به نقل از اقتصاد کشور، تشدید محدودیتهای برق در بخش تولید، صنایع را به سمت استفاده از راهکارهای جدید تامین انرژی سوق داده است. در این میان، واردات برق از کشورهای همسایه بهعنوان یکی از گزینههای مدیریت ناترازی شبکه مطرح شده، هرچند فعالان صنعتی معتقدند این مسیر بدون تضمین اقتصادی، شفافیت قیمتگذاری و حضور موثر بخش خصوصی نمیتواند به راهکاری پایدار تبدیل شود.
کمبود برق در سالهای اخیر به یکی از مهمترین چالشهای صنایع تبدیل شده و کاهش تولید، افزایش هزینهها و محدودیت فعالیت واحدهای صنعتی را به دنبال داشته است. در همین راستا، استفاده از ظرفیت شبکه برق منطقهای و تجارت فرامرزی انرژی بهعنوان یکی از ابزارهای کاهش فشار بر شبکه داخلی مورد توجه سیاستگذاران قرار گرفته است.
برق ترکیه برای پتروشیمیها فعلاً از دستور کار خارج شد
اعلام برنامه وزارت نیرو برای تامین ۴۵۰ مگاوات برق از ترکیه برای واحدهای پتروشیمی، یکی از مهمترین خبرهای حوزه انرژی در هفتههای اخیر بود. بر اساس این برنامه، قرار بود بخشی از نیاز برق این صنایع از طریق تبادل انرژی با ترکیه تامین شود.
با این حال، بررسیها نشان میدهد این طرح در شرایط فعلی اجرایی نخواهد شد. احمد مهدوی ابهری، دبیرکل انجمن صنفی کارفرمایی صنعت پتروشیمی ایران، اعلام کرده است که کسری برق این صنعت از منابع داخلی جبران شده و در حال حاضر نیازی به استفاده از برق وارداتی ترکیه وجود ندارد.
وی تاکید کرده است که این گزینه فعلاً برای صنعت پتروشیمی کنار گذاشته شده، اما ممکن است در آینده برق وارداتی برای بخشهای دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
واردات برق؛ ابزار مدیریت ناترازی یا راهکار موقت؟
کارشناسان معتقدند واردات برق در بسیاری از کشورهای جهان یک ابزار معمول برای مدیریت پیک مصرف و افزایش پایداری شبکه است. کشورهایی که ظرفیت بالای تولید برق دارند نیز در برخی دورهها برای کاهش هزینهها یا عبور از دورههای اوج مصرف، بخشی از برق مورد نیاز خود را از کشورهای همسایه تامین میکنند.
ایران نیز سابقه تبادل برق با کشورهایی مانند ترکمنستان، ارمنستان و ترکیه را دارد. به همین دلیل، اصل استفاده از برق وارداتی موضوع جدیدی در سیاست انرژی کشور محسوب نمیشود؛ بلکه چالش اصلی، نحوه استفاده از این ظرفیت و جایگاه آن در کنار توسعه تولید داخلی است.
به گفته کارشناسان، اگر کمبود برق تنها در چند ماه از سال رخ دهد، احداث نیروگاههای جدید برای پوشش این دوره کوتاه ممکن است از نظر اقتصادی توجیه کافی نداشته باشد. در چنین شرایطی، ترکیب توسعه تولید داخلی، مدیریت مصرف و واردات برق میتواند گزینهای منطقیتر باشد.
سازوکار تامین برق وارداتی برای صنایع
مصطفی رجبیمشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو، درباره نحوه تامین برق وارداتی برای صنایع پتروشیمی اظهار کرده است که قیمت برق بر اساس دوره قرارداد و میزان مصرف، میان صنایع متقاضی و طرف فروشنده تعیین میشود.
وی تاکید کرده است که وزارت نیرو در این فرآیند نقشی در تعیین قیمت یا انعقاد قرارداد تجاری ندارد و وظیفه این وزارتخانه صرفاً انتقال و ترانزیت برق خریداریشده از مبادی ورودی تا محل مصرف است.
صنایع بزرگ به دنبال تامین مطمئن انرژی
آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، واردات برق را اقدامی متعارف در شرایط ناترازی شبکه دانسته و گفته است تبادل برق میان کشورهای همسایه در جهان امری رایج است.
وی با اشاره به مشکلات ساختاری صنعت برق ایران اظهار کرده است که آسیب به زیرساختهای گازی، کاهش سرمایهگذاری در توسعه نیروگاهها، محدودیت منابع آبی و وابستگی نیروگاههای حرارتی به گاز طبیعی از عوامل اصلی ایجاد ناترازی برق هستند.
نجفی همچنین اعلام کرده است که شرایط برق کشور نسبت به سال گذشته بهبود یافته و ورود حدود پنج هزار مگاوات ظرفیت جدید تجدیدپذیر، افزایش بارندگیها و بهبود وضعیت نیروگاههای برقآبی، میزان ناترازی را کاهش داده است.
ضرورت اصلاح ساختار صنعت برق
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران تاکید کرده است که واردات برق نمیتواند جایگزین اصلاحات اساسی در صنعت برق شود. به گفته او، اصلاح نظام قیمتگذاری، پرداخت بهموقع مطالبات نیروگاهها و ایجاد انگیزه برای سرمایهگذاری بخش خصوصی، پیششرط توسعه پایدار این صنعت است.
وی همچنین معتقد است حضور بخش خصوصی در تجارت برق با وجود ظرفیت قانونی، به دلیل انحصار شبکه انتقال و مالکیت زیرساختها همچنان با محدودیتهایی مواجه است.
هزینه برق وارداتی برای صنایع چقدر خواهد بود؟
آریا صادقنیت حقیقی، رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی ایران، معتقد است برخی صنایع بزرگ ممکن است برای حفظ تولید خود در آینده ناچار به استفاده از برق وارداتی شوند.
وی با اشاره به مذاکرات مربوط به واردات برق از ترکیه گفته است که قیمت نهایی این برق هنوز مشخص نشده، اما با افزایش تقاضا در فصل سرد سال احتمال رشد هزینه تامین برق وارداتی وجود دارد.
به گفته فعالان صنعتی، در صورت ادامه محدودیتهای برق، واحدهای بزرگ تولیدی برای جلوگیری از توقف فعالیت، گزینههای مختلف تامین انرژی از جمله واردات برق را جدیتر بررسی خواهند کرد.
تشکیل بازار برق منطقهای؛ فرصت پیش روی ایران
کارشناسان معتقدند ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی و همسایگی با کشورهای دارای ظرفیتهای مختلف تولید برق، امکان تبدیل شدن به یکی از بازیگران تجارت برق منطقهای را دارد.
ایجاد شبکههای گسترده تبادل برق، توسعه خطوط انتقال و شکلگیری سازوکارهای تجاری شفاف میتواند به ایران اجازه دهد در زمان اوج مصرف از کشورهای دارای مازاد برق واردات داشته باشد و در دورههای مازاد تولید، برق خود را صادر کند.
با این حال، وابستگی به واردات برق نمیتواند راهحل نهایی ناترازی انرژی باشد. رفع پایدار مشکل برق کشور نیازمند سرمایهگذاری در نیروگاههای جدید، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، افزایش بهرهوری، اصلاح قیمتگذاری و مدیریت مصرف است.
برای دنبال کردن تازهترین اخبار صنعت، انرژی و چالشهای تولیدکنندگان، گزارشهای اقتصادی را در اقتصاد کشور دنبال کنید.
