نیز نتایج مشابهی را نشان میدهد. وزارت محیط زیست، تغذیه و امور روستایی بریتانیا در گزارشی اعلام کرده است خانوارهای کمدرآمد به دلیل سکونت در خانههای قدیمی، ضعف عایقبندی و استفاده از تجهیزات گرمایشی غیربهینه، انرژی بیشتری مصرف میکنند.
در ایالات متحده نیز شورای بهرهوری انرژی گزارش داده است خانوارهای کمبرخوردار برای گرمایش یا سرمایش هر فوت مربع از فضای مسکونی، حدود ۲۰ درصد انرژی بیشتری نسبت به خانوارهای مرفه مصرف میکنند. این تفاوت نیز عمدتاً ناشی از کیفیت پایین ساختمانها و تجهیزات مصرفکننده انرژی است.
راهکارهای کاهش مصرف انرژی در بخش خانگی
کارشناسان معتقدند سیاستهای مدیریت مصرف انرژی باید همه اقشار جامعه، بهویژه خانوارهای کمدرآمد را هدف قرار دهد؛ زیرا بخش عمده مصرف غیربهینه در همین گروهها رخ میدهد.
همچنین افزایش شدید قیمت حاملهای انرژی بدون اصلاح زیرساختها، نمیتواند راهکار مناسبی برای کاهش مصرف باشد؛ چراکه خانوارهای کمدرآمد به دلیل محدودیتهای اقتصادی امکان نوسازی ساختمان یا خرید تجهیزات کممصرف را ندارند و تنها فشار معیشتی بیشتری را تحمل خواهند کرد.
به اعتقاد کارشناسان، کاهش مصرف انرژی در بخش خانگی نیازمند اجرای سیاستهایی مانند نوسازی بافتهای فرسوده، توسعه عایقکاری ساختمانها، حمایت از تولید تجهیزات گرمایشی و سرمایشی پربازده، بهرهگیری از فناوریهای نوین، ممنوعیت تدریجی تولید بخاریهای کمبازده و اجرای کامل مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان است.
به نظر شما مهمترین راهکار کاهش مصرف انرژی در بخش خانگی چیست؟ دیدگاه خود را با مخاطبان اقتصاد کشور به اشتراک بگذارید.
برای دنبال کردن تازهترین اخبار حوزه انرژی، اقتصاد، مسکن و سیاستهای اقتصادی، اقتصاد کشور را دنبال کنید.
