به نقل از اقتصاد کشور پرداخت حدود ۲۶ هزار میلیارد تومان تسهیلات ودیعه مسکن به نزدیک ۱۰۰ هزار خانوار مستأجر در کمتر از پنج ماه، یکی از مهم‌ترین سیاست‌های حمایتی بازار اجاره در سال ۱۴۰۵ بوده است. با این حال، مقایسه سقف وام با میزان ودیعه موردنیاز در مناطق مختلف تهران نشان می‌دهد اثرگذاری این تسهیلات برای همه مستأجران یکسان نیست.
در سال ۱۴۰۵ سقف وام ودیعه مسکن در تهران به ۳۶۵ میلیون تومان رسیده است؛ اما پرسش اصلی این است که این مبلغ در برابر رهن کامل یک واحد مسکونی چه سهمی دارد و مستأجر پس از دریافت تسهیلات همچنان با چه میزان کسری مواجه خواهد بود.
وام ودیعه مسکن ۱۴۰۵ چقدر است؟
سقف تسهیلات ودیعه مسکن در تهران ۳۶۵ میلیون تومان تعیین شده است. این تسهیلات با نرخ سود ۲۳ درصد و دوره بازپرداخت حداکثر ۶۰ ماهه پرداخت می‌شود و قسط ماهانه آن حدود ۱۰ میلیون و ۲۸۹ هزار تومان خواهد بود.
بنابراین دریافت سقف کامل وام، اگرچه بخشی از نقدینگی موردنیاز برای ورود به بازار اجاره را تأمین می‌کند، اما همزمان یک تعهد مالی پنج‌ساله برای خانوار ایجاد خواهد کرد. به همین دلیل، نسبت مبلغ وام به ودیعه موردنیاز یکی از معیارهای مهم برای ارزیابی میزان اثرگذاری این تسهیلات است.
وام ۳۶۵ میلیونی در کدام مناطق تهران بیش از نصف رهن را پوشش می‌دهد؟
بررسی میزان ودیعه موردنیاز برای اجاره یک واحد ۶۰ تا ۷۰ متری دارای پارکینگ و آسانسور در مناطق مختلف تهران نشان می‌دهد سهم وام ۳۶۵ میلیون تومانی از رهن کامل، اختلاف قابل‌توجهی دارد. این سهم در مناطق مورد بررسی از حدود ۱۲.۲ درصد تا ۵۲.۱ درصد متغیر است.
در مناطق گران‌تر تهران، بخش محدودی از ودیعه با وام پوشش داده می‌شود، در حالی که در مناطق کم‌هزینه‌تر، همین تسهیلات می‌تواند نزدیک به نیمی از مبلغ رهن یا حتی بیش از آن را تأمین کند.
مناطق یک و سه؛ وام فقط ۱۲ درصد رهن را پوشش می‌دهد
بیشترین فاصله میان سقف وام و ودیعه موردنیاز در مناطق یک و سه تهران دیده می‌شود. متوسط رهن کامل یک واحد ۶۰ تا ۷۰ متری در این مناطق حدود ۳ میلیارد تومان برآورد شده است.
بر این اساس، وام ۳۶۵ میلیون تومانی تنها ۱۲.۲ درصد از مبلغ موردنیاز برای رهن کامل را پوشش می‌دهد و مستأجر پس از دریافت سقف تسهیلات همچنان با کسری حدود ۲ میلیارد و ۶۳۵ میلیون تومان مواجه خواهد بود.
منطقه دو؛ بیش از ۲ میلیارد تومان کسری برای مستأجر
در منطقه دو تهران، متوسط ودیعه موردنیاز برای واحد مورد بررسی حدود ۲.۵ میلیارد تومان برآورد شده است. در این شرایط، سهم وام ۳۶۵ میلیون تومانی از مبلغ رهن به ۱۴.۶ درصد می‌رسد.
در نتیجه، حتی با دریافت سقف کامل تسهیلات، حدود ۲ میلیارد و ۱۳۵ میلیون تومان دیگر برای تأمین ودیعه موردنیاز باقی می‌ماند.
وام ودیعه در مناطق میانی تهران چه سهمی از رهن را تأمین می‌کند؟
با حرکت از مناطق شمالی و گران‌تر تهران به سمت مناطق میانی، سهم وام از ودیعه افزایش پیدا می‌کند؛ هرچند همچنان بخش قابل‌توجهی از هزینه اولیه اجاره بر عهده خانوار باقی می‌ماند.
در منطقه پنج، متوسط رهن کامل حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان است و وام ۳۶۵ میلیون تومانی حدود ۲۸.۱ درصد از ودیعه موردنیاز را پوشش می‌دهد.
در منطقه چهار نیز متوسط ودیعه حدود یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان برآورد شده و سهم تسهیلات از این مبلغ به ۳۳.۲ درصد می‌رسد.
منطقه ۱۵؛ پوشش بیش از نیمی از رهن با وام ودیعه
در برخی مناطق مرکزی، شرقی و جنوبی تهران، نسبت وام به ودیعه افزایش محسوسی پیدا می‌کند. برای نمونه، متوسط رهن کامل واحد مورد بررسی در منطقه ۱۵ حدود ۷۰۰ میلیون تومان برآورد شده است.
در چنین شرایطی، وام ۳۶۵ میلیون تومانی می‌تواند ۵۲.۱ درصد از ودیعه موردنیاز را پوشش دهد و مستأجر برای تکمیل رهن با کسری حدود ۳۳۵ میلیون تومان مواجه خواهد بود.
در منطقه ۱۲ نیز سهم وام از ودیعه حدود ۴۰.۶ درصد است. این نسبت در مناطق ۱۱ و ۱۳ به ترتیب ۳۸.۴ و ۳۳.۲ درصد محاسبه می‌شود.
مناطق ۱۷ و ۱۸؛ پوشش حدود ۴۵ درصد رهن
متوسط رهن کامل یک واحد ۶۰ تا ۷۰ متری در مناطق ۱۷ و ۱۸ تهران حدود ۸۰۰ میلیون تومان برآورد شده است. بر این اساس، وام ۳۶۵ میلیون تومانی حدود ۴۵.۶ درصد از ودیعه موردنیاز را پوشش می‌دهد.
پس از دریافت تسهیلات، حدود ۴۳۵ میلیون تومان دیگر برای تأمین کامل رهن باقی می‌ماند.
مناطق ۱۹ و ۲۰؛ سهم وام به نزدیک ۵۰ درصد می‌رسد
در مناطق ۱۹ و ۲۰، متوسط رهن کامل واحد مورد بررسی حدود ۷۵۰ میلیون تومان برآورد شده است. در این شرایط، تسهیلات ۳۶۵ میلیون تومانی حدود ۴۸.۷ درصد از ودیعه را پوشش می‌دهد.
بنابراین مستأجر برای تکمیل مبلغ رهن همچنان به حدود ۳۸۵ میلیون تومان منابع مالی دیگر نیاز خواهد داشت.
وام ودیعه بیشتر به کمک کدام مستأجران می‌آید؟
مقایسه ارقام نشان می‌دهد اثرگذاری وام ودیعه مسکن در مناطق مختلف تهران یکسان نیست. هرچه میزان ودیعه موردنیاز افزایش پیدا کند، سهم وام ۳۶۵ میلیون تومانی از کل سرمایه موردنیاز نیز کاهش می‌یابد.
در مناطق یک و سه، خانواری که سقف کامل تسهیلات را دریافت کند، همچنان باید بیش از ۲.۶ میلیارد تومان دیگر برای تأمین ودیعه واحد مورد بررسی در اختیار داشته باشد. در مقابل، در منطقه ۱۵ بیش از نیمی از رهن موردنیاز با تسهیلات پوشش داده می‌شود و در مناطق ۱۷ تا ۲۰ نیز سهم وام به حدود نیمی از مبلغ ودیعه نزدیک می‌شود.
البته این ارقام به معنای نیاز دقیق همه خانوارهای مستأجر در این مناطق به همین میزان ودیعه نیست. ارقام مورد استفاده، متوسط رهن کامل واحدهای ۶۰ تا ۷۰ متری است و عواملی مانند کیفیت ساختمان، موقعیت، امکانات، سن بنا و ترکیب رهن و اجاره ماهانه می‌تواند نیاز واقعی هر خانوار را تغییر دهد.
وام ۳۶۵ میلیونی؛ کمک نقدی یا تعهد پنج‌ساله؟
افزایش سقف تسهیلات ودیعه مسکن می‌تواند بخشی از نیاز نقدی اولیه مستأجران را پوشش دهد، اما این تسهیلات برخلاف کمک بلاعوض، هزینه مسکن خانوار را حذف نمی‌کند. در واقع بخشی از نیاز مالی اولیه به یک تعهد بازپرداختی پنج‌ساله تبدیل می‌شود.
از این رو، برای ارزیابی اثرگذاری وام ودیعه باید دو موضوع همزمان مورد توجه قرار گیرد؛ نخست سهم تسهیلات از ودیعه اولیه و دوم میزان فشار اقساط ماهانه بر بودجه خانوار.
در تهران، فاصله قابل‌توجه میان سقف وام و سطح ودیعه در مناطق گران‌تر نشان می‌دهد که حتی دریافت سقف کامل تسهیلات نیز برای بخشی از مستأجران به معنای حل کامل مشکل تأمین ودیعه نیست. این خانوارها همچنان باید بخش قابل‌توجهی از سرمایه موردنیاز را از پس‌انداز، کمک خانواده یا سایر منابع مالی تأمین کنند.
در نهایت، معیار مهم برای سنجش اثرگذاری وام ودیعه مسکن فقط رقم ۳۶۵ میلیون تومان نیست، بلکه نسبت این مبلغ با هزینه واقعی ورود به بازار اجاره است. هرچه این نسبت پایین‌تر باشد، شکاف مالی مستأجر پس از دریافت تسهیلات نیز بزرگ‌تر خواهد بود؛ مسئله‌ای که در مناطق گران‌تر تهران نمود بیشتری دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحولات بازار مسکن و سیاست‌های حمایتی مستأجران، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
