به نقل از اقتصاد کشور، گزارش تجارت الکترونیک سال ۱۴۰۳ تصویری تازه از ابعاد بازار خردهفروشی آنلاین و تجارت اجتماعی در ایران ارائه میدهد؛ بازاری که علاوه بر رشد پلتفرمهای رسمی، شاهد گسترش قابلتوجه فروشگاههای فعال در شبکههای اجتماعی بهویژه اینستاگرام بوده است.
براساس این گزارش، ارزش کل بازار خردهفروشی در ۱۴ گروه کالایی طی سال ۱۴۰۳ حدود ۱۶۶۳ همت برآورد شده و با در نظر گرفتن سایر بخشهای مصرفکننده، اندازه کل بازار به حدود ۱۸۰۰ همت میرسد.
فرشاد فاطمی، مشاور انجمن در تهیه این گزارش، با اشاره به دشواری برآورد اندازه بازار گفت: هدف این بوده که معیاری نسبتاً منصفانه و بیطرفانه برای سنجش اندازه کسبوکارها و مقایسه بخشهای مختلف تجارت الکترونیکی ایجاد شود.
او توضیح داد: در این بررسی، خردهفروشی به فروش کالا و خدمات به مصرفکننده نهایی برای مصارف شخصی اطلاق شده و دادههای مربوط به ۱۴ گروه کالایی از جمله مد و پوشاک، موبایل و لوازم حیوانات خانگی بررسی شده است.
فاطمی بیان کرد: برای محاسبه اندازه بازار، بخشی از دادهها از طرح هزینه و درآمد خانوار مرکز آمار و برای برخی گروهها از منابع دیگری مانند دادههای مرتبط با رجیستری موبایل و اطلاعات بازار طلا استفاده شده است. در بخش طلا نیز تنها طلای مصرفی در محاسبات لحاظ شده و طلای سرمایهگذاری از این برآورد کنار گذاشته شده است.
سهم خردهفروشی آنلاین از بازار ایران افزایش یافت
بررسی اطلاعات ۹ پلتفرم مشارکتکننده در گزارش نشان میدهد سهم خردهفروشی آنلاین از کل بازار خردهفروشی از حدود ۱.۷ درصد در سالهای ابتدایی دوره بررسی به ۴.۸ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است. این رقم بهصورت واقعی و با لحاظ اثر تورم محاسبه شده است.
دادههای گزارش نشان میدهد همهگیری کرونا در سال ۱۳۹۹ باعث تغییر چشمگیر رفتار خرید مردم و رشد تجارت آنلاین شد، هرچند این روند در سال ۱۴۰۱ با کاهش همراه بود. پس از آن، بازار دوباره مسیر رشد خود را ادامه داد.
براساس این گزارش، ایران با سهم حدود ۴.۸ درصدی تجارت آنلاین از خردهفروشی، همچنان فاصله زیادی با بازارهای پیشرو جهان دارد؛ برای نمونه سهم تجارت آنلاین در چین حدود ۳۸ درصد اعلام شده است.
همچنین توزیع خریدهای آنلاین در استانهای مختلف یکسان نیست. تهران بیشترین سهم خرید اینترنتی را دارد و پس از آن استانهای پرجمعیت قرار گرفتهاند. در تهران حدود ۵ درصد از هزینه خانوارها در پلتفرمهای آنلاین انجام میشود، در حالی که این سهم در برخی استانها مانند چهارمحالوبختیاری به حدود ۱.۵ درصد میرسد.
اینستاگرام به بازار ۸۸ همتی تجارت اجتماعی تبدیل شد
محمدمهدی جعفریان، مدیرعامل بانا، در بخش تجارت اجتماعی این گزارش به بررسی ابعاد فروش در اینستاگرام پرداخت؛ بازاری که به دلیل نبود ارتباط مستقیم و کامل میان فروشگاههای اینستاگرامی و درگاههای پرداخت، اندازهگیری آن دشوارتر از تجارت الکترونیکی رسمی است.
براساس نتایج این بررسی، حدود ۱۳۰ هزار فروشگاه فعال اینستاگرامی در سال ۱۴۰۳ شناسایی شدهاند. پژوهشگران با استفاده از نمونهگیری، پیمایش و مدلسازی، ارزش فروش این فروشگاهها را برآورد کردهاند که نتیجه آن رقم حدود ۸۸.۷ همت برای فروش اینستاگرامیها در سال ۱۴۰۳ بوده است.
جعفریان گفت: فروش اینستاگرامیها در سالهای مختلف روندی متفاوت داشته، اما در سال ۱۴۰۳ به سطحی رسیده که از نظر اندازه به فروش پلتفرمهای تجارت الکترونیکی نزدیک شده و در برخی مقاطع حتی از آن عبور کرده است.
به گفته او، حدود یک درصد از بزرگترین فروشگاههای اینستاگرامی نزدیک به ۱۴ درصد کل فروش این بازار را در اختیار دارند که نشاندهنده تمرکز بالای فروش در میان تعداد محدودی از فروشگاهها است.
از نظر جغرافیایی نیز حدود ۳۱ درصد فروشگاههای اینستاگرامی در تهران فعال هستند. ترکیب کالاهای عرضهشده در اینستاگرام نیز با پلتفرمهای رسمی تفاوت دارد؛ کالاهایی که نیاز کمتری به اعتماد، مقایسه یا بررسی اصالت دارند، سهم بیشتری در این شبکه اجتماعی دارند، در حالی که کالاهایی مانند موبایل که نیازمند اطمینان بیشتری هستند، بیشتر در پلتفرمهای رسمی خرید و فروش میشوند.
این گزارش نشان میدهد تجارت الکترونیکی ایران با عبور سهم خردهفروشی آنلاین از مرز ۴.۸ درصد، همچنان ظرفیت بالایی برای رشد دارد و در کنار توسعه پلتفرمهای رسمی، تجارت اجتماعی نیز به یکی از بازارهای مهم و چنددههمتی کشور تبدیل شده است.
برای دنبال کردن تازهترین اخبار اقتصاد دیجیتال و تحلیلهای بازار به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
