به نقل از اقتصاد کشور بازگشت سریع واحدهای پتروشیمی آسیبدیده به مدار تولید، حاصل مجموعهای از اقدامات فنی، بازسازی تأسیسات، تأمین برق و مدیریت منابع انرژی در کنار همراهی مردم در مدیریت مصرف بود. بررسی روند احیای این واحدها نشان میدهد صنعت پتروشیمی در کمتر از پنج ماه توانست بخش قابلتوجهی از ظرفیت ازدسترفته خود را بازیابی کند؛ روندی که نقش تابآوری شبکه برق و همکاری بخشهای مختلف اقتصادی را برجسته کرده است.
در جریان جنگ تحمیلی اخیر، بخشی از تأسیسات انرژی و واحدهای پتروشیمی در سواحل جنوبی کشور آسیب دیدند و نگرانیهایی درباره توقف طولانیمدت تولید، صادرات و فعالیت صنایع پاییندستی ایجاد شد. با این حال، سرعت بازسازی و استفاده از ظرفیتهای موجود در شبکه برق و صنعت انرژی باعث شد روند بازگشت واحدها به مدار سریعتر از برآوردهای اولیه پیش برود.
خسارت ۶.۵ میلیارد دلاری به صنعت پتروشیمی
بر اساس برآورد اولیه کمیسیون اقتصادی مجلس، خسارت واردشده به صنعت پتروشیمی حدود ۶.۵ میلیارد دلار اعلام شد. در صورت محاسبه عدمالنفع ناشی از توقف تولید در یک بازه چهار ساله، این رقم میتوانست به چندین برابر افزایش پیدا کند.
بررسیها نشان داد تجهیزات برق و توربینهای واحدهای پتروشیمی از جمله بخشهایی بودند که بیشترین آسیب را متحمل شدند. به همین دلیل، بازسازی زیرساختهای برق و تأمین بخار به یکی از پیششرطهای اصلی بازگشت واحدهای آسیبدیده به تولید تبدیل شد؛ زیرا حتی در صورت سالم ماندن تجهیزات فرآیندی، بدون برق و بخار امکان فعالیت بسیاری از واحدها وجود نداشت.
بازگشت سریع واحدهای پتروشیمی به مدار تولید
احیای واحدهای آسیبدیده از مدت کوتاهی پس از آتشبس آغاز شد. حدود یک ماه پس از آتشبس، گزارشهای اولیه از احیای نزدیک به ۳۰ درصد خسارت واردشده به خطوط تولید پتروشیمیها حکایت داشت و واحدهایی در مجتمعهای ماهشهر، غدیر، فناوران و ابنسینا فعالیت خود را از سر گرفتند.
در پتروشیمی فجر نیز واحدهای یوتیلیتی، بهجز بخش برق، راهاندازی شدند. این روند نشان داد که بازسازی تجهیزات و تأمین زیرساختهای انرژی به صورت همزمان، نقش مهمی در کوتاه شدن زمان بازگشت تولید داشته است.
۳۸ درصد ظرفیت ازدسترفته دوباره فعال شد
حدود دو ماه پس از آتشبس، روند احیای ظرفیت پتروشیمیها سرعت بیشتری گرفت. در ۲۴ خرداد، مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی از بازگشت حدود ۳۸ درصد ظرفیت ازدسترفته یا تحتتأثیر قرارگرفته به مدار تولید خبر داد.
برای جبران آسیبهای واردشده به تأسیسات برق و بخار، از مجموعهای از ظرفیتها شامل منابع پراکنده تولید بخار، نیروگاههای صنعت نفت، شبکه برق و ظرفیتهای معاملاتی بورس انرژی استفاده شد. در نتیجه، واحدهایی مانند نوری، غدیر، سبلان و آریاساسول به مدار بازگشتند و آریاساسول نیز اعلام کرد واحدهای پلیاتیلن آن با ظرفیت کامل فعالیت خود را از سر گرفتهاند.
بازگشت بیش از نیمی از ظرفیت پتروشیمیهای آسیبدیده
در ادامه این روند، در پایان خردادماه وزیر صمت از بازگشت بیش از نیمی از ظرفیت پتروشیمیهای آسیبدیده به مدار تولید خبر داد. این روند نشان داد فرآیند احیا از تعمیر تجهیزات آغاز شد و با تأمین پایدار برق و زیرساختهای مورد نیاز به مرحله بهرهبرداری مجدد رسید.
بر اساس اعلام احمد مهدوی ابهری، دبیرکل انجمن صنفی کارفرمایی صنعت پتروشیمی، حدود ۷۵ درصد واحدهای پتروشیمی که در روزهای نخست حملات از مدار خارج شده بودند، کمتر از دو هفته بعد با استفاده از برق شبکه سراسری و مدیریت تولید بخار، دوباره به مدار تولید بازگشتند.
تابآوری شبکه برق در اوج مصرف تابستان
بازسازی پتروشیمیها در شرایطی انجام شد که شبکه برق کشور همزمان با اوج مصرف تابستان با فشار قابلتوجهی روبهرو بود. از یک سو حدود ۴۲۰۰ مگاوات از ظرفیت نیروگاهی صنایع به دلیل آسیبهای ناشی از جنگ از دست رفته بود و از سوی دیگر، بخش تولید برای جبران خسارتها به برق بیشتری نیاز داشت.
در چنین شرایطی، حفظ پایداری شبکه برق اهمیت دوچندانی پیدا کرد. حتی موضوع واردات برق از کشورهای همسایه نیز مورد بررسی قرار گرفت و برای انتقال احتمالی ۴۵۰ مگاوات برق از ترکیه از مسیر خوی–وان، رایزنیهای اولیه انجام شد.
افزایش ۱۵ درصدی تحویل برق به صنایع بزرگ
با وجود فشار مضاعف بر شبکه، بر اساس دادههای شرکت مدیریت شبکه برق ایران، متوسط تحویل برق به صنایع بزرگ از ۶ هزار و ۳۹۵ مگاوات در خرداد ۱۴۰۴ به ۷ هزار و ۳۵۴ مگاوات در خرداد ۱۴۰۵ رسید. به این ترتیب، صنایع بزرگ در خرداد امسال به طور متوسط حدود ۱۵ درصد برق بیشتری نسبت به مدت مشابه سال قبل دریافت کردند.
افزایش ظرفیت عرضه برق در تابلوهای سبز و آزاد، استفاده از ظرفیت بازار برق، مدیریت مصرف و بهرهگیری از ظرفیت شبکه از جمله اقداماتی بود که امکان حفظ و افزایش سطح تأمین برق صنایع را در این دوره فراهم کرد.
همراهی مردم در مدیریت مصرف برق
در کنار اقدامات فنی و مدیریتی، همراهی مشترکان خانگی و خرد در برنامههای مدیریت مصرف نیز به حفظ پایداری شبکه کمک کرد. کاهش مصرف در ساعات اوج، استفاده نکردن از تجهیزات پرمصرف در زمانهای حساس و حذف مصارف غیرضروری، بخشی از ظرفیت شبکه را برای تأمین نیازهای بخشهای حیاتی و صنعتی آزاد کرد.
به این ترتیب، مدیریت مصرف خانگی در کنار تأمین برق صنایع، بازسازی تجهیزات، استفاده از نیروگاههای موجود و مدیریت تولید بخار، یک زنجیره بههمپیوسته برای عبور از شرایط بحرانی ایجاد کرد.
سه ضلع احیای پتروشیمیها
روند بازگشت پتروشیمیها به مدار تولید در کمتر از پنج ماه نشان داد تابآوری صنعت تنها به مقاوم بودن تجهیزات محدود نمیشود، بلکه توان یک مجموعه برای ادامه فعالیت در شرایط آسیب و اختلال را نیز دربرمیگیرد.
تأمین برق از شبکه، استفاده از ظرفیت نیروگاههای دیگر، مدیریت تولید بخار، بازسازی سریع تجهیزات و همراهی مردم در مدیریت مصرف، مجموعه اقداماتی بودند که در کنار یکدیگر امکان احیای سریع واحدهای آسیبدیده را فراهم کردند. تجربه اخیر همچنین نشان داد مدیریت مصرف در شرایط بحرانی تنها به معنای کاهش مصرف نیست، بلکه میتواند با آزادسازی ظرفیت شبکه، به تداوم فعالیت صنایع حیاتی و حفظ جریان تولید در کشور کمک کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحولات صنعت پتروشیمی، انرژی و تولید، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
