به نقل از اقتصاد کشور استخراج غیرمجاز رمزارز به یکی از مصارف پنهان اما قابل توجه برق در ایران تبدیل شده است. بیش از ۱۳ هزار مزرعه غیرمجاز استخراج رمزارز در کشور شناسایی شده و برآوردها نشان میدهد مصرف برق این مراکز به حدود ۳ هزار و ۷۵۰ مگاوات میرسد؛ رقمی معادل مصرف برق چهار استان و حدود ۸ درصد مصرف برق خانگی کشور.
مصرف ۳۷۵۰ مگاواتی ماینرهای غیرمجاز
استخراج غیرمجاز رمزارز طی سالهای اخیر علاوه بر ایجاد فشار بر شبکه برق، با آسیب به تجهیزات مشترکان، افزایش نوسانات شبکه و پیامدهای زیستمحیطی همراه بوده است.
برآوردها نشان میدهد حدود ۵ درصد از کل توان پردازشی یا هشریت استخراج بیتکوین در جهان به ایران اختصاص دارد. این میزان معادل فعالیت حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار دستگاه ماینر در دهها هزار محل و مزرعه استخراج است که بخشی از آنها خارج از چارچوبهای قانونی فعالیت میکنند.
براساس اعلام مسئولان، فعالیت غیرمجاز استخراج رمزارز سالانه نزدیک به ۲.۵ میلیارد دلار به کشور خسارت وارد میکند و حدود ۳ هزار و ۷۵۰ مگاوات برق مصرف دارد. تاکنون نیز بیش از ۱۳ هزار مزرعه استخراج غیرمجاز در کشور شناسایی شده است.
۳۰۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز توقیف شد
در جریان اقدامات نظارتی، بیش از ۳۰۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز و همچنین دستگاههایی که در ساعات غیرمجاز فعالیت میکردند، شناسایی و توقیف شدهاند. بار مصرفی این تعداد دستگاه حدود هزار و ۳۰۰ مگاوات برآورد شده است؛ ظرفیتی که حتی از ظرفیت نیروگاه اتمی بوشهر نیز بیشتر است.
هر دستگاه ماینر بهطور متوسط حدود ۳.۵ کیلووات برق مصرف میکند و مصرف ماهانه یک دستگاه تقریباً معادل مصرف برق ۱۰ واحد مسکونی است. این در حالی است که متوسط توان مصرفی هر کنتور واگذارشده به مشترکان حدود پنج کیلووات اعلام شده است.
در صورت استفاده از برق قانونی برای فعالیت یک دستگاه ماینر، هزینه قبض برق مشترکی که آن را با کنتور خانگی روشن کند میتواند به حدود هفت تا هشت میلیون تومان برسد. به همین دلیل، برخی متخلفان با استفاده از برق غیرمجاز تلاش میکنند هزینههای استخراج را کاهش دهند و از شناسایی فعالیت خود جلوگیری کنند.
بیش از ۷۰ درصد مزارع کشفشده در مناطق مسکونی
بررسیها نشان میدهد بیش از ۷۰ درصد مزارع استخراج غیرمجاز کشفشده در بافتها و محیطهای مسکونی قرار داشتهاند. فعالیت همزمان تعداد زیادی ماینر در این مناطق میتواند بار سنگینی بر شبکه توزیع برق وارد کرده و زمینهساز افت ولتاژ، نوسان برق و آسیب به وسایل برقی مشترکان شود.
با احتساب برق مورد نیاز برای خنکسازی تجهیزات، سالانه حدود ۲۰ میلیارد کیلووات ساعت انرژی برای استخراج رمزارز در کشور مصرف میشود؛ رقمی که حدود ۵ درصد کل برق مصرفی ایران برآورد شده است.
ماینرهای استخراج بیتکوین بهصورت شبانهروزی فعالیت میکنند و گرمای زیادی تولید میکنند. به همین دلیل، مراکز استخراج برای کنترل دمای تجهیزات به سیستمهای سرمایشی، بهویژه کولرهای گازی، نیاز دارند که خود به افزایش بیشتر مصرف برق و تحمیل بار مضاعف به شبکه منجر میشود.
برخورد قانونی با استخراج غیرمجاز تشدید میشود
همزمان با افزایش نگرانیها درباره مصرف غیرمجاز برق، اقدامات قانونی برای مقابله با این فعالیت نیز در حال تشدید است. سخنگوی هیات رئیسه مجلس اخیراً از تصویب دوفوریت طرح مقابله با استفاده غیرمجاز از برق برای استخراج رمزارز در جلسه علنی مجلس خبر داده است.
وی با اشاره به نبود قوانین بازدارنده و مجازات متناسب، اعلام کرد سوءاستفادهکنندگان در برخی نقاط کشور ترجیح میدهند منازل مسکونی را به جای اجاره، به استقرار ماینر اختصاص دهند، چراکه از این طریق درآمدهای بالایی کسب میکنند. به گفته وی، ضرورت دارد دستگاه قضایی و نهادهای نظارتی نیز بهطور جدی به این موضوع ورود کنند.
شرکت توانیر نیز اعلام کرده است که براساس سازوکار ابلاغی وزارت نیرو، استفادهکنندگان غیرمجاز از شبکه برق، از جمله استخراجکنندگان غیرمجاز رمزارز، دستکاریکنندگان کنتور و استفادهکنندگان از انشعابات غیرمجاز، علاوه بر مجازاتهای قانونی، به مدت یک سال از یارانه انرژی محروم خواهند شد.
براساس این سازوکار، پس از تشخیص تخلف، بهای برق مصرفی این مشترکان به مدت یک سال براساس تعرفه آزاد محاسبه و دریافت میشود. هدف از اجرای این طرح، برقراری عدالت در توزیع انرژی، صیانت از حقوق مشترکان قانونمند، حفظ پایداری شبکه برق و مقابله با سوداگران انرژی عنوان شده است.
گزارشهای مردمی در کشف ماینرها مؤثر است
مصرف غیرعادی برق، صدای تجهیزات، افت ولتاژ و نوسانات برق از جمله نشانههایی است که میتواند به شناسایی مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز کمک کند. در موارد مختلف، گزارش شهروندان درباره آسیب دیدن لوازم برقی یا نوسان شبکه موجب شناسایی محل فعالیت ماینرها شده است.
برخی از مراکز غیرمجاز نیز در خانههای متروکه یا ساختمانهای کمتردد مستقر شدهاند و برای نظارت بر این مکانها از تجهیزات مراقبتی استفاده میکنند. مصرف بالای برق در چنین مراکزی میتواند علاوه بر افزایش بار شبکه، موجب افت ولتاژ و آسیب به تجهیزات سایر مشترکان شود.
استخراج غیرمجاز رمزارز در نتیجه تنها یک تخلف اقتصادی نیست؛ بلکه با تحمیل هزینه به زیرساختهای انرژی، افزایش فشار بر شبکه برق و تضییع حقوق مشترکان قانونمند همراه است. در شرایط اوج مصرف، مقابله با این مراکز میتواند به حفظ پایداری شبکه و تأمین برق بخشهای حیاتی، واحدهای تولیدی، مراکز درمانی و خدمات عمومی کمک کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار حوزه برق، انرژی، رمزارزها و تحولات اقتصادی کشور، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
