به نقل از اقتصاد کشور، نان که سالها به عنوان ارزانترین و در دسترسترین کالای اساسی سفره خانوارهای ایرانی شناخته میشد، اکنون به یکی از اقلام اثرگذار بر هزینههای معیشتی تبدیل شده است. بررسی هزینه ماهانه نان نشان میدهد افزایش قیمتها، فشار بیشتری را به خانوارهای کارگری و کمدرآمد وارد کرده و سهم این کالای ضروری از درآمد ماهانه را افزایش داده است.
در شرایطی که حداقل دستمزد ماهانه کارگران به محدوده ۱۶ میلیون تومان رسیده، هزینه تأمین نان برای یک خانوار چهارنفره در برخی سناریوها میتواند به حدود ۲ میلیون تومان در ماه برسد؛ رقمی که بخش قابل توجهی از درآمد خانوار را به خود اختصاص میدهد.
تورم نان و غلات از ۱۴۰ درصد عبور کرد
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت مصرفکننده در اردیبهشت ۱۴۰۵، تورم سالانه گروه «نان و غلات» به ۱۱۴.۲ درصد و تورم نقطهبهنقطه این گروه به ۱۴۰.۶ درصد رسیده است.
به بیان ساده، خانواری که سال گذشته برای مقدار مشخصی نان هزینهای پرداخت میکرد، اکنون برای حفظ همان الگوی مصرف باید بیش از دو برابر هزینه کند. این افزایش قیمت، در شرایطی رخ داده که نان همچنان یکی از اصلیترین منابع تأمین کالری خانوارهای کمدرآمد محسوب میشود.
هزینه ماهانه نان برای هر نفر چقدر است؟
بر اساس دادههای هزینه و درآمد خانوار مرکز آمار، مصرف متوسط نان یک خانوار ایرانی در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۰.۵ کیلوگرم در ماه بوده است. با توجه به متوسط بعد خانوار حدود ۳.۱ نفر، مصرف سرانه ماهانه نان حدود ۹.۸ کیلوگرم برآورد میشود.
بر این اساس، مصرف ماهانه نان برای خانوارها به شکل زیر محاسبه میشود:
- خانوار یکنفره: حدود ۹.۸ کیلوگرم نان در ماه
- خانوار دونفره: حدود ۱۹.۷ کیلوگرم نان در ماه
- خانوار چهارنفره: حدود ۳۹.۴ کیلوگرم نان در ماه
قیمت نان یارانهای در تهران
بر اساس نرخهای اعلامشده، قیمت برخی نانهای یارانهای در تهران شامل موارد زیر است:
- لواش: ۲۷۰۰ تومان
- تافتون: ۴۵۰۰ تومان
- بربری: ۱۰ هزار تومان
- سنگک: ۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان
با توجه به وزن متعارف نانها، میانگین قیمت هر کیلو نان یارانهای حدود ۱۹ هزار و ۳۰۰ تومان برآورد میشود.
هزینه نان خانوار در سناریوی یارانهای
اگر خانوار بتواند تمام نیاز خود را با نرخهای مصوب یارانهای تأمین کند، هزینه ماهانه نان تقریباً به این صورت خواهد بود:
| تعداد اعضای خانوار | مصرف ماهانه نان | هزینه تقریبی |
|---|---|---|
| یک نفر | ۹.۸ کیلوگرم | حدود ۱۹۰ هزار تومان |
| دو نفر | ۱۹.۷ کیلوگرم | حدود ۳۸۰ هزار تومان |
| چهار نفر | ۳۹.۴ کیلوگرم | حدود ۷۶۰ هزار تومان |
وقتی نان دولتی جای خود را به نان آزاد میدهد
مسئله اصلی خانوارها فقط افزایش قیمت رسمی نان نیست؛ بلکه کاهش دسترسی به نان یارانهای نیز به یک چالش تبدیل شده است. در برخی مناطق، خانوارها برای خرید نان با نرخ مصوب با محدودیتهایی مانند فاصله زیاد نانوایی، صفهای طولانی یا کاهش تنوع نانهای یارانهای مواجه هستند.
در مقابل، قیمت نان آزادپز فشار بیشتری به خانوار وارد میکند. اگر قیمت هر قرص سنگک یا بربری آزادپز ساده حدود ۲۵ هزار تومان در نظر گرفته شود، هزینه هر کیلو نان آزادپز میتواند به حدود ۴۳ تا ۴۵ هزار تومان برسد.
| نوع تأمین نان | هزینه ماهانه خانوار چهارنفره |
|---|---|
| نان یارانهای | حدود ۷۶۰ هزار تومان |
| نان آزادپز ساده | بیش از ۱.۷ میلیون تومان |
| بر اساس برخی قیمتهای بازار تهران | حدود ۲ میلیون تومان |
در این شرایط، هزینه نان برای یک خانوار چهارنفره میتواند به حدود ۱۲ درصد حداقل مزد ماهانه کارگری برسد.
کاهش مصرف نان چه اثری بر تغذیه خانوار دارد؟
نان تنها یک کالای مصرفی روزانه نیست؛ بلکه یکی از منابع اصلی تأمین انرژی خانوارهای ایرانی است. بر اساس محاسبات مصرف سرانه، هر فرد به طور متوسط روزانه حدود ۳۲۸ گرم نان مصرف میکند که میتواند نزدیک به ۸۵۰ کیلوکالری انرژی فراهم کند.
کاهش مصرف نان در شرایط افزایش قیمت، بهویژه زمانی که همزمان با کاهش مصرف گوشت، لبنیات، تخممرغ و حبوبات همراه شود، میتواند کیفیت تغذیه خانوارهای کمدرآمد را تحت تأثیر قرار دهد.
فشار گرانی نان بر دهکهای پایین بیشتر است
اگرچه ممکن است برخی خانوارهای پردرآمد از نظر مقدار مصرف نان مصرف بیشتری داشته باشند، اما اثر افزایش قیمت نان بر دهکهای پایین بسیار شدیدتر است.
بر اساس دادههای مرکز آمار ایران، سهم هزینه «نان و غلات» در سبد هزینهای دهک اول ۹.۸۸ درصد است، در حالی که این سهم برای دهک دهم ۴.۶۷ درصد اعلام شده است. بنابراین افزایش قیمت نان، فشار معیشتی بیشتری بر خانوارهای کمدرآمد وارد میکند.
برای اطلاع از تازهترین اخبار معیشتی، قیمت کالاهای اساسی و تحلیل اقتصاد خانوار، اقتصاد کشور را دنبال کنید.
