به نقل از اقتصاد کشور با افزایش نگرانی‌ها درباره مصرف برق مزارع غیرمجاز استخراج رمزارز و تأثیر آن بر شبکه برق کشور، تشدید برخورد با متخلفان در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس برنامه‌های اعلام‌شده، علاوه بر قطع برق، جریمه نقدی و ابطال پروانه، مجازات حبس از شش ماه به بالا نیز برای استخراج‌کنندگان غیرمجاز پیش‌بینی شده است.
استخراج رمزارز به‌خودی‌خود ممنوع نیست، اما طبق اظهارات مسئولان، بخش عمده مزارع غیرمجاز از برق غیرمجاز استفاده می‌کنند. برآوردها نشان می‌دهد بیش از ۹۵ درصد مزارع غیرمجاز کشف‌شده با استفاده از برق غیرمجاز فعالیت داشته‌اند و بخش کوچکی نیز از تعرفه‌های یارانه‌ای بخش کشاورزی و صنعت بهره برده‌اند.
مصرف بالای برق در مزارع غیرمجاز استخراج رمزارز
برآوردهای مطرح‌شده نشان می‌دهد استخراج‌کنندگان غیرمجاز رمزارز حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ مگاوات برق مصرف می‌کنند. اختصاص این میزان انرژی به فعالیت‌های غیرمجاز می‌تواند بر تأمین برق سایر بخش‌ها اثر بگذارد و در صورت بروز اختلال، پیامدهایی برای حوزه‌های درمانی، امنیتی و اقتصادی ایجاد کند.
بیش از ۷۰ درصد مزارع کشف‌شده در محیط‌های مسکونی قرار داشته‌اند. همچنین مصرف برق یک دستگاه ماینر به‌طور متوسط معادل مصرف برق حدود ۱۰ واحد مسکونی برآورد شده است؛ موضوعی که فعالیت همزمان تعداد زیادی از این دستگاه‌ها را به عاملی برای افزایش فشار بر شبکه توزیع برق تبدیل می‌کند.
با احتساب انرژی مورد نیاز برای خنک‌سازی مزارع استخراج رمزارز، سالانه حدود ۲۰ میلیارد کیلووات‌ساعت برق صرف این فعالیت می‌شود؛ رقمی که طبق برآوردهای اعلام‌شده حدود ۵ درصد از کل برق مصرفی کشور را تشکیل می‌دهد و معادل سوختن روزانه حدود ۱۳.۷ میلیون لیتر سوخت عنوان شده است.
خوزستان، فارس، کرمان، خراسان رضوی و بوشهر از جمله استان‌هایی هستند که فراوانی کشفیات در آن‌ها بیشتر گزارش شده است. در استان‌های صنعتی و مرزی نیز پرونده‌هایی شامل صدها دستگاه ماینر در انبارها، منازل و کارگاه‌های غیرفعال شناسایی شده‌اند.
سه روش شناسایی مزارع غیرمجاز رمزارز
شناسایی مزارع غیرمجاز استخراج رمزارز از سه مسیر اصلی انجام می‌شود:
- داده‌کاوی اطلاعات کنتورهای هوشمند و بررسی الگوهای غیرعادی مصرف برق، به‌ویژه در ساعات نیمه‌شب.
- کنترل بار و بررسی رفتار مصرفی در پست‌ها و فیدرهای بالادست، به‌خصوص برای شناسایی فعالیت‌های غیرمتعارف در واحدهای صنعتی.
- دریافت گزارش‌های مردمی که طبق آمار اعلام‌شده، بیش از ۷۰ درصد کشفیات از این مسیر انجام می‌شود.
شهروندان می‌توانند موارد مشکوک به استخراج غیرمجاز رمزارز را از طریق سرشماره ۳۰۰۰۵۱۲۱ گزارش کنند. این سامانه بیش از دو سال است که فعال شده و متناسب با تعداد دستگاه‌های کشف‌شده، برای گزارش‌دهندگان پاداش در نظر گرفته می‌شود.
بازگشت ماینرهای کشف‌شده؛ یکی از چالش‌های برخورد با متخلفان
یکی از مشکلات مطرح‌شده در برخورد با استخراج غیرمجاز رمزارز، بازگشت دستگاه‌های کشف‌شده به چرخه فعالیت غیرقانونی است. علیرضا سلیمی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی، با اشاره به این موضوع گفت: ماینرها کشف می‌شوند اما این دستگاه‌ها به‌راحتی به همان مسیر قبلی بازمی‌گردند. حتی افرادی که فعالیت غیرقانونی آن‌ها شناسایی و دستگاه‌هایشان ثبت شده است، دوباره به کار قبلی خود بازمی‌گردند.
سلیمی نبود برخورد قاطع و طولانی بودن روند حقوقی را از دیگر چالش‌های این حوزه دانست. به گفته او، به دلیل خلأهای قانونی، برخورد مؤثر با برخی متخلفان دشوار شده و وزارت نیرو برای پیگیری قانونی باید دادخواست ارائه دهد و مراحل مربوط را طی کند.
قطع برق و ابطال پروانه برای استخراج‌کنندگان غیرمجاز
در برنامه‌های اعلام‌شده برای مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز، برای افرادی که پیش‌تر مرتکب این تخلف شده‌اند، قطع برق به مدت یک هفته پیش‌بینی شده است. برای متخلفانی که از این پس شناسایی شوند نیز قطع برق به مدت یک ماه، ابطال پروانه از سوی وزارت صمت و اعمال تعرفه غیریارانه‌ای در نظر گرفته شده است.
مصطفی رجبی مشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو، پیش‌تر درباره استفاده از دستگاه‌های ماینر در بخش خانگی هشدار داده بود. بر اساس اظهارات او، در صورت شناسایی این فعالیت‌ها، برق واحد مسکونی مربوط قطع خواهد شد و متخلفان با جرایم سنگین روبه‌رو می‌شوند.
حبس از شش ماه به بالا در کنار جریمه نقدی
در کنار قطع برق و ابطال پروانه، تشدید مجازات قانونی نیز در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس طرح پیش‌بینی‌شده، جزای نقدی به‌تنهایی کافی تشخیص داده نشده و مجازات حبس نیز برای استخراج‌کنندگان غیرمجاز رمزارز در نظر گرفته شده است.
طبق اظهارات مدیرعامل توانیر، مدت دقیق حبس در متن نهایی مصوبه مشخص خواهد شد، اما حبس از شش ماه به بالا برای متخلفان پیش‌بینی شده است. هدف از این اقدام، افزایش بازدارندگی و جلوگیری از تکرار فعالیت‌های غیرمجاز عنوان شده است.
تأثیر مقابله با ماینرهای غیرمجاز بر ناترازی برق
اهمیت مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز تنها به برخورد با تخلف محدود نمی‌شود و مدیریت مصرف برق این مزارع می‌تواند بر وضعیت تأمین انرژی کشور نیز اثر بگذارد. بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، حذف مصرف برق ماینرها می‌تواند ساعات بدون ناترازی در اوج تابستان را تا شش برابر افزایش دهد و ۱۴ درصد از کسری انرژی را برطرف کند.
از سوی دیگر، تأمین برق این مزارع می‌تواند به مصرف سوخت مایع گران‌قیمت منجر شود، در حالی که منافع مالی و ارزی فعالیت‌ها به گروهی محدود می‌رسد و پیامدهای اختلال در تأمین برق بر صنایع و مشترکان عادی نیز اثر می‌گذارد.
بر این اساس، شناسایی مزارع غیرمجاز، جلوگیری از بازگشت دستگاه‌های کشف‌شده به چرخه فعالیت و رفع موانع قانونی برخورد با متخلفان، از محورهای مهم مدیریت مصرف برق و کاهش فشار بر شبکه انرژی کشور به شمار می‌روند.
برای اطلاع از آخرین اخبار انرژی، برق و تحولات اقتصادی کشور، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
