به نقل از اقتصاد کشور، همزمان با افزایش مبادلات تجاری ایران با روسیه و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا، کارشناسان از ناکافی بودن زیرساختهای مرزی، گمرکی و ضعف دیپلماسی اقتصادی بهعنوان مهمترین موانع توسعه تجارت یاد میکنند؛ موضوعی که افزایش هزینههای حملونقل، صفهای طولانی کامیونها و کندی ترانزیت کالا را به دنبال داشته است.
به گزارش اقتصاد کشور، کریدورهای شمالی در سالهای اخیر به یکی از مهمترین مسیرهای تجارت خارجی ایران تبدیل شدهاند، اما توسعه زیرساختها متناسب با رشد مبادلات پیش نرفته است. فعالان اقتصادی معتقدند این ناهماهنگی، هزینه تجارت با بازارهای روسیه و اوراسیا را افزایش داده و بخشی از ظرفیت صادرات کشور را بلااستفاده گذاشته است.
جمهوری آذربایجان؛ حلقه کلیدی اتصال ایران به اوراسیا
جمهوری آذربایجان علاوه بر اینکه یکی از شرکای تجاری ایران محسوب میشود، نقش مهمی در اتصال ایران به بازار روسیه و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا ایفا میکند. به همین دلیل، هرگونه محدودیت در تردد ناوگان حملونقل یا کندی فرآیندهای مرزی، مستقیماً بر تجارت خارجی کشور اثرگذار است.
سهند شهبازی، مسئول میزهای تجاری اتاق بازرگانی تبریز، درباره محدودیتهای ترانزیتی گفت: «محدودیتهای تردد کامیونها و تریلیهای ایرانی به جمهوری آذربایجان عمدتاً به دلیل تردد ناوگان ایرانی به مقصد روسیه از مسیر جمهوری آذربایجان است. بر اساس اعلام طرف آذربایجانی، تعداد کامیونهای ایرانی که اجازه ورود به خاک آذربایجان را دریافت میکنند، متناسب با سهمیهای است که روسیه برای ورود ناوگان از مرز داغستان تعیین میکند.»
وی افزود: «با وجود توسعه مبادلات تجاری با روسیه، با مشکل ترانزیتی با این کشور مواجه هستیم.»
ظرفیت محدود مرزها در برابر رشد تجارت
افزایش صادرات و واردات از مسیرهای شمالی، فشار قابلتوجهی بر مرزهای شمالغرب کشور وارد کرده است. علیاصغر عباسزاده، مدیرکل گمرک تبریز و ناظر گمرکات آذربایجان شرقی، با اشاره به وضعیت مرز جلفا گفت: «به طور متوسط روزانه ۱۸۰ کامیون از گمرک جلفا به مقصد جمهوری آذربایجان خارج و ۱۲۰ کامیون نیز از این مرز وارد کشور میشوند.»
وی با بیان اینکه برخی مرزها امکان توسعه محدودی دارند، اظهار کرد: «گمرکهای آستارا و اردبیل از نظر فضای فیزیکی ظرفیت توسعه محدودی دارند و تنها گمرک بیلهسوار امکان گسترش زیرساختها و افزایش خدمات را دارد.»
عباسزاده همچنین تأکید کرد: «جمهوری آذربایجان علاوه بر یک مقصد تجاری، حلقه ارتباطی ایران با کشورهای اوراسیا و روسیه محسوب میشود.»
انتظار دو هفتهای کامیونها در مرز جلفا
یکی از مهمترین مشکلات فعالان حملونقل، صفهای طولانی کامیونها در مرز جلفاست. بر اساس اعلام فعالان این حوزه، روزانه حدود ۱۵۰ کامیون از این مرز عبور میکنند، اما رانندگان به طور میانگین نزدیک به دو هفته در صف خروج از مرز منتظر میمانند؛ موضوعی که هزینه حملونقل، زمان تحویل کالا و رقابتپذیری صادرکنندگان را تحت تأثیر قرار داده است.
برای مدیریت این وضعیت، سامانه نوبتدهی آنلاین ناوگان راهاندازی شده و همچنین یک سایت لجستیکی ۱۶ هکتاری با ظرفیت استقرار هزار کامیون در منطقه آزاد ایجاد شده است تا بخشی از مشکلات تردد کاهش یابد.
خلأ رایزن بازرگانی در جمهوری آذربایجان
فعالان اقتصادی معتقدند توسعه تجارت تنها با ایجاد زیرساختهای فیزیکی محقق نمیشود و تقویت دیپلماسی اقتصادی نیز ضروری است. به گفته آنان، ایران در حال حاضر رایزن بازرگانی مستقر در جمهوری آذربایجان و گرجستان ندارد؛ در حالی که این دو کشور از اهمیت راهبردی در تجارت منطقهای برخوردار هستند.
کارشناسان بر این باورند که حضور رایزن بازرگانی میتواند در رفع موانع گمرکی، تسهیل ارتباط تجار با نهادهای اجرایی کشور میزبان و توسعه همکاریهای اقتصادی نقش مؤثری ایفا کند.
توسعه تجارت نیازمند تکمیل زیرساختها
کارشناسان تأکید دارند تکمیل پروژههایی مانند محور جلفا-کلاله، توسعه مرزهای جلفا، نوردوز و بیلهسوار، هوشمندسازی گمرکات و تقویت کریدورهای ترانزیتی، از مهمترین الزامات افزایش سهم ایران در بازارهای روسیه و اوراسیا است.
به اعتقاد تحلیلگران، رشد صادرات به تنهایی برای توسعه تجارت خارجی کافی نیست و بدون سرمایهگذاری در زیرساختهای لجستیکی و تقویت دیپلماسی اقتصادی، بخشی از ظرفیت تجاری ایران در بازارهای منطقه همچنان بلااستفاده باقی خواهد ماند.
برای اطلاع از تازهترین اخبار تجارت، صادرات، واردات و اقتصاد منطقه، تازهترین گزارشها را در اقتصاد کشور دنبال کنید.
