به نقل از اقتصاد کشور، توسعه سریع مراکز داده هوش مصنوعی توسط شرکتهای بزرگ فناوری، مصرف انرژی را به یکی از چالشهای اصلی جهان تبدیل کرده است. بررسیهای جدید نشان میدهد رشد این فناوری نهتنها کاهش انتشار کربن را تسریع نکرده، بلکه در برخی موارد موجب افزایش استفاده از منابع انرژی آلاینده شده است.
گسترش هوش مصنوعی و افزایش نیاز به مراکز داده باعث شده صنعت انرژی برای تأمین برق مورد نیاز این زیرساختها با فشار قابل توجهی مواجه شود. در شرایطی که بسیاری از شرکتهای فناوری پیشتر بر تعهدات کربن صفر و کاهش آلایندگی تأکید داشتند، اکنون افزایش تقاضای انرژی مسیر تازهای را پیش روی این صنعت قرار داده است.
افزایش ردپای کربنی غولهای فناوری
بر اساس دادههای رسمی شرکتها، انتشار کربن شرکتهای بزرگ فناوری در سالهای اخیر روند افزایشی داشته است. مجموع انتشار کربن گوگل و مایکروسافت بین سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ حدود ۲۵ درصد افزایش یافته و انتشار آلایندگی آمازون نیز ۱۶ درصد بیشتر شده است.
این سه شرکت در مجموع، در سال مالی گذشته حدود ۱۹ میلیون تن دیاکسید کربن منتشر کردهاند؛ رقمی که با حدود یکسوم انتشار سالانه دیاکسید کربن فرانسه برابری میکند.
سرمایهگذاری فناوریها روی نیروگاههای آلاینده
پیشبینی میشود با ادامه روند توسعه هوش مصنوعی، میزان مصرف انرژی و انتشار کربن شرکتهای فناوری افزایش پیدا کند.
آمازون اخیراً پس از انتشار گزارشهایی درباره سرمایهگذاری این شرکت در یک نیروگاه بزرگ گازسوز برای تأمین انرژی مرکز داده خود در جنوب تگزاس، مورد توجه قرار گرفت. این نیروگاه در صورت ساخت مطابق برنامه فعلی، میتواند به یکی از بزرگترین منابع انتشار دیاکسید کربن در آمریکا تبدیل شود و مجوز انتشار سالانه ۳۳ میلیون تن دیاکسید کربن را داشته باشد.
عقبنشینی اهداف کربنزدایی در سایه توسعه هوش مصنوعی
مایکل توماس، بنیانگذار شرکت «کلین ویو» که انتشار گازهای گلخانهای پروژههای مراکز داده شرکتهای فناوری را رصد میکند، به نیویورک تایمز گفت: نیروگاه برنامهریزیشده آمازون را نباید به عنوان یک پروژه یکباره در نظر گرفت، بلکه باید آن را «پیشبینیکنندهای از آنچه در آینده رخ خواهد داد» دانست.
برخی کارشناسان معتقدند توسعه سریع هوش مصنوعی ممکن است باعث فاصله گرفتن شرکتهای بزرگ فناوری از اهداف اقلیمی شود. هرچند حامیان این فناوری تأکید دارند که هوش مصنوعی میتواند در افزایش بهرهوری انرژی در بخشهای مختلف نقش داشته باشد، اما مطالعات جدید نگرانیهای دیگری را مطرح کردهاند.
هوش مصنوعی ممکن است انتشار جهانی کربن را افزایش دهد
بر اساس مقالهای منتشرشده در نشریه علمی «NPJ Climate Action»، استفاده گسترده از هوش مصنوعی در شرایطی که سوختهای فسیلی همچنان از نظر اقتصادی سودآور باشند، میتواند میزان انتشار گازهای گلخانهای فعالشده را بیشتر از کاهش انتشار ناشی از بهینهسازی مصرف انرژی کند.
نتایج این پژوهش نشان میدهد در سناریویی که بخش انرژیهای تجدیدپذیر و سوختهای فسیلی به یک اندازه از پیشرفتهای هوش مصنوعی بهرهمند شوند، انتشار جهانی دیاکسید کربن میتواند سالانه بین ۰.۴۷ تا ۱.۸ میلیارد تن افزایش پیدا کند.
پژوهشگران معتقدند برای دستیابی به کاهش واقعی انتشار گازهای گلخانهای، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر باید چهار تا پنج برابر سریعتر از بخش سوختهای فسیلی رشد کند؛ موضوعی که با توجه به شرایط سیاسی و اقتصادی فعلی جهان، بسیار دشوار ارزیابی میشود.
چالش جدید جهان؛ توازن میان هوش مصنوعی و انرژی پاک
بر اساس تحلیلهای منتشرشده، هوش مصنوعی در صورت نبود سیاستهای مناسب انرژی و اقلیمی، میتواند موجب تقویت نقش سوختهای فسیلی در اقتصاد جهانی شود و آثار منفی آن فراتر از میزان انتشار مستقیم مراکز داده باشد.
برای دنبال کردن تازهترین اخبار فناوری، انرژی و تحولات اقتصادی جهان، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
