به نقل از اقتصاد کشور گزارش راهنمای انتخاب رشته ۱۴۰۵ جاب‌ویژن نشان می‌دهد انتخاب رشته دانشگاهی می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر تجربه افراد در بازار کار داشته باشد. بر اساس این گزارش، تنها ۴۰ درصد فارغ‌التحصیلان هم‌زمان از رشته و دانشگاه خود رضایت دارند و حدود ۶۰ درصد دست‌کم از یکی از این دو انتخاب ناراضی‌اند.
داده‌های این گزارش همچنین نشان می‌دهد نارضایتی از رشته تحصیلی در میان افرادی که در شغلی نامرتبط با رشته خود فعالیت می‌کنند، ۲.۵ برابر بیشتر از کسانی است که در حوزه مرتبط با تحصیلاتشان مشغول به کار هستند. بازار کار، امکان اشتغال مرتبط و سطح درآمد از مهم‌ترین عواملی هستند که نگاه افراد را به انتخاب تحصیلی خود در سال‌های پس از فارغ‌التحصیلی تغییر می‌دهند.
فقط ۴۰ درصد از رشته و دانشگاه خود راضی‌اند
در مجموع، ۵۸ درصد فارغ‌التحصیلان از رشته تحصیلی خود رضایت دارند و میزان رضایت از انتخاب دانشگاه نیز ۵۸ درصد گزارش شده است. با این حال، تنها ۴۰ درصد افراد از هر دو انتخاب خود رضایت دارند.
بر اساس این داده‌ها، ۲۴ درصد پاسخ‌دهندگان هم از رشته و هم از دانشگاه خود ناراضی‌اند. ۱۸ درصد با وجود رضایت از رشته، از دانشگاه خود ناراضی هستند و ۱۸ درصد دیگر دانشگاه خود را مناسب می‌دانند اما از رشته تحصیلی‌شان رضایت ندارند.
مهم‌ترین دلیل نارضایتی از رشته تحصیلی، نبود بازار کار مناسب عنوان شده است؛ ۵۷ درصد افراد ناراضی این عامل را مطرح کرده‌اند. درآمد نامناسب و نداشتن علاقه به رشته نیز هرکدام با ۳۴ درصد در رتبه بعدی قرار دارند.
در مورد دانشگاه، ۵۵ درصد افراد ناراضی، ضعف دانشگاه در ایجاد شبکه ارتباطی مناسب برای ورود به بازار کار و پیشرفت شغلی را دلیل نارضایتی خود اعلام کرده‌اند. امکانات رفاهی و سطح علمی استادان هرکدام ۳۸ درصد و کیفیت درس‌های ارائه‌شده ۲۰ درصد سهم داشته‌اند.
بیکاری و شغل نامرتبط؛ دو عامل مهم نارضایتی
گزارش جاب‌ویژن نشان می‌دهد صرف پیدا کردن شغل برای ایجاد رضایت از انتخاب رشته کافی نیست و ارتباط شغل با تحصیلات نیز نقش مهمی دارد.
افرادی که پس از فارغ‌التحصیلی در حوزه مرتبط با رشته خود مشغول شده‌اند، رضایت بیشتری از انتخاب تحصیلی‌شان دارند. در مقابل، افرادی که به دلیل نبود فرصت مناسب در حوزه‌ای نامرتبط مشغول به کار شده‌اند، ۲.۵ برابر بیشتر از گروه اول از رشته خود ناراضی هستند.
وضعیت اشتغال نیز بر این رضایت اثرگذار است. ۴۴ درصد شاغلان بخش دولتی و ۴۳ درصد افراد خویش‌فرما از انتخاب رشته خود ناراضی بوده‌اند، در حالی که این رقم در میان شاغلان بخش خصوصی ۳۶ درصد است. میزان نارضایتی افراد بیکار نیز حدود ۱.۷ برابر شاغلان بخش خصوصی گزارش شده است.
این داده‌ها نشان می‌دهد تجربه افراد پس از ورود به بازار کار می‌تواند در ارزیابی آنها از انتخابی که سال‌ها قبل هنگام انتخاب رشته انجام داده‌اند، نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
درآمد بالاتر با رضایت بیشتر از انتخاب تحصیلی همراه است
در این گزارش میان سطح درآمد و میزان رضایت از رشته و دانشگاه نیز رابطه‌ای مستقیم مشاهده شده است. میانگین رضایت از رشته تحصیلی در گروه‌های درآمدی پایین‌تر حدود ۳.۴ بوده و در بالاترین سطح درآمدی به نزدیکی ۳.۹ رسیده است.
رضایت از دانشگاه نیز روند مشابهی دارد و از حدود ۳.۴ در سطوح درآمدی پایین‌تر به حدود ۳.۷ در بالاترین گروه درآمدی افزایش پیدا می‌کند.
از سوی دیگر، فارغ‌التحصیلان ناراضی در صورت امکان انتخاب دوباره، بیشتر به سمت رشته‌هایی با بازار کار و درآمد بهتر گرایش دارند. در این میان، کامپیوتر و فناوری اطلاعات با ۲۱ درصد محبوب‌ترین انتخاب جایگزین بوده است. مدیریت، بازاریابی و کسب‌وکار با ۱۱ درصد، پزشکی و دندان‌پزشکی با ۹ درصد و مدیریت مالی و حسابداری با ۸ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.
بیش از ۸۰ درصد شاغلان برخی مشاغل تحصیلات مرتبط ندارند
یکی دیگر از یافته‌های گزارش، فاصله میان رشته دانشگاهی و شغل در برخی از گروه‌های پرتقاضای بازار کار است. در حوزه خدمات و پشتیبانی مشتریان، ۸۳ درصد شاغلان تحصیلات مرتبط ندارند. این سهم در خرید و تدارکات به ۸۰ درصد و در مشاغل مسئول دفتر و کارمند اداری به ۷۱ درصد می‌رسد.
در مدیریت محصول و مالک محصول نیز ۵۹ درصد شاغلان از رشته‌ای نامرتبط وارد این حوزه شده‌اند. این سهم در بازاریابی دیجیتال و بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجو و همچنین بازرگانی و تجارت، ۵۶ درصد گزارش شده است.
این آمار نشان می‌دهد مسیر ورود به بسیاری از مشاغل الزاماً از یک رشته دانشگاهی مشخص عبور نمی‌کند و بخشی از مهارت‌های موردنیاز این مشاغل از طریق تجربه کاری یا آموزش‌های خارج از دانشگاه به دست می‌آید.
تصویری از رابطه دانشگاه و بازار کار
گزارش راهنمای انتخاب رشته ۱۴۰۵ جاب‌ویژن بر پایه تحلیل ۲.۴ میلیون رزومه، ۱۰۰ هزار نظرسنجی و ۳ هزار کد رشته تهیه شده است. یافته‌های این گزارش تصویری از رابطه میان انتخاب رشته، انتخاب دانشگاه، وضعیت اشتغال، درآمد و میزان رضایت فارغ‌التحصیلان ارائه می‌دهد.
بر اساس این داده‌ها، انتخاب رشته دانشگاهی صرفاً تصمیمی مرتبط با دوران تحصیل نیست و پیامدهای آن می‌تواند سال‌ها بعد در تجربه فرد از بازار کار، درآمد و رضایت شغلی و تحصیلی نمایان شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و گزارش‌های بازار کار، اشتغال و تحولات اقتصاد دیجیتال، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
