به نقل از اقتصاد کشور رشد قیمت دلار آزاد و نرخ حواله در روزهای اخیر، بار دیگر رابطه میان بازار ارز و بورس را در کانون توجه فعالان اقتصادی قرار داده است. در حالی که بازار ارز مسیر صعودی خود را ادامه میدهد، بازار سرمایه نیز شاهد رشد شاخصها و ورود پول حقیقی بوده است؛ با این حال، کارشناسان معتقدند اثر مثبت افزایش نرخ ارز بر بورس زمانی میتواند پایدار باشد که همزمان ریسکهای سیاسی و سیستماتیک تشدید نشوند.
برزو حقشناس، کارشناس بازار سرمایه، با بررسی اثر افزایش قیمت دلار بر بورس معتقد است رشد نرخ ارز از یک سو میتواند جذابیت سهام را افزایش دهد و از سوی دیگر، برای شرکتهایی که وابستگی بیشتری به واردات مواد اولیه دارند، به تهدیدی برای سودآوری تبدیل شود.
افزایش دلار چگونه میتواند بورس را صعودی کند؟
حقشناس در خصوص رابطه قیمت دلار و بورس گفت: «بورس ایران یک بازار دلارمحور است. افزایش قیمت دلار، اگر همراه با بالا رفتن ریسکهای سیستماتیک نباشد، باعث میشود ارزش دلاری بازار کاهش پیدا کند و جذابیت سرمایهگذاری در سهام افزایش یابد. این موضوع بهویژه برای شرکتهای صادراتی اهمیت دارد، هرچند افزایش قیمت دلار آزاد تاثیر مستقیمی بر درآمد این شرکتها ندارد و بیشتر از جنبه روانی اثر میگذارد و سرمایهگذاران را به خرید سهام ترغیب میکند.»
رشد نرخ ارز برای شرکتهای صادراتی فرصت است
به گفته این کارشناس بازار سرمایه، افزایش نرخ دلار آزاد میتواند این انتظار را در بازار ایجاد کند که نرخ ارز حواله و ترجیحی نیز در آینده افزایش یابد. چنین انتظاری، در صورت تحقق، میتواند درآمد شرکتهای دلارمحور را افزایش دهد و جذابیت سهام شرکتهای صادراتی را بیشتر کند.
حق شناس ادامه داد: «از سوی دیگر، افزایش قیمت دلار آزاد این ذهنیت را ایجاد میکند که در آینده نرخ ارز حواله و ترجیحی نیز افزایش خواهد یافت و به دنبال آن، درآمد شرکتهای دلاریمحور بالا خواهد رفت. البته گروههایی که مواد اولیه وارداتی دارند و هزینه تمامشده آنها به نرخ ارز وابسته است، از افزایش قیمت دلار تاثیر منفی میپذیرند.»
شرکتهای وارداتی از افزایش قیمت دلار آسیب میبینند
در مقابل، رشد نرخ ارز برای شرکتهایی که مواد اولیه یا بخش قابلتوجهی از هزینههای تولید آنها وابسته به واردات است، میتواند فشار بر هزینه تمامشده و سودآوری ایجاد کند. به همین دلیل، اثر افزایش قیمت دلار بر صنایع بورسی یکسان نیست و ترکیب درآمد و هزینه شرکتها نقش مهمی در تعیین برندگان و بازندگان ارزی دارد.
ریسک سیاسی میتواند اثر مثبت دلار بر بورس را خنثی کند
حقشناس در خصوص تاثیر همزمان رشد قیمت دلار و ریسکهای سیاسی بر بورس گفت: «در شرایط فعلی که ریسکهای سیاسی در حال افزایش است، رشد دلار به تنهایی نمیتواند محرک رشد بورس باشد.»
این موضوع نشان میدهد که رابطه دلار و بورس صرفاً به نرخ ارز محدود نمیشود. در شرایطی که نگرانیهای سیاسی و ریسکهای سیستماتیک افزایش پیدا کند، سرمایهگذاران ممکن است به جای ورود به بازار سهام، به سمت داراییهای کمریسکتر یا بازار ارز حرکت کنند.
جهش دلار در کوتاهمدت میتواند خروج پول از بورس ایجاد کند
حقشناس افزود: «معمولا در روزهایی که نرخ ارز جهش میکند، خروج پول از بورس اتفاق میافتد، اما پس از یکی دو روز، اقبال به سهام دوباره افزایش پیدا میکند؛ زیرا ارزش دلاری بازار کاهش یافته و سهام جذابتر میشود. با این حال، این قاعده زمانی صادق است که ریسکهای سیستماتیک افزایش پیدا نکنند.»
او درباره سطح ریسکهای موجود در بازار بیان کرد: «سطح ریسک در حدود یک سال و نیم اخیر به اندازهای بالا بوده که بورس تا حدی به این شرایط عادت کرده است. با این حال، اگر ریسکها از سطح فعلی فراتر بروند و مثلا دوباره به شرایط جنگ 40 روزه برسیم، بازار واکنش منفی شدیدی نشان خواهد داد.»
اثر روانی دلار بر رفتار سرمایهگذاران
علاوه بر اثر مستقیم نرخ ارز بر سودآوری برخی شرکتها، رشد دلار از منظر روانی نیز اهمیت دارد. افزایش قیمت ارز میتواند انتظارات سرمایهگذاران درباره ارزش داراییها و درآمد شرکتهای صادراتمحور را تغییر دهد و زمینه افزایش تقاضا برای سهام را فراهم کند.
این کارشناس بازار سرمایه در خصوص اثر روانی رشد قیمت دلار بر رفتار سرمایهگذاران گفت: «افزایش قیمت دلار تاثیر روانی مهمی بر سرمایهگذاران دارد و آنها را به خرید سهام تشویق میکند، اما این اثر زمانی ماندگار خواهد بود که ریسکهای سیاسی در سطح کنترلشدهای باقی بمانند.»
تشدید ریسک سیاسی؛ تهدیدی برای روند بورس
در نهایت، تداوم روند صعودی بورس در کنار رشد نرخ ارز به میزان زیادی به سطح ریسکهای سیاسی وابسته است. اگر ریسکها کنترل شوند، کاهش ارزش دلاری بازار و افزایش انتظارات درباره درآمد شرکتهای صادراتی میتواند به حمایت از بورس منجر شود؛ اما تشدید ریسکهای سیستماتیک میتواند این اثر را معکوس کند.
حقشناس در پایان تاکید کرد: «اگر ریسکهای سیاسی تشدید شوند، اثر افزایش قیمت دلار بر جذابیت سهام تحتالشعاع قرار میگیرد و خروج سرمایه از بورس و روند نزولی بازار میتواند شدت پیدا کند.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحولات بازار ارز و بورس، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
