با وجود افزایش ظرفیت پالایشی کشور به حدود ۲.۴ میلیون بشکه در روز، همچنان فاصله میان تولید و مصرف بنزین یکی از چالشهای اصلی بخش انرژی ایران محسوب میشود. کارشناسان معتقدند عدد ۸ میلیون بشکه معادل نفت خام که درباره تولید انرژی کشور مطرح شده، به معنای تولید نفت نیست، بلکه مجموع انرژی تولیدی از منابع مختلف را شامل میشود.
به نقل از اقتصاد کشور، محمدعلی دادور، معاون مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران، در خرداد سال گذشته اعلام کرد: «در آغاز بهکار دولت چهاردهم، ظرفیت پالایشی کشور حدود دو میلیون و ۲۴۰ هزار بشکه در روز بود که این رقم اکنون حدود ۱۶۰ هزار بشکه افزایش یافته و به ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است.»
منظور از تولید معادل ۸ میلیون بشکه نفت چیست؟
با توجه به ظرفیت پالایشی ۲.۴ میلیون بشکهای کشور، مطرح شدن موضوع تولید معادل ۸ میلیون بشکه نفت در روز این پرسش را ایجاد کرده که این عدد دقیقاً به چه معناست.
مرتضی بهروزیفرد، کارشناس نفت و انرژی در گفتوگو با تجارتنیوز عنوان کرد: منظور ایشان این بوده که «معادل ۸ میلیون بشکه نفت» انرژی تولید میکنیم. تولید نفت ما حدود سه میلیون و خردهای بشکه در روز است، اما بخش عمده تولید انرژی کشور مربوط به گاز است و مقداری نیز از منابع تجدیدپذیر و همچنین برقآبی تأمین میشود. اگر همه این منابع را به معادل نفت خام تبدیل کنید، طبیعتاً عددی بین هفت میلیون تا هشت میلیون بشکه معادل نفت خام در روز به دست میآید. بنابراین، این عدد غیرمنطقی یا اشتباه نیست.
وی ادامه داد: این رقم مربوط به کل انرژی تولیدی کشور است. بخش عمده آن، شاید حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد، گاز باشد، بخشی نفت و بخش کوچکی نیز انرژیهای تجدیدپذیر. در مجموع، معادل تولید انرژی کشور در روز حدود هشت میلیون بشکه معادل نفت خام میشود. به این معنا نیست که ما این میزان نفت تولید میکنیم، بلکه منظور معادل نفت خامِ کل انرژی تولیدی کشور در روز است.
کسری ۲۰ میلیون لیتری بنزین؛ چالش اصلی بازار سوخت
کارشناسان انرژی معتقدند افزایش نیافتن متناسب ظرفیت پالایشی کشور، یکی از عوامل شکلگیری ناترازی در بازار سوخت بوده است. بهروزیفرد درباره پیامدهای این موضوع اظهار کرد: آخرین پالایشگاهی که عملاً در کشور افتتاح شد، پالایشگاه ستاره خلیج فارس بود که در دوره ریاست جمهوری حسن روحانی افتتاح شد. بعد از آن، درباره پروژههایی مانند سیراف و موارد دیگر صحبتهای زیادی بهویژه در دوره ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی رخ داد، اما در عمل اتفاقی نیفتاد.
بهروزیفرد توضیح داد: مسلماً اگر آن پروژهها به نتیجه میرسید، امروز با این مشکلات مواجه نبودیم. در حال حاضر، اگر بخواهیم تولید بنزین را در نظر بگیریم، حدود ۱۱۰ میلیون تا ۱۱۵ میلیون لیتر در روز تولید داریم، در حالی که مصرف حدود ۱۳۰ میلیون تا ۱۳۵ میلیون لیتر در روز است. بنابراین، طبیعتاً حدود ۲۰ میلیون لیتر کسری داریم؛ یعنی تقاضا نسبت به عرضه حدود ۲۰ میلیون لیتر بیشتر است.
به گفته او، تا پیش از جنگ، این کسری از طریق واردات تأمین میشد، اما اکنون با توجه به اینکه محاصره دریایی هستیم و امکان واردات وجود ندارد، طبیعتاً ذخایر به مرور تمام میشود و با مشکل اساسی مواجه خواهیم شد.
ضرورت توسعه پالایشگاهها و بهینهسازی واحدهای موجود
این کارشناس انرژی تأکید کرد که برای حل مشکلات حوزه پالایش، باید ساخت پالایشگاههای جدید و بهینهسازی پالایشگاههای فعلی بهصورت همزمان دنبال میشد.
او در مورد علت توسعه نیافتن ظرفیت پالایشی گفت: در واقع، این دو موضوع باید همزمان دنبال میشد. یا باید پالایشگاههای جدید ساخته میشد، یا پالایشگاههای موجود بهینهسازی میشدند. برای مثال، در پالایشگاهی مانند آبادان، نباید حدود ۵۰ درصد تولید به نفت کوره اختصاص پیدا کند و باید با اجرای طرحهای بهینهسازی، سهم فرآوردههای باارزشتر افزایش یابد.
وی افزود: پس دو مساله ساخت پالایشگاه جدید و اجرای طرحهای بهینهسازی در پالایشگاههای موجود باید همزمان انجام میشد، اما انجام نشد؛ آن هم به دلایل مختلف که یکی از مهمترین آنها، سومدیریت بهویژه در دوره آقای رئیسی بوده است.
جمعبندی
بررسی وضعیت انرژی کشور نشان میدهد افزایش ظرفیت تولید به تنهایی نمیتواند مشکل ناترازی سوخت را حل کند و توسعه زیرساختهای پالایشی، افزایش بهرهوری و بهینهسازی پالایشگاههای موجود باید در کنار یکدیگر دنبال شوند.
برای دنبال کردن تازهترین تحلیلها درباره انرژی، نفت و بازار سوخت، اخبار اقتصاد کشور را دنبال کنید.
