به نقل از اقتصاد کشور طرح نشاندار کردن مالیاتها در سال ۱۴۰۵ بخشی از منابع مالیاتی را به پروژههای زیرساختی حوزه آب و انرژی اختصاص داده است. بر اساس اطلاعات ارائهشده، ۴.۵ همت از محل مالیاتهای نشاندار برای تأمین مالی ۳۵۹ پروژه در این دو حوزه در نظر گرفته شده؛ رقمی که در ادامه تأمین مالی ۳۹۱ پروژه آب و انرژی با بیش از ۶ همت در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ قرار دارد.
مالیات چگونه به پروژههای زیرساختی اختصاص مییابد؟
طرح نشاندار کردن مالیاتها با هدف ایجاد ارتباط میان پرداخت مالیات و محل مصرف بخشی از منابع عمومی اجرا شده است. در این سازوکار، مؤدیان در چارچوب پروژههای تعریفشده میتوانند در انتخاب محل مصرف مالیات خود نقش داشته باشند و منابع به سمت طرحهای مشخص هدایت شود.
حسین رسولینژاد، کارشناس اقتصادی، اهمیت این طرح را فراتر از تخصیص اعتبار به چندصد پروژه میداند. به گفته او، این سازوکار میتواند رابطه میان مؤدی، مالیات و توسعه کشور را ملموستر کند و در صورت اجرای مناسب، زمینه مشارکت بیشتر جامعه در حکمرانی اقتصادی را فراهم آورد.
اختصاص ۴.۵ همت به ۳۵۹ پروژه آب و انرژی
رسولینژاد با اشاره به پروژههای انتخابشده در سال ۱۴۰۵، بر اهمیت تأمین مالی طرحهای مرتبط با کاهش ناترازی انرژی و تنش آبی تأکید کرد. ناترازی انرژی میتواند فعالیت صنایع، تولید و خدمات را تحت تأثیر قرار دهد و محدودیت در تأمین برق و گاز یا ضعف زیرساختهای مرتبط با انرژی، هزینه تولید و برنامهریزی بنگاهها را با چالش مواجه کند.
در بخش آب نیز کاهش منابع، افزایش تقاضا و توسعه فعالیتهای اقتصادی، نیاز به سرمایهگذاری در زیرساختهای مرتبط با مدیریت منابع آب را افزایش داده است. آثار تنش آبی نیز محدود به حوزه محیطزیست نیست و میتواند بخشهایی مانند کشاورزی، صنعت و سکونتگاههای شهری را تحت تأثیر قرار دهد.
بر اساس دادههای ارائهشده، در سال ۱۴۰۵ مبلغ ۴.۵ همت برای ۳۵۹ پروژه حوزه آب و انرژی اختصاص یافته است. این رقم پس از تأمین مالی بیش از ۶ همت برای ۳۹۱ پروژه در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ قرار دارد و نشاندهنده تداوم استفاده از ظرفیت مالیاتهای نشاندار برای پروژههای زیرساختی است.
تأمین مالی زیرساختها با منابع مالیاتی
هدایت منابع مالیاتی به پروژههای مشخص میتواند امکان ارزیابی دقیقتر نحوه تخصیص و هزینهکرد منابع را فراهم کند. در چنین شرایطی، میزان اعتبار تخصیصیافته، مرحله پیشرفت پروژه و نتیجه نهایی سرمایهگذاری قابلیت بررسی بیشتری خواهد داشت.
البته اثرگذاری این منابع صرفاً به میزان اعتبار اختصاصیافته وابسته نیست و عواملی مانند کیفیت اجرای پروژه، اولویتبندی طرحها، نظارت بر هزینهکرد و تکمیل بهموقع پروژهها نیز در نتیجه نهایی نقش دارند. اتصال منابع مالیاتی به پروژههای مشخص، در صورت همراهی با سازوکارهای مناسب اطلاعرسانی و نظارت، میتواند به افزایش شفافیت و پاسخگویی کمک کند.
شفافیت بیشتر در مصرف مالیات
یکی از کارکردهای مورد انتظار از طرح نشاندار کردن مالیاتها، کاهش فاصله میان پرداخت مالیات و مشاهده نتیجه مصرف آن است. زمانی که مؤدی بتواند محل مصرف منابع را در قالب یک پروژه مشخص دنبال کند، ارتباط میان مالیات پرداختی و ایجاد زیرساخت عمومی برای او ملموستر خواهد شد.
این موضوع در پروژههای آب و انرژی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا نتیجه سرمایهگذاری در این حوزهها میتواند در قالب زیرساختهای قابل مشاهده، افزایش ظرفیت تأمین انرژی یا بهبود امکانات مرتبط با آب نمایان شود.
نقش مالیات نشاندار در تقویت تابآوری اقتصادی
هدایت منابع به پروژههای آب و انرژی از منظر تابآوری اقتصادی نیز اهمیت دارد. انرژی و آب از زیرساختهای پایه فعالیت اقتصادی محسوب میشوند و اختلال در هر یک از آنها میتواند آثار زنجیرهای بر تولید، اشتغال و خدمات داشته باشد.
از این منظر، اختصاص ۴.۵ همت برای ۳۵۹ پروژه آب و انرژی در سال ۱۴۰۵ را میتوان بخشی از تلاش برای استفاده از ظرفیت منابع مالیاتی در تأمین مالی زیرساختهای حیاتی دانست. با این حال، میزان اثرگذاری نهایی این منابع به نحوه انتخاب پروژهها، اجرای طرحها و نظارت بر فرآیند تخصیص و هزینهکرد بستگی خواهد داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلهای حوزه مالیات، اقتصاد و زیرساخت، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
