به گزارش اقتصاد کشور، تازهترین بررسیهای مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد تعداد شاغلان بخش معدن ایران طی سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ با رشد ۷۱ درصدی همراه بوده است. با این حال، این گزارش تأکید دارد که افزایش ارزش افزوده در بخش معدن همواره به رشد متناسب اشتغال منجر نشده و عوامل مختلفی در این روند نقش داشتهاند.
به نقل از ایسنا، تعداد شاغلان بخش معدن از حدود ۸۴ هزار نفر در سال ۱۳۹۰ به حدود ۱۴۴ هزار نفر در سال ۱۴۰۲ رسیده است. اگرچه روند اشتغال در برخی سالها با نوسان همراه بوده، اما در مجموع افزایش تدریجی تعداد شاغلان معادن کشور را نشان میدهد.
رشد اشتغال همگام با ارزش افزوده نبود
بررسی روند اشتغال و ارزش افزوده بخش معدن نشان میدهد این دو شاخص در بسیاری از سالها همسو حرکت کردهاند، اما شدت رشد آنها یکسان نبوده است. بر همین اساس، افزایش ارزش افزوده همواره به همان نسبت موجب افزایش اشتغال نشده و عواملی مانند بهرهوری، میزان سرمایهگذاری و مقیاس فعالیت معادن نیز در ایجاد فرصتهای شغلی نقش مؤثری داشتهاند.
رشد پرداختیها به نیروی کار با نوسان همراه بود
بر اساس این گزارش، متوسط پرداختی به نیروی کار بخش معدن طی سالهای مورد بررسی روندی افزایشی داشته است، اما نرخ رشد این پرداختیها در همه سالها با رشد ارزش افزوده همسو نبوده است. در برخی سالها رشد دستمزدها از رشد ارزش افزوده پیشی گرفته و در برخی دیگر، افزایش ارزش افزوده با رشد محدودتر پرداختها همراه بوده است.
همچنین سهم هزینه نیروی کار از ارزش افزوده بخش معدن طی سالهای اخیر کاهش یافته است؛ بهطوری که این نسبت از حدود ۲۵ درصد در سال ۱۳۹۴ به حدود ۹ درصد در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ رسیده است.
بیشترین اشتغال در معادن سنگهای غیرفلزی
آمارهای سال ۱۴۰۲ نشان میدهد معادن استخراج سنگهای غیرفلزی با اختصاص حدود ۳۵ درصد از کل شاغلان، بیشترین سهم اشتغال بخش معدن را در اختیار دارند. پس از آن، معادن کانیهای فلزی (آهن) با ۲۸ درصد و معادن سنگهای فلزی غیرآهنی با ۲۳ درصد قرار گرفتهاند.
همچنین معادن زغالسنگ حدود ۱۱ درصد از اشتغال این بخش را به خود اختصاص دادهاند و سهم سایر مواد معدنی، مواد شیمیایی و نمک در مجموع کمتر از پنج درصد برآورد شده است.
معادن زغالسنگ بیشترین اشتغال به ازای هر معدن را دارند
بررسی میانگین تعداد شاغلان در هر معدن نشان میدهد معادن زغالسنگ با متوسط ۱۴۶ نفر شاغل، بالاترین میزان اشتغال را در میان انواع معادن ثبت کردهاند. پس از آن، معادن کانیهای فلزی با میانگین ۱۳۳ نفر و معادن سنگهای غیرفلزی با حدود ۷۷ نفر شاغل در هر معدن قرار دارند.
در مقابل، میانگین اشتغال در کل معادن کشور حدود ۲۲ نفر برای هر معدن برآورد شده که بیانگر سهم بالای معادن کوچک و متوسط در ساختار بخش معدن ایران است.
بیشترین پرداختی به کارکنان در معادن کانیهای فلزی
آمارها همچنین نشان میدهد بیشترین متوسط پرداختی به نیروی کار در سال ۱۴۰۲ مربوط به معادن کانیهای فلزی بوده است. پس از آن، معادن سنگهای غیرفلزی و معادن زغالسنگ قرار دارند، در حالی که معادن استخراج سایر مواد معدنی کمترین میزان پرداختی را ثبت کردهاند.
در مجموع، آمارهای منتشرشده نشان میدهد اگرچه اشتغال در بخش معدن طی بیش از یک دهه گذشته روندی صعودی داشته است، اما تفاوت در نوع ماده معدنی، مقیاس فعالیت، بهرهوری و میزان ارزش افزوده، موجب شده وضعیت اشتغال و سطح پرداختها در بخشهای مختلف معدنی یکسان نباشد.
برای اطلاع از تازهترین اخبار حوزه معدن، صنعت و اقتصاد، اقتصاد کشور را دنبال کنید.
