به نقل از اقتصاد کشور، آمارهای جدید نشان میدهد اشتغال در بخش معدن ایران طی ۱۲ سال گذشته رشد داشته، اما این افزایش همچنان با ظرفیتهای گسترده معدنی کشور فاصله دارد. فعالان این حوزه معتقدند حمایت از معادن، توسعه فرآوری و واگذاری پهنههای معدنی به سرمایهگذاران دارای صلاحیت میتواند زمینه افزایش اشتغال در این بخش را فراهم کند.
بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، تعداد شاغلان بخش معدن کشور از ۸۴ هزار نفر در سال ۱۳۹۰ به ۱۴۴ هزار نفر در سال ۱۴۰۲ رسیده که نشاندهنده رشد ۷۱ درصدی اشتغال در این حوزه طی یک دوره ۱۲ ساله است.
سهم گروههای مختلف معدنی از اشتغال
طبق این گزارش، بیشترین سهم اشتغال معدنی در سال ۱۴۰۲ به ترتیب مربوط به معادن استخراج سنگهای غیرفلزی، معادن کانیهای فلزی، معادن استخراج سنگهای فلزی غیرآهنی، معادن زغالسنگ و سایر مواد معدنی، شیمیایی و نمک بوده است.
بررسیها نشان میدهد عواملی مانند مقیاس فعالیت معادن، میزان سرمایهگذاری و بهرهوری، نقش مهمی در میزان اشتغال ایجادشده در این بخش دارند. با این حال، میزان رشد اشتغال و سطح پرداختی نیروی انسانی در گروههای مختلف معدنی یکسان نبوده و به نوع ماده معدنی، ارزش افزوده ایجادشده و حجم فعالیت وابسته است.
بیشترین متوسط پرداختی به نیروی کار نیز به ترتیب در معادن کانیهای فلزی، سنگهای غیرفلزی و زغالسنگ ثبت شده است.
ظرفیت معدنی کشور برای اشتغال بیشتر
شوذب جباری، عضو هیأتمدیره انجمن سنگ ایران، با اشاره به ظرفیتهای بالای معدنی کشور اظهار کرد: «رقم ۷ درصدی برای رشد اشتغال بخش معدن عدد، کمی است و باید آمارها بسیار بیشتر از این باشد. پتانسیلهای معدنی خوبی در کشور وجود دارد و به شرط حمایت از واحدهای معدنی و فرآوری، قابلیت ایجاد اشتغال و جذب نیروی انسانی بیشتر ممکن است.»
وی درباره عوامل مؤثر در افزایش اشتغال معدنی طی سالهای اخیر گفت: «یکی از دلایل این موضوع اکتشافات مناسبی است که توسط ایمیدرو و سازمان زمینشناسی انجام شده است. بخشی از محدودههای کشف شده واگذار شدهاند که در افزایش جذابیت سرمایهگذاری در بخش معدن مؤثر است.»
جباری افزود: «همچنین مکتشفان بخش خصوصی هم وارد عمل شدهاند و پیجوییهایی انجام دادهاند. ظرفیتهای موجود در بخش معدن بهتدریج در حال کشف است. البته برای انجام اکتشافات اصولی و کامل با محدودیتها و ضعفهایی در امکانات مواجه هستیم.»
چالشهای پیش روی توسعه اشتغال معدنی
عضو هیأتمدیره انجمن سنگ ایران با اشاره به موانع افزایش اشتغال در معادن گفت: «بسیاری از معادن به دلیل این که با مشکلات مختلفی مواجه هستند، با ظرفیت پایینتری فعالیت میکنند. مشکلات مالیاتی، کمبود سرمایه در گردش، ناوگان فرسوده و همچنین نبود خطوط فرآوری استاندارد در واحدهای فرآوری از جمله عواملی هستند که موجب میشوند معادن با ظرفیت کمتری کار کنند.»
وی ادامه داد: «طبیعتا وقتی معادن با ظرفیت پایینتری فعالیت کنند، میزان جذب اشتغال آنها هم کمتر خواهد بود.»
لزوم واگذاری پهنههای معدنی به بخش توانمند
جباری با تأکید بر ضرورت فعالسازی ظرفیتهای بلااستفاده معدنی اظهار کرد: «برای ایجاد وضعیت متفاوت در حوزه اشتغالزایی معادن باید برخی پهنههایی که اکنون در اختیار وزارتخانه قرار دارند و هنوز واگذار نشدهاند، به شرکتهای دارای اهلیت واگذار شوند.»
به گفته وی، واگذاری هدفمند پهنههای معدنی و حمایت از سرمایهگذاری در بخش استخراج و فرآوری میتواند مسیر توسعه اشتغال، افزایش تولید و بهرهبرداری بهتر از ذخایر معدنی کشور را هموار کند.
برای دنبال کردن تازهترین اخبار صنعت، معدن و اقتصاد، اقتصاد کشور را همراهی کنید.
