به نقل از اقتصاد کشور بررسی روند حراج‌های توافق بازخرید اوراق (ریپو) نشان می‌دهد متوسط سفارش‌های ارسالی بانک‌ها در شهریور به حدود ۴۰۱ همت رسیده، در حالی که متوسط پذیرش در این ماه ۷۰ همت بوده است. به این ترتیب، فاصله متوسط تقاضا و پذیرش به حدود ۳۳۱ همت افزایش یافته؛ موضوعی که تفاوت میان حجم سفارش‌های ثبت‌شده و منابع تخصیص‌یافته در این عملیات را نشان می‌دهد.
روند پذیرش ریپو در نیمه نخست سال
در فروردین، متوسط پذیرش به حدود ۲۶۴٫۷ همت رسید و نسبت مجموع پذیرش به مجموع سفارش‌های ماه حدود ۸۰ درصد بود.
در اردیبهشت، متوسط تقاضا به ۲۹۷٫۱۳ همت کاهش یافت و متوسط پذیرش نیز به ۱۶۵ همت رسید. در خرداد، متوسط سفارش‌ها تا ۳۶۵٫۰۹ همت افزایش پیدا کرد؛ با این حال، پذیرش در هر چهار حراج این ماه روی ۱۳۰ همت قرار داشت.
کاهش متوسط پذیرش در تیر ادامه یافت و این رقم به ۵۶ همت رسید. حجم قراردادهای پذیرفته‌شده در پنج حراج تیر از ۷۰ همت در ابتدای ماه به ۴۰ همت در پایان ماه تغییر کرد. در مرداد، متوسط پذیرش به ۶۲٫۵ همت افزایش یافت و در شهریور نیز هر پنج حراج با پذیرش ۷۰ همت انجام شد.
در مجموع، مسیر پذیرش در این دوره ابتدا نزولی بود و سپس در مرداد و شهریور افزایش محدودی را تجربه کرد. با وجود این افزایش، متوسط پذیرش شهریور همچنان حدود ۱۹۴٫۸ همت کمتر از فروردین بود.
متوسط سفارش بانک‌ها در شهریور به ۴۰۱ همت رسید
متوسط سفارش‌های ارسالی بانک‌ها در فروردین ۳۳۱٫۰۲ همت بود و در اردیبهشت به ۲۹۷٫۱۳ همت رسید. پس از آن، متوسط تقاضا در خرداد به ۳۶۵٫۰۹ همت افزایش یافت. این روند در تیر و مرداد نیز ادامه پیدا کرد و متوسط سفارش‌ها به‌ترتیب به ۳۸۶٫۳۰ و ۳۸۶٫۶۳ همت رسید. در شهریور، این رقم به ۴۰۱٫۰۲ همت افزایش یافت.
مقایسه ابتدای دوره با پایان آن نشان می‌دهد متوسط سفارش‌ها حدود ۷۰ همت افزایش داشته است. هم‌زمان، فاصله متوسط تقاضا و متوسط پذیرش از حدود ۶۶٫۳ همت در فروردین به ۳۳۱ همت در شهریور رسیده است.
این فاصله بیانگر حجم سفارش‌های پذیرفته‌نشده در حراج‌هاست؛ با این حال، به‌تنهایی میزان نیاز تأمین‌نشده بانک‌ها از تمام مسیرهای دسترسی به منابع مالی را مشخص نمی‌کند.
ثبت بیشترین سفارش در حراج ۲۵ خرداد
در میان حراج‌های بررسی‌شده، بیشترین سفارش ثبت‌شده به ۲۵ خرداد تعلق داشت. در این حراج، بانک‌ها ۵۳۴٫۱۳ همت سفارش ارسال کردند که از این میزان، ۱۳۰ همت پذیرفته شد.
در حراج ۲۶ مرداد نیز حجم تقاضا به ۴۸۳٫۱۲ همت رسید، در حالی که میزان پذیرش ۶۰ همت بود. این ارقام نشان می‌دهد در برخی حراج‌ها، حجم سفارش‌های ثبت‌شده فاصله قابل توجهی با مبلغ پذیرفته‌شده داشته است.
در حراج ۲۰ مهر، سفارش‌ها به ۲۹۲٫۹۹ همت رسید و ۷۰ همت از آن پذیرفته شد. نسبت پذیرش به سفارش در این حراج حدود ۲۳٫۹ درصد بود. با این حال، سفارش‌های پذیرفته‌نشده را نمی‌توان به‌تنهایی معادل کل نیاز تأمین مالی بانک‌ها دانست.
خرید قطعی اوراق در کنار عملیات ریپو
در دو حراج پایانی شهریور، علاوه بر توافق بازخرید اوراق، خرید قطعی نیز در داده‌ها ثبت شده است. در ۲۳ شهریور، بانک مرکزی ۱۹٫۵۲ همت خرید قطعی انجام داد و ۷۰ همت ریپو پذیرفت. مجموع مبلغ این دو عملیات به ۸۹٫۵۲ همت رسید.
در حراج ۳۱ شهریور نیز ۲٫۰۶ همت خرید قطعی در کنار ۷۰ همت ریپو ثبت شد که مجموع این دو عملیات را به ۷۲٫۰۶ همت رساند.
این ارقام نشان می‌دهد یکسان بودن مبلغ ریپو در دو حراج، الزاماً به معنای یکسان بودن کل عملیات انجام‌شده نیست. خرید قطعی اوراق و توافق بازخرید از نظر ساختار و سررسید تفاوت دارند؛ در توافق بازخرید، معامله معکوس در موعد قرارداد انجام می‌شود، اما خرید قطعی با تعهد بازگشت همان معامله در سررسید همراه نیست.
تفاوت سررسید قراردادها در عملیات بازار باز
داده‌های سال ۱۴۰۳ نیز تغییر در ترکیب سررسیدها را نشان می‌دهد. در حراج ۲۷ خرداد، قراردادهای ۸ و ۸۵ روزه در کنار یکدیگر ثبت شده‌اند و در هفته‌های بعد نیز قراردادهایی با سررسیدهای کوتاه‌تر و بلندتر وجود داشته‌اند.
تفاوت سررسید قراردادها بر زمان بازگشت منابع و نحوه مدیریت نقدینگی اثر می‌گذارد. در چنین شرایطی، بخشی از منابع قراردادهای قبلی ممکن است تا زمان سررسید همچنان در اختیار بانک‌ها باقی بماند. بنابراین، برای ارزیابی دقیق عملیات بازار باز، باید علاوه بر حجم سفارش‌ها و پذیرش، نوع عملیات و زمان سررسید قراردادها نیز در نظر گرفته شود.
برای دنبال کردن تازه‌ترین تحولات بازار پول، سیاست‌های بانک مرکزی و شاخص‌های نقدینگی، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
