به نقل از اقتصاد کشور در شرایطی که تنشهای نظامی منطقهای برخی بازارهای سرمایه را به لغو یا تعویق عرضههای اولیه واداشته، بورس تهران بزرگترین عرضه اولیه تاریخ خود را تجربه کرده است. یک کارشناس بازار سرمایه معتقد است سابقه طولانی ریسکهای سیستماتیک در ایران، از جنگ و تحریم تا نوسانات اقتصادی، باعث شده سرمایهگذاران داخلی با چنین شرایطی بیگانه نباشند.
کامل ابراهیمیان، کارشناس بازار سرمایه، درباره تفاوت رفتار بورس تهران با برخی بازارهای منطقه در شرایط جنگ و تنشهای سیاسی توضیح داد که ساختار و ترکیب سرمایهگذاران بازار سرمایه ایران با بسیاری از بورسهای منطقه تفاوت دارد و همین موضوع میتواند یکی از دلایل تداوم فعالیت بازار در شرایط بحرانی باشد.
بازار سرمایه ایران ماهیت بینالمللی ندارد
کامل ابراهیمیان، کارشناس بازار سرمایه در گفتوگو با تجارتنیوز، گفت: «بازار سرمایه ایران، ماهیت بینالمللی ندارد. سرمایهگذاران و فعالان این بازار عمدتا سرمایهگذاران داخلی هستند که یا مستقیما به معاملات سهام اشتغال دارند یا به منظور حفظ ارزش داراییهای خود در برابر تورم، بهصورت دورهای در بازارهای مختلف از جمله بازار سهام حضور پیدا میکنند.»
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به تفاوت ساختاری بورس ایران با بازارهای سرمایه منطقه افزود: «در مقابل بورس ایران، بسیاری از کشورهای منطقه دارای بازارهای بینالمللی هستند و حضور سرمایهگذاران خارجی و نحوه ارزشگذاری داراییها برای آنها از اهمیت بالایی برخوردار است. به همین دلیل، هنگامی که ریسک سیستماتیکی نظیر جنگ شکل میگیرد، این بازارها عرضه اولیه را به تعویق میاندازند تا کشف قیمت تحت تاثیر ریسکهای موجود قرار نگیرد و ارزشگذاری واقعی در زمان مناسب انجام شود.»
او در پاسخ به این سوال که آیا ریسکهای سیستماتیک بر بازار ایران نیز تاثیرگذار است، تاکید کرد: «عرضههای اولیه در ایران در زمان مناسب خود انجام میشوند. ریسکهای سیستماتیک بیتردید بر بازار ما نیز اثرگذار هستند، بهگونهای که ارزش معاملاتی بازار سرمایه ایران به حدود یکصد میلیارد دلار رسیده است.»
فاصله ارزش معاملاتی و ارزش جایگزینی شرکتهای بورسی
ابراهیمیان ادامه داد: «اگر بخواهیم مجموع تمام شرکتهای حاضر در بازار سرمایه را در شرایط امروز ایجاد کنیم، حداقل به بیش از 500 میلیارد دلار سرمایهگذاری نیاز خواهد بود. به عبارت دیگر، ارزش جایگزینی بازار سهام ایران به مراتب بالاتر از ارزش معاملاتی است که در تابلوی بورس مشاهده میشود.»
او خاطرنشان کرد: «دلیل اصلی این فاصله چشمگیر میان ارزش خالص داراییهای شرکتهای بورسی و ارزش معاملاتی آنها، همین ریسکهای سیستماتیک از جمله جنگ است. چنانچه این ریسکها وجود نداشتند، ارزش شرکتها به مراتب فراتر از وضعیت فعلی بود.»
بر این اساس، از نگاه این کارشناس، تداوم حضور سرمایهگذاران در بازار سهام را نمیتوان به معنای نبود ریسک دانست. در واقع، بخشی از ریسکهای سیاسی و اقتصادی از مدتها قبل در ارزشگذاری داراییها و رفتار سرمایهگذاران ایرانی لحاظ شده است.
پنج دهه ریسک سیستماتیک در بورس ایران
این کارشناس بازار سرمایه در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود ریسکهای بلندمدت، سرمایهگذاران همچنان در بازار حضور دارند، گفت: «ریسک سیستماتیک در بازار سرمایه ایران پدیدهای تازه نیست و نزدیک به پنج دهه است که این بازار تحت تاثیر آن قرار دارد؛ از جنگ گرفته تا تحریمهای سه دهه اخیر و دو سال گذشته که کشور وارد جنگ شده است.»
او در پایان تاکید کرد: «سرمایهگذاران با لحاظ کردن این ریسکها نسبت به خرید و فروش سهام اقدام میکنند و این موضوع به بخشی از معادلات همیشگی بازار سرمایه ایران تبدیل شده است.»
عرضه اولیه بزرگ در شرایط جنگ چه پیامی دارد؟
تداوم فعالیت بورس تهران و برگزاری عرضه اولیه در شرایطی که ریسکهای سیاسی و نظامی افزایش یافته، از منظر ساختار بازار سرمایه میتواند نشاندهنده تفاوت رفتار سرمایهگذاران داخلی با سرمایهگذاران خارجی باشد. در بازار ایران، حضور پررنگ سرمایهگذاران داخلی و سابقه طولانی مواجهه با تحریم، تورم و ریسکهای سیستماتیک باعث شده تصمیمگیری سرمایهگذاران تا حد زیادی بر مبنای در نظر گرفتن همین ریسکها انجام شود.
در چنین شرایطی، برگزاری یک عرضه اولیه بزرگ را میتوان از منظر اعتماد بخشی از سرمایهگذاران داخلی به سازوکار بازار سرمایه نیز بررسی کرد؛ هرچند استمرار این روند به شرایط اقتصادی، وضعیت ریسکهای سیاسی و چشمانداز بازار در ماههای آینده وابسته خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحولات بورس، بازار سرمایه و اقتصاد ایران، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
