معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال با هشدار نسبت به وضعیت زیرساختهای دیجیتال کشور اعلام کرد رشد اقتصاد دیجیتال در ایران عمدتاً از مسیر توسعه پلتفرمها رقم خورده و برخلاف روند جهانی، لایههای زیرساختی و هوشمندسازی همپای آن توسعه نیافتهاند؛ موضوعی که میتواند آینده این بخش و رشد اقتصادی کشور را با چالش مواجه کند.
به گزارش اقتصاد کشور، در روز دوم همایش «چشمانداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵» احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال، با تشریح وضعیت اقتصاد دیجیتال ایران، بر ضرورت اصلاح سیاستهای سرمایهگذاری، توسعه زیرساختها و افزایش تابآوری شبکههای ارتباطی تأکید کرد.
اقتصاد دیجیتال؛ حوزهای با بازدهی بالای سرمایهگذاری
چیتساز با اشاره به نقش اقتصاد دیجیتال در رشد تولید ناخالص داخلی گفت: سرمایهگذاری در این حوزه از بالاترین نرخهای بازدهی در میان بخشهای مختلف اقتصادی برخوردار است و بر اساس برآوردهای جهانی، میتواند چندین برابر سرمایهگذاری در بخشهای سنتی به افزایش تولید ناخالص داخلی کمک کند.
وی افزود: آنچه اهمیت دارد، صرفاً میزان سرمایهگذاری نیست، بلکه باید مشخص شود این سرمایهگذاری چگونه بر رشد اقتصادی اثر میگذارد و در سالهای آینده چه مسیری را طی خواهد کرد.
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال اظهار کرد: برای تصمیمگیری درباره آینده اقتصاد دیجیتال، باید سناریوهای مختلف را بررسی کرد و اقداماتی را در اولویت قرار داد که در هر شرایطی ارزش اجرا داشته باشند.
رشد اقتصاد دیجیتال ایران بیشتر از مسیر پلتفرمها بوده است
چیتساز با تشریح ساختار اقتصاد دیجیتال گفت: این حوزه معمولاً در سه لایه شامل زیرساختها و صنایع پایه، خدمات دیجیتال و نفوذ فناوری در صنایع سنتی تعریف میشود.
وی توضیح داد: لایه نخست شامل اپراتورها، مخابرات، فناوری اطلاعات و تجهیزات سختافزاری است. لایه دوم خدمات دیجیتال را دربر میگیرد و لایه سوم به هوشمندسازی بخشهای سنتی اقتصاد مانند صنایع فولاد، پتروشیمی و تولید اختصاص دارد که میتواند موجب افزایش بهرهوری شود.
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال تأکید کرد: رشد اقتصاد دیجیتال در ایران، برخلاف بسیاری از کشورهای جهان، عمدتاً ناشی از توسعه اقتصاد پلتفرمی بوده است؛ در حالی که در کشورهای دیگر، لایه دوم و لایه سوم اقتصاد دیجیتال همزمان رشد میکنند.
وی افزود: در ایران زیرساختهای اقتصاد دیجیتال کوچکتر شده و این موضوع یک زنگ خطر جدی به شمار میرود. افزایش سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی بیشتر ناشی از استفاده بیش از ظرفیت از زیرساختهای موجود بوده، نه توسعه سرمایهگذاریهای جدید.
کاهش ارزش اقتصادی زیرساختهای ارتباطی
چیتساز با اشاره به تأثیر سیاستهای تعرفهای بر اقتصاد دیجیتال گفت: قیمتگذاری دستوری و سرکوب تعرفهها موجب شده سرمایهگذاری در زیرساختهای مخابراتی توجیه اقتصادی خود را از دست بدهد و انگیزه توسعه این بخش کاهش یابد.
وی اظهار کرد: سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ با وجود اصلاحات تعرفهای، افزایش پیدا نکرده و با کاهش جزئی به حدود ۷.۰۶ درصد رسیده است.
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال افزود: هزینه سرمایهگذاری در این حوزه افزایش قابل توجهی داشته و برآوردها نشان میدهد هزینهها دستکم ۶۰ تا ۸۰ درصد رشد کرده است؛ در حالی که بخش زیادی از تجهیزات مورد نیاز از بازارهای بینالمللی تأمین میشود.
امنیت؛ یکی از ارکان اصلی آینده اقتصاد دیجیتال
چیتساز با اشاره به عوامل اثرگذار بر آینده اقتصاد دیجیتال گفت: محیط امنیتی کشور، میزان دسترسی به بازارهای فناوری، هزینه سرمایه، وضعیت زیرساختها، نظام تعرفهگذاری و اعتماد فعالان اقتصادی به سیاستگذاریها، از مهمترین متغیرهای تعیینکننده آینده این حوزه هستند.
وی تأکید کرد: امروز امنیت به یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصاد دیجیتال تبدیل شده و سیاستگذار باید این موضوع را در تصمیمگیریهای خود لحاظ کند.
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال همچنین با اشاره به حملات اخیر به زیرساختهای ارتباطی کشور گفت: این تجربه نشان داد افزایش تابآوری شبکه، تقویت مسیرهای پشتیبان و حفظ کیفیت خدمات ارتباطی باید به یکی از اولویتهای اصلی تبدیل شود.
ضرورت حرکت ایران به سمت نسل پنجم ارتباطات
چیتساز با بیان اینکه ایران نیازمند گذار جدی از نسلهای قدیمی ارتباطات به نسل پنجم ارتباطات (5G) است، اظهار کرد: بدون توسعه فناوریهای ارتباطی جدید، امکان پاسخگویی به نیازهای آینده اقتصاد دیجیتال وجود نخواهد داشت.
وی افزود: حدود ۵۹ درصد شرکتهای فعال اقتصاد دیجیتال در تهران مستقر هستند و هرچه میزان توسعهیافتگی استانها کمتر باشد، فاصله آنها با پایتخت از نظر زیرساخت و ظرفیتهای دیجیتال افزایش پیدا میکند.
سناریوهای پیشروی اقتصاد دیجیتال ایران
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال با اشاره به آینده این حوزه گفت: بر اساس دو متغیر شرایط امنیتی و ظرفیت داخلی برای توسعه فناوری، چهار سناریو برای آینده اقتصاد دیجیتال کشور قابل تصور است.
وی توضیح داد: در بهترین حالت، کاهش تنشهای بینالمللی همراه با تقویت ظرفیت داخلی میتواند به رشد متوازن اقتصاد دیجیتال و افزایش ارتباط با اقتصاد جهانی منجر شود.
چیتساز هشدار داد: بدترین سناریو زمانی رخ میدهد که هم فشارهای خارجی ادامه پیدا کند و هم ظرفیت داخلی برای بازسازی و توسعه شکل نگیرد؛ در این شرایط، اقتصاد دیجیتال با فرسایش تدریجی و کاهش ظرفیت رشد مواجه خواهد شد.
اقدامات ضروری برای جلوگیری از عقبماندگی دیجیتال
چیتساز تأکید کرد: بازسازی زیرساختهای آسیبدیده، افزایش سرمایهگذاری در شبکه، توسعه مراکز داده، تقویت اقتصاد اپراتورها، حفظ همکاریهای بینالمللی و حمایت از شرکتهای کوچک دیجیتال از جمله اقداماتی هستند که در همه سناریوها باید دنبال شوند.
وی افزود: دولت میتواند با خرید خدمات دیجیتال و اجرای پروژههای تحول دیجیتال، به ایجاد تقاضا و توسعه لایه سوم اقتصاد دیجیتال کمک کند.
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال خاطرنشان کرد: خروج از نظام تعرفهگذاری و قیمتگذاری دستوری، ایجاد مزیتهای رقابتی، توسعه دولت هوشمند و فراهم کردن زمینه ورود سرمایه، مهمترین پیشنیازهای رشد پایدار اقتصاد دیجیتال کشور هستند.
برای دنبال کردن تازهترین تحلیلها و اخبار حوزه اقتصاد دیجیتال، اخبار تخصصی این حوزه را از اقتصاد کشور دنبال کنید.
