به نقل از اقتصاد کشور، انتشار گمانهزنیها درباره احتمال اجرای نرخ سوم بنزین با قیمت ۱۰ هزار تومان، بار دیگر بحث تأثیر اصلاح قیمت حاملهای انرژی بر تورم را به یکی از مهمترین موضوعات اقتصادی تبدیل کرده است. با این حال، کارشناسان معتقدند افزایش قیمت بنزین بهتنهایی عامل اصلی تورم نیست و نحوه و زمان اجرای این سیاست، نقش تعیینکنندهای در پیامدهای اقتصادی آن دارد.
به گزارش اقتصاد کشور، تاکنون هیچ مقام رسمی اجرای نرخ ۱۰ هزار تومانی بنزین را تأیید نکرده و اخبار منتشرشده در حد گمانهزنی و پیشنهاد باقی مانده است. با وجود این، انتشار این اخبار موجب افزایش نگرانیها درباره احتمال رشد قیمت کالاها و تشدید تورم شده است.
آیا افزایش قیمت بنزین بهتنهایی تورمزاست؟
از دیدگاه اقتصاددانان، افزایش قیمت بنزین بهتنهایی نمیتواند عامل اصلی ایجاد تورم باشد. اگرچه رشد قیمت سوخت بخشی از هزینههای حملونقل و تولید را افزایش میدهد، اما سهم بنزین در قیمت تمامشده بسیاری از کالاها نسبت به عواملی مانند نرخ ارز، هزینه مواد اولیه، دستمزد، مالیات و هزینههای تأمین مالی محدودتر است.
بر همین اساس، اثر مستقیم افزایش قیمت بنزین بر تورم معمولاً محدود ارزیابی میشود و عوامل کلان اقتصادی نقش پررنگتری در شکلگیری موجهای تورمی دارند.
کسری بودجه و رشد نقدینگی؛ عوامل اصلی تورم
کارشناسان اقتصادی معتقدند یکی از مهمترین ریشههای تورم، کسری بودجه دولت و رشد نقدینگی است. در شرایطی که دولت برای جبران کسری بودجه ناچار به افزایش پایه پولی یا استقراض از بانک مرکزی شود، حجم پول در اقتصاد افزایش یافته و در نهایت به رشد عمومی قیمتها منجر میشود.
از این منظر، اگر اصلاح قیمت بنزین بتواند بخشی از ناترازی مالی دولت را کاهش داده و وابستگی به منابع تورمزا را کم کند، این سیاست در میانمدت حتی میتواند به کنترل فشارهای تورمی کمک کند.
انتظارات تورمی؛ مهمترین عامل واکنش بازار
اقتصاددانان تأکید میکنند مهمترین اثر افزایش قیمت بنزین در اقتصاد ایران، از مسیر «انتظارات تورمی» شکل میگیرد. زمانی که فعالان اقتصادی و مصرفکنندگان انتظار افزایش قیمتها را داشته باشند، رفتار بازار نیز تغییر میکند؛ تولیدکنندگان قیمت محصولات را زودتر اصلاح میکنند، فروشندگان نرخ کالاها را افزایش میدهند و مصرفکنندگان خریدهای خود را جلو میاندازند.
به همین دلیل، در بسیاری از موارد آثار روانی اخبار مربوط به اصلاح قیمت سوخت میتواند از اثر واقعی آن بر هزینه تولید بیشتر باشد.
زمان و نحوه اجرای سیاست اهمیت دارد
کارشناسان معتقدند موفقیت اصلاح قیمت حاملهای انرژی، بیش از آنکه به رقم نهایی قیمت بنزین وابسته باشد، به شرایط اقتصادی، ثبات بازار ارز، نحوه اجرای سیاست، برنامههای مکمل دولت و توانایی سیاستگذار در مدیریت انتظارات تورمی بستگی دارد.
در صورت اجرای اصلاح قیمت سوخت در چارچوب یک برنامه جامع برای کنترل کسری بودجه، مهار رشد نقدینگی و ایجاد ثبات اقتصادی، آثار تورمی آن میتواند محدودتر باشد. اما اجرای این سیاست در فضای بیثبات اقتصادی و همراه با نااطمینانی، احتمال تشدید واکنشهای روانی بازار و افزایش تورم انتظاری را بالا میبرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار بازار انرژی، قیمت بنزین و تحلیلهای اقتصادی، تازهترین گزارشها را در اقتصاد کشور دنبال کنید.
