به نقل از اقتصاد کشور با نزدیک شدن به فصل سرد سال، تأمین پایدار گاز و آمادگی شبکه برای روزهای اوج مصرف بار دیگر به یکی از مهمترین موضوعات صنعت انرژی تبدیل شده است. صنعت گاز طی ماههای گذشته با بازگرداندن بخشی از ظرفیتهای ازدسترفته تولید، آمادهسازی شبکه انتقال و افزایش ذخایر سوخت نیروگاهها، مجموعهای از اقدامات را برای عبور پایدار از زمستان در دستور کار قرار داده است.
در جریان جنگ تحمیلی سوم در اواخر سال گذشته، چهار پالایشگاه مهم گازی کشور هدف حمله قرار گرفتند و در پی این حملات حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز کشور از مدار خارج شد؛ ظرفیتی که در زمان وقوع حادثه معادل حدود یکسوم ظرفیت تولید گاز کشور بود. بازگرداندن این ظرفیت به یکی از مهمترین مأموریتهای صنعت نفت و گاز تبدیل شد.
بازگشت ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت ازدسترفته تولید گاز
پس از این حوادث، ظرفیتهای وزارت نفت، شرکتهای تابعه، پیمانکاران و سازندگان داخلی برای بازسازی و احیای تأسیسات آسیبدیده به کار گرفته شد. هدفگذاری صنعت نفت نیز بازگرداندن بخش عمده ظرفیت ازدسترفته پیش از آغاز فصل سرد سال بوده است.
بر اساس اعلام مسئولان، تاکنون حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت ازدسترفته از مسیرهای مختلف به مدار تولید بازگشته و حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد برنامه احیای این ظرفیت محقق شده است. پیشبینی شده است بخش باقیمانده نیز تا مهرماه به شبکه گاز کشور اضافه شود.
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، نیز با اشاره به تبعات حملات صورتگرفته و خروج حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز از مدار تولید، اعلام کرده است که بخشی از ظرفیت ازدسترفته تا پیش از ورود به فصل زمستان به چرخه تولید بازخواهد گشت.
شبکه انتقال گاز برای زمستان آماده میشود
در کنار احیای ظرفیت تولید، پایداری شبکه انتقال نیز اهمیت ویژهای دارد. شرکت انتقال گاز ایران در میانه زنجیره تولید و مصرف قرار دارد و وظیفه آن انتقال حداکثری گاز تولیدشده از مبادی تولید به مناطق مصرف است. بنابراین حتی در صورت افزایش تولید، شبکه باید توان انتقال گاز به مناطق مختلف کشور را در روزهای اوج مصرف داشته باشد.
مدیرعامل شرکت انتقال گاز ایران از اجرای برنامههای بهروزرسانی، نوسازی و تعمیرات تأسیسات خبر داده و اعلام کرده است که اقدامات لازم در حوزه تعمیر و نگهداری انجام شده است. همچنین با توجه به سناریوهای احتمالی تولید و مصرف در ماههای سرد سال، آرایشهای مختلفی برای شبکه انتقال گاز تدوین شده تا امکان واکنش سریع به تغییرات مصرف فراهم باشد.
شبکه خطوط لوله فشار قوی کشور بهصورت گسترده و مویرگی طراحی شده است و امکان تغییر آرایش خطوط و استفاده از ظرفیتهای موجود را فراهم میکند. این ویژگی به شرکت انتقال گاز اجازه میدهد گاز تولیدشده در مناطق مختلف، بهویژه جنوب کشور، را به مناطق شمالی، شمال شرقی و مرکزی منتقل کند.
تجربه زمستان گذشته نیز اهمیت مدیریت شبکه انتقال را نشان داد. به گفته مدیرعامل شرکت انتقال گاز ایران، در زمستان سال گذشته و با وجود افزایش قابل توجه مصرف بخش خانگی، ۵۵ تغییر آرایش عملیاتی در نقاط مختلف کشور انجام شد و استقرار شبانهروزی نیروهای عملیاتی در مناطق سختگذر به مدیریت شبکه و تأمین گاز مصرفکنندگان کمک کرد.
ذخیره ۳.۲ میلیارد لیتر گازوئیل برای نیروگاهها
همزمان با آمادهسازی شبکه گاز، ذخیرهسازی سوخت مایع نیروگاهها نیز بهعنوان یکی از راهکارهای پشتیبان در روزهای اوج مصرف دنبال شده است. بر اساس آمار رسمی اعلامشده، ذخایر گازوئیل نیروگاههای کشور به حدود ۳.۲ میلیارد لیتر رسیده است؛ ظرفیتی که میتواند در صورت افزایش تقاضای گاز، برای تأمین سوخت نیروگاهها مورد استفاده قرار گیرد.
در نیمه نخست سال، متوسط مصرف روزانه گازوئیل در بخش نیروگاهی حدود ۷ تا ۸ میلیون لیتر برآورد میشود. کاهش تقاضا برای این سوخت در ماههای گرم، فرصت مناسبی برای ذخیرهسازی و آمادهسازی منابع مورد نیاز نیروگاهها در فصل سرد فراهم میکند.
در بخش غیرنیروگاهی نیز صنایع، حملونقل و کشاورزی سهم قابل توجهی از مصرف گازوئیل را به خود اختصاص میدهند و میانگین مصرف این بخش حدود ۸۰ میلیون لیتر در روز اعلام شده است. اختلاف میان تولید و مصرف در فصل گرم میتواند امکان ذخیره بخشی از سوخت تولیدی برای استفاده در دورههای اوج مصرف زمستان را فراهم کند.
آیا گاز بخش خانگی و تجاری قطع میشود؟
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، با اشاره به وضعیت تأمین گاز کشور گفته است: در حال حاضر هیچ محدودیت و قطعی گاز در بخش خانگی و تجاری وجود ندارد و در بخش نیروگاهی نیز شرایط تأمین پایدار بوده است. به گفته او، حتی در بخش صنایعی که بهطور مستقیم با حجم زیادی از مردم در ارتباط هستند، با وجود افزایش مصرف، گاز مورد نیاز تأمین شده است.
وی با تأکید بر نقش مردم در تداوم این شرایط، رعایت الگوی مصرف را مهمترین راهکار برای کمک به مجموعه انرژی کشور دانسته و ابراز امیدواری کرده است که با همکاری مشترکان، پایداری شبکه گاز در فصل سرد نیز حفظ شود.
صرفهجویی ۱۰ درصدی میتواند فشار بر شبکه را کاهش دهد
در کنار اقدامات فنی و عملیاتی، اصلاح الگوی مصرف نیز میتواند نقش مهمی در کاهش فشار بر شبکه انرژی داشته باشد. فرهنگسازی، اطلاعرسانی و ارائه شفاف اطلاعات درباره وضعیت انرژی میتواند به کاهش مصرف کمک کند و حتی کاهش ۱۰ درصدی مصرف انرژی در سطح کشور، آثار قابل توجهی بر مدیریت ناترازی و پایداری شبکه خواهد داشت.
تعرفههای مصرف گاز نیز میتواند یکی از ابزارهای مدیریت مصرف باشد؛ به این معنا که مشترکانی که در چارچوب الگوی متعارف مصرف میکنند، با هزینههای اضافی مواجه نشوند، اما مصرف بالاتر از الگو هزینه بیشتری برای مشترک ایجاد کند.
دمای ساختمانها نیز یکی از موضوعات مهم در مدیریت مصرف گاز است. در ایران دمای ۲۰ درجه بهعنوان معیار در نظر گرفته شده است، اما حتی کاهش یک درجهای دمای مصرف در سطح کشور میتواند میزان قابل توجهی صرفهجویی ایجاد کند. به گفته مسئولان، این میزان صرفهجویی میتواند معادل تولید یک فاز پارس جنوبی باشد.
عبور از زمستان فقط به تولید گاز وابسته نیست
مجموع اقدامات انجامشده نشان میدهد صنعت گاز برای زمستان پیشرو علاوه بر احیای ظرفیتهای آسیبدیده تولید، بر آمادگی شبکه انتقال و ذخیرهسازی سوخت جایگزین نیروگاهها نیز تمرکز کرده است. با این حال، پایداری شبکه در روزهای اوج مصرف تنها به ظرفیتهای فنی و عملیاتی وابسته نیست و نحوه مصرف مشترکان نیز بخش مهمی از این معادله را تشکیل میدهد.
در نتیجه، هرچه ظرفیت تولید و انتقال آمادهتر باشد و در کنار آن مصرف گاز نیز مدیریت شود، امکان عبور پایدارتر از روزهای سرد سال افزایش خواهد یافت. با وجود تمهیدات انجامشده، میزان مصرف در زمستان و شرایط واقعی شبکه تعیین خواهد کرد که این آمادگیها تا چه اندازه میتواند از بروز محدودیت در تأمین گاز جلوگیری کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحولات حوزه گاز، انرژی و تأمین سوخت نیروگاهها، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
