به نقل از اقتصاد کشور دلار آزاد با عبور از مرز ۲۵۰ هزار تومان وارد کریدور جدیدی شده و همزمان نرخ دلار حواله در مرکز مبادله نیز به سقف کریدور ۱۷۰ هزار تومانی نزدیک شده است. آرش شهریاری، کارشناس بازارهای مالی، با بررسی رابطه میان نرخ حواله و بازار آزاد، معتقد است دو نرخی بودن ارز همچنان یکی از مسائل اصلی بازار ارز است و استمرار رشد نرخ حواله می‌تواند بر انتظارات معامله‌گران و همچنین عملکرد بازار سرمایه اثر بگذارد.
به گفته شهریاری، فاصله میان نرخ حواله و نرخ بازار آزاد در سال‌های گذشته یکی از چالش‌های سیاست‌گذار ارزی بوده است. در همین حال، تغییر حباب برخی دارایی‌های طلا از محدوده منفی به مثبت و رشد بازار سرمایه نیز از جمله تحولات اخیر بازارهای دارایی به شمار می‌رود.
نرخ حواله؛ یکی از ابزارهای کنترلی بازار ارز
آرش شهریاری، کارشناس بازارهای مالی، در پاسخ به این پرسش که افزایش نرخ دلار مرکز مبادله چه تاثیری بر قیمت دلار بازار آزاد دارد و آیا می‌تواند سیگنال افزایشی به معامله‌گران بدهد یا خیر، گفت: «نرخ حواله در سال‌های گذشته همواره یکی از ابزارهای کنترلی بازار ارز بوده است، اما در کنار آن یک نرخ واقعی‌تر در بازار وجود دارد که بر اساس عرضه و تقاضا شکل می‌گیرد.»
شهریاری توضیح داد: «همواره میان نرخ حواله و نرخ بازار آزاد فاصله‌ای وجود داشته که در مقاطع مختلف حدود 20 یا 30 درصد بوده و حتی گاهی به 40 درصد رسیده است. اگر بپذیریم نرخ بازار آزاد به قیمت واقعی دلار نزدیک‌تر است، نرخ حواله نیز در نهایت تلاش می‌کند خود را به این نرخ نزدیک کند.»
این کارشناس بازارهای مالی افزود: «رشد نرخ حواله به این معنا نیست که دلار آزاد الزاما باید به همان میزان افزایش پیدا کند، اما استمرار رشد حواله نشان می‌دهد فاصله میان دو نرخ در حال تغییر است و همین موضوع می‌تواند در انتظارات معامله‌گران بازار آزاد ارز اثر بگذارد.»
دو نرخی بودن ارز و چالش‌های بازار
شهریاری درباره ریشه‌ای‌تر بودن مسئله دو نرخی بودن ارز گفت: «شاید سوال ریشه‌ای‌تر این باشد که اساسا چرا باید برای یک ارز دو نرخ متفاوت وجود داشته باشد و بعد، درباره این صحبت کنیم که کدام نرخ به دیگری سیگنال می‌دهد.»
او گفت: «در یک بازار کارا، قیمت باید بر اساس عرضه و تقاضای واقعی مشخص شود. وقتی یک نرخ بازار وجود دارد و در کنار آن نرخ دیگری تعیین می‌شود و میان این دو فاصله ایجاد می‌شود، این اختلاف می‌تواند به رانت و فساد منجر شود.»
شهریاری تاکید کرد: «این فاصله در سال‌های گذشته بارها ایجاد شده و نرخ حواله همیشه با فاصله‌ای از نرخ بازار حرکت کرده است. تا زمانی که تورم و مشکلات ساختاری اقتصاد حل نشود، نمی‌توان انتظار داشت نرخ ارز در یک سطح ثابت بماند.»
او درباره قیمت فعلی دلار نیز گفت: «نرخ ارز را باید با توجه به شرایط اقتصادی و تورم ارزیابی کرد، نه صرفا بر اساس سطح اسمی آن.»
تغییر رفتار بازار طلا
این کارشناس بازارهای مالی در ادامه درباره اثر رشد قیمت دلار بر بازار طلا گفت: «رفتار طلا در هفته‌های اخیر نیز قابل توجه بوده است. در مقطعی طلای 18 عیار و برخی صندوق‌های طلا با حباب منفی معامله می‌شدند و حتی حباب منفی حدود 2 تا 3 درصدی در بازار وجود داشت اما بعد این وضعیت تغییر کرد و حباب برخی از این دارایی‌ها به محدوده مثبت رسید. این تغییر نشان می‌دهد انتظارات بازار نسبت به قیمت ارز و طلا تغییر کرده است.»
او بیان کرد: «در شرایطی که منابع اقتصادی و ارزی محدود است، سیاست‌گذار نیز تلاش می‌کند بازارها را مدیریت کند. به همین دلیل، رفتار قیمت طلا و ارز را نمی‌توان کاملا مستقل از شرایط مالی دولت و محدودیت منابع ارزی بررسی کرد.»
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: «کاهش شدید درآمدهای نفتی و محدود شدن منابع ارزی، شرایطی ایجاد می‌کند که سیاست‌گذار ناچار است بازار ارز و سایر بازارهای دارایی را مدیریت کند. به همین دلیل ممکن است در مقاطعی سرعت رشد قیمت‌ها بیشتر یا کمتر شود.»
رشد دلار حواله و اثر آن بر بورس
شهریاری درباره اثر افزایش نرخ ارز بر بازار سرمایه گفت: «یکی از دلایل شادابی بورس در این مدت، رشد پیوسته نرخ دلار حواله بوده است. بخش قابل توجهی از صنایع بورسی تحت تاثیر نرخ ارز قرار دارند و افزایش نرخ حواله می‌تواند درآمد و سودآوری آنها را افزایش دهد.»
او توضیح داد: «در کنار رشد نرخ ارز، گزارش‌های شرکت‌ها نیز شرایط متفاوتی را نشان می‌دهند. برای مثال، در صنعت دارو و برخی صنایع غذایی، شرکت‌هایی وجود دارند که رشد فروش آنها به چندصد درصد رسیده است. در برخی شرکت‌ها نیز سودآوری جهش قابل توجهی داشته و حتی مواردی از رشد نزدیک به 300 درصدی سودآوری دیده می‌شود.»
شهریاری افزود: «وقتی رشد نرخ ارز با رشد فروش و سودآوری شرکت‌ها همراه می‌شود، بازار سهام می‌تواند به شکل اهرمی واکنش نشان دهد و قیمت برخی سهم‌ها جهش قابل توجهی داشته باشد.»
این کارشناس بازارهای مالی گفت: «شرکت‌های صادرات‌محور نیز از افزایش نرخ ارز منتفع می‌شوند، زیرا بخشی از محصولات خود را با نرخ‌های نزدیک‌تر به بازار به فروش می‌رسانند. بنابراین افزایش نرخ ارز می‌تواند درآمد ریالی و در ادامه سودآوری آنها را افزایش دهد.»
او ادامه داد: «همین موضوع یکی از دلایلی است که باعث شده در اصلاح‌های کوتاه‌مدت، بسیاری از سهم‌ها افت سنگینی نداشته باشند. بازار سرمایه در دوره‌ای از بازارهایی مانند دلار و طلا عقب مانده بود و اکنون رشد فروش و سودآوری شرکت‌ها در حال جبران بخشی از این فاصله است.»
دلار تنها عامل تعیین‌کننده بازارهای دارایی نیست
شهریاری در پایان گفت: «در مجموع، رشد دلار حواله هم از مسیر انتظارات ارزی بر بازار اثر می‌گذارد و هم برای شرکت‌هایی که درآمدآن‌ها به نرخ ارز وابسته است، به افزایش درآمد و سودآوری منجر می‌شود. با این حال، مسیر دلار و بازارهای دارایی را نمی‌توان فقط با نرخ حواله توضیح داد و تورم، شرایط اقتصادی، عرضه و تقاضای ارز و مشکلات ساختاری اقتصاد همچنان عوامل اصلی تعیین‌کننده هستند.»
برای اطلاع از آخرین تحولات بازار ارز، طلا و بورس و بررسی عوامل اثرگذار بر قیمت دارایی‌ها، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
