به نقل از اقتصاد کشور، طولانی شدن اجرای برخی پروژههای مسکن مهر پردیس در حالی ادامه دارد که تعدادی از واحدها به پیشرفت فیزیکی بالای ۷۵ درصد رسیدهاند؛ شرایطی که نشان میدهد مشکل تنها کمبود منابع نیست و ضعف در زنجیره تصمیمگیری، تغییرات مدیریتی و گلوگاههای اجرایی نیز در تداوم این وضعیت نقش دارند.
در سالهای گذشته مدیران مختلفی مسئولیت تعیین تکلیف پروژههای نیمهتمام پردیس را بر عهده داشتهاند. تغییر مدیر بهتنهایی نمیتواند دلیل توقف یک پروژه باشد، اما هنگامی که یک پروژه چندین سال ادامه پیدا میکند و در این مدت مدیران و سرپرستان متعددی تغییر میکنند، تداوم تصمیمگیری، پیگیری مصوبات و پاسخگویی به یک چالش جدی تبدیل میشود.
تغییر مدیران و هزینه بازبینی دوباره پروژهها
هر مدیر جدید ناگزیر بخشی از زمان خود را صرف شناخت پروندهها، بررسی قراردادها، مذاکره با پیمانکاران و بازتعریف اولویتها میکند. اگر این تغییرات با یک ساختار اجرایی قدرتمند و پاسخگو همراه نباشد، نتیجه میتواند به چرخهای از تصمیمهای متعدد، جلسات فراوان و وعدههای تکراری، اما پیشرفت فیزیکی محدود منجر شود.
به همین دلیل، مسئله اصلی در پروژههای طولانیمدت تنها حضور یا تغییر مدیرعامل نیست؛ بلکه وجود یک نظام مشخص برای حفظ روند تصمیمگیری و انتقال مسئولیتها اهمیت بیشتری دارد.
گلوگاه فقط در رأس شرکت نیست
بخش مهمی از فرآیند اجرای پروژههای حمایتی مسکن در لایههای میانی و کارشناسی شرکتهای عمران انجام میشود؛ جایی که قراردادها بررسی، صورتوضعیتها و مطالبات پیمانکاران پیگیری، مشکلات فنی تعیین تکلیف و مجوزها و مکاتبات اجرایی دنبال میشوند.
اگر این لایهها با کندی، محافظهکاری یا ضعف در تصمیمگیری مواجه باشند، تغییر مدیرعامل نیز لزوماً مشکل را برطرف نخواهد کرد. در چنین شرایطی، مدیران میانی به جای آنکه موتور اجرایی پروژه باشند، میتوانند به گلوگاه آن تبدیل شوند؛ بهخصوص زمانی که پروندهها میان واحدهای مختلف جابهجا شوند، مسئولیت تصمیمگیری روشن نباشد و برای تأخیرهای چندساله پاسخ مشخصی ارائه نشود.
تجربه پروژه سهند کاشانه آراز نمونهای از همین چالش است؛ درباره ادامه مسیر پروژه تصمیمگیری مطرح شده، پیمانکار مشخص است و جلسات متعددی نیز برگزار شده، اما نتیجه نهایی همچنان برای متقاضیان قابل مشاهده نیست.
کمیته ویژه؛ فرصتی برای شکستن چرخه معیوب
وزارت راه و شهرسازی از تشکیل کمیته ویژه مشترک با نمایندگان مجلس خبر داده است؛ کمیتهای که قرار است علاوه بر واحدهای باقیمانده، موضوعاتی مانند منابع مالی، خدمات پشتیبان، زیرساختها، اسناد مالکیت و حملونقل عمومی پردیس را نیز دنبال کند.
تأمین منابع از طریق مولدسازی، تهاتر زمین با پیمانکاران، تسهیلات بلندمدت و مشارکت بخش خصوصی نیز در دستور کار قرار گرفته است. با این حال، صرف تزریق منابع مالی برای پایان دادن به پروژههای نیمهتمام کافی نیست و زنجیره تصمیمگیری تا مرحله اجرا نیز باید بهصورت دقیق مورد ارزیابی قرار گیرد.
برای هر پروژه نیمهتمام باید مشخص باشد چه نهادی مسئول تصمیمگیری است، چه مجموعهای وظیفه اجرای تصمیم را دارد، مهلت اجرای آن چقدر است و در صورت تأخیر یا عدم اقدام، چه نهادی باید پاسخگو باشد.
در غیر این صورت، این احتمال وجود دارد که کمیته جدید نیز صرفاً به فهرست جلسات و مصوبات اضافه شود، بدون آنکه متقاضیان نتیجه آن را در کارگاههای ساختمانی و روند تحویل واحدها مشاهده کنند.
پردیس به مدیریت پروژه نیاز دارد
پرونده مسکن مهر پردیس اکنون وارد هجدهمین سال خود شده است؛ دورهای طولانی برای پروژهای که هدف اصلی آن تأمین مسکن برای خانوارها بوده است. حتی اگر بخشی از تأخیرها ناشی از تغییر پیمانکار، مشکلات فنی، کمبود منابع یا شرایط اقتصادی باشد، تداوم بلاتکلیفی برخی پروژهها نشان میدهد نظام مدیریت پروژه در پردیس نیازمند بازنگری جدی است.
حدود ۵ هزار واحد با پیشرفت فیزیکی بالای ۷۵ درصد در اولویت تکمیل قرار گرفتهاند. برای این واحدها، چالش اصلی دیگر صرفاً ساخت نیست، بلکه باید موانع باقیمانده برطرف و پروژه از مرحله پیشرفت فیزیکی به تحویل قطعی منتقل شود.
پردیس بیش از هر چیز به مدیریتی نیاز دارد که بتواند تصمیم را از روی کاغذ به کارگاه منتقل کند؛ پیمانکاران متخلف یا ناکارآمد را تعیین تکلیف کند، قراردادهای معطلمانده را از بلاتکلیفی خارج کند، مشکلات فنی را بهموقع برطرف سازد و مدیران و کارشناسانی را که در مسیر اجرای پروژه گلوگاه ایجاد میکنند، پاسخگو نگه دارد.
اگر این حلقه مدیریتی و اجرایی اصلاح نشود، حتی منابع مالی جدید و حمایت وزارت راه و مجلس نیز ممکن است بار دیگر در همان گلوگاههای قدیمی متوقف شود. پایان انتظار متقاضیان پردیس، بیش از هر چیز به تبدیل مصوبات و تصمیمها به اقدام عملی در پروژهها وابسته است.
برای پیگیری آخرین اخبار مسکن و تحولات پروژههای نیمهتمام، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
