به نقل از اقتصاد کشور افزایش مطالبات پرداخت‌نشده خودروسازان به قطعه‌سازان، زنجیره تأمین صنعت خودرو را با چالش‌های جدی مواجه کرده است. در این میان، محمود نجفی‌سهی، عضو هیئت‌مدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان خودرو کشور، معتقد است تا زمانی که قطعه‌سازان با وجود بدهی‌های معوق به تولید ادامه دهند، انگیزه کافی برای پرداخت به‌موقع مطالبات آن‌ها ایجاد نمی‌شود. او توقف خط تولید را یکی از راه‌های اعمال فشار برای تعیین تکلیف بدهی‌ها می‌داند؛ راهکاری که البته می‌تواند پیامدهایی برای کل زنجیره خودروسازی داشته باشد.
تخصیص سهم بیشتری از درآمد فروش خودرو به قطعه‌سازان
نجفی‌سهی با اشاره به تجربه توافق میان قطعه‌سازان و خودروسازان درباره نحوه تخصیص منابع مالی، از سازوکاری در ایران‌خودرو یاد کرد که بر اساس آن، قرار بود حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از منابع دریافتی در اختیار خودروساز باقی بماند و ۷۵ درصد دیگر به حساب قطعه‌سازان واریز شود.
به گفته او، این تقسیم‌بندی با ساختار هزینه تولید خودرو تناسب دارد؛ زیرا بخش عمده قیمت تمام‌شده خودرو به قطعات و فعالیت تأمین‌کنندگان مربوط می‌شود.
نجفی‌سهی در این باره توضیح داد که حدود ۲۰ درصد از قیمت تمام‌شده خودرو به فعالیت‌هایی مربوط است که مستقیماً در خودروسازی انجام می‌شود و حدود ۸۰ درصد هزینه نیز به قطعه‌سازی اختصاص دارد. از این رو، او تخصیص بخش عمده درآمد حاصل از فروش خودرو به تسویه مطالبات قطعه‌سازان را منطقی می‌داند.
چرا پرداخت مطالبات قطعه‌سازان به تعویق می‌افتد؟
این عضو هیئت‌مدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان خودرو کشور با اشاره به شیوه فروش خودرو اظهار کرد که خودروسازان از محل فروش نقدی یا پیش‌فروش، منابع مالی دریافت می‌کنند؛ با این حال، به گفته او، پرداخت مطالبات قطعه‌سازان ممکن است پنج یا شش ماه به تأخیر بیفتد.
نجفی‌سهی معتقد است در حالی که خودروسازان برای پرداخت حقوق کارکنان و تأمین سایر هزینه‌های جاری خود حساسیت دارند، مطالبات قطعه‌سازان با همین میزان فوریت پیگیری نمی‌شود.
هزینه‌های بالای خودروسازان و فشار بر زنجیره تأمین
نجفی‌سهی یکی از عوامل مؤثر بر وضعیت موجود را هزینه‌های بالا و سربار سنگین خودروسازان دانست و گفت بخشی از این فشارها به قطعه‌سازان منتقل می‌شود. با این حال، او تأکید کرد که نمی‌توان همه مشکلات صنعت خودرو را به این موضوع نسبت داد.
به اعتقاد این فعال صنعت قطعه‌سازی، رفتار تأمین‌کنندگان نیز در تداوم شرایط فعلی بی‌تأثیر نیست. او توضیح داد که وقتی قطعه‌ساز با وجود مطالبات معوق، خط تولید خود را متوقف نمی‌کند و قطعات مورد نیاز خودروساز را به‌موقع تحویل می‌دهد، فشار کمتری برای تسویه بدهی‌ها به وجود می‌آید.
از نگاه نجفی‌سهی، ادامه تأمین قطعات بدون تعیین تکلیف مطالبات می‌تواند باعث شود پرداخت بدهی قطعه‌سازان در اولویت پایین‌تری قرار گیرد؛ موضوعی که به گفته او، در طول زمان به انباشته‌شدن مطالبات و افزایش فشار مالی بر تأمین‌کنندگان منجر می‌شود.
انتقاد از اختصاص منابع به واردات به‌جای تولید داخل
نجفی‌سهی با اشاره به تجربه حضور خود در جلسات مدیران ایران‌خودرو در سال‌های گذشته، گفت در یکی از این نشست‌ها، مدیران خودروساز عنوان کرده بودند که واردات برای مجموعه آن‌ها سود بیشتری دارد و انجام آن نیز آسان‌تر است.
او معتقد است اگر منابع مالی به‌جای پرداخت مطالبات قطعه‌سازان صرف واردات شود، فشار بر تولیدکنندگان داخلی افزایش می‌یابد و بخشی از منابعی که می‌تواند به تقویت زنجیره تأمین داخلی کمک کند، در مسیر دیگری هزینه خواهد شد.
این فعال صنعت خودرو همچنین با انتقاد از اولویت‌بندی منافع در برخی تشکل‌ها و مجموعه‌ها، بر ضرورت توجه هم‌زمان به منافع ملی، صنفی و فردی تأکید کرد و معتقد بود اختلافات میان فعالان صنفی می‌تواند پیگیری مطالبات مشترک را دشوارتر کند.
توقف خط تولید؛ اهرم فشار برای وصول مطالبات
نجفی‌سهی توقف خط تولید را اقدامی می‌داند که ممکن است خودروسازان را به تعیین تکلیف بدهی‌های قطعه‌سازان وادار کند. به گفته او، توقف تولید در خودروسازان بزرگ می‌تواند نگرانی‌هایی را در سطوح مختلف مدیریتی و صنعتی ایجاد کند و توجه بیشتری را به مشکلات زنجیره تولید جلب کند.
با این حال، او تأکید کرد که توقف تولید باید به‌گونه‌ای باشد که خودروساز نتواند به‌سادگی تأمین‌کننده دیگری را جایگزین قطعه‌ساز معترض کند. به گفته وی، اگر یک قطعه از چند منبع تأمین شود، خودروساز ممکن است پرداخت به برخی تأمین‌کنندگان را در اولویت قرار دهد و سفارش دیگران را کاهش دهد یا کنار بگذارد.
این اظهارات نشان می‌دهد که از نگاه نجفی‌سهی، هماهنگی میان قطعه‌سازان و توجه به ساختار تأمین قطعات در اثربخشی هرگونه اقدام اعتراضی اهمیت دارد. با این حال، توقف خط تولید می‌تواند بر روند تولید خودرو و فعالیت دیگر بخش‌های زنجیره تأمین نیز اثر بگذارد.
لزوم تعیین تکلیف بدهی‌ها برای پایداری تولید خودرو
نجفی‌سهی در پایان، قطعه‌سازان را نیز در تداوم وضعیت موجود بی‌تقصیر ندانست و تأکید کرد که ادامه همکاری با خودروسازان بدون حل‌وفصل مطالبات، به ماندگاری این شرایط کمک کرده است.
در مجموع، پرداخت به‌موقع مطالبات، شفافیت در تخصیص درآمد فروش خودرو و ایجاد سازوکار مشخص برای تسویه بدهی‌ها، از موضوعات مطرح در اظهارات این فعال صنعت قطعه‌سازی است. تعیین تکلیف این مطالبات می‌تواند در کاهش فشار مالی بر تأمین‌کنندگان و حفظ پایداری زنجیره تولید خودرو نقش داشته باشد.
برای دنبال‌کردن تازه‌ترین اخبار و تحلیل‌های صنعت خودرو و بازار قطعات، اقتصاد کشور را دنبال کنید.
