به نقل از اقتصاد کشور اقتصاد پلتفرمی در کنار تغییر شیوه دسترسی متخصصان به مشتری، الگوی اشتغال و دسترسی آنها به حمایتهای اجتماعی را نیز دستخوش تغییر کرده است. نتایج یک نظرسنجی از حدود هزار متخصص فعال در بازار خدمات نشان میدهد بخش قابل توجهی از این افراد با وجود تمایل بالا به بیمه شدن، در زمان انجام نظرسنجی فاقد پوشش بیمهای بودهاند.
بیش از نیمی از متخصصان بیمه ندارند
بر اساس این نظرسنجی، ۸۳.۴ درصد پاسخدهندگان اعلام کردهاند که در گذشته سابقه بیمه تأمین اجتماعی داشتهاند، اما در زمان انجام نظرسنجی ۵۴.۲ درصد آنها بیمه نداشتهاند.
این دادهها نشان میدهد بسیاری از متخصصان مستقل با مفهوم بیمه بیگانه نیستند و پیش از این نیز وارد سیستم بیمه شدهاند، اما بخشی از آنها در ادامه مسیر پوشش خود را از دست دادهاند.
در میان ۶۳۳ نفری که سابقه بیمه داشتهاند نیز تنها ۳۴۸ نفر، معادل ۵۴.۹ درصد، اعلام کردهاند که در زمان انجام نظرسنجی همچنان حق بیمه پرداخت میکنند. بنابراین، چالش این گروه تنها ورود به سیستم بیمه نیست و تداوم پوشش بیمهای نیز اهمیت زیادی دارد.
هزینه، مهمترین مانع بیمه شدن
از میان ۴۱۱ متخصصی که در زمان نظرسنجی بیمه نداشتهاند، ۶۴.۲ درصد هزینه را مهمترین دلیل نداشتن بیمه عنوان کردهاند. در عین حال، ۲۳ درصد گفتهاند که پیشتر بیمه داشتهاند اما پوشش آنها قطع شده است.
حدود ۱۰ درصد نیز اعلام کردهاند که شرایط و مسیر ثبتنام بیمه را نمیدانند. این نتایج نشان میدهد اگرچه هزینه مهمترین مانع است، اما تنها عامل مؤثر بر نبود پوشش بیمهای میان متخصصان مستقل نیست.
تقریباً همه متخصصان فاقد بیمه خواهان بیمه شدن هستند
یکی از مهمترین یافتههای این نظرسنجی به میزان تمایل متخصصان فاقد بیمه برای برخورداری از پوشش تأمین اجتماعی مربوط میشود. از میان این افراد، ۳۵۰ نفر اعلام کردهاند که حتماً مایل به بیمه شدن هستند و ۵۵ نفر نیز گفتهاند احتمالاً بیمه خواهند شد.
در مجموع، ۹۹.۸ درصد پاسخدهندگان فاقد بیمه، تمایل قطعی یا احتمالی خود را برای داشتن بیمه اعلام کردهاند. این رقم در کنار سهم ۵۴.۲ درصدی افراد فاقد بیمه، از وجود فاصله میان تقاضا برای پوشش بیمهای و تبدیل این تقاضا به اقدام عملی حکایت دارد.
حتی با فرض پرداخت ماهانه حدود ۵ میلیون تومان حق بیمه، ۵۹.۶ درصد متخصصان اعلام کردهاند احتمال ثبتنام آنها زیاد یا بسیار زیاد است. البته این پاسخ به معنای توانایی قطعی این افراد برای پرداخت چنین مبلغی نیست، اما نشان میدهد هزینه به تنهایی تمام دلایل نبود پوشش بیمهای را توضیح نمیدهد.
۹۵.۶ درصد، فرآیند سادهتر بیمه را ترجیح میدهند
در بخش دیگری از نظرسنجی، از متخصصان پرسیده شده است اگر فرآیند ثبتنام و پیگیری بیمه سادهتر شود، آیا از چنین امکانی استفاده خواهند کرد یا خیر. ۹۵.۶ درصد پاسخدهندگان پاسخ مثبت دادهاند و ۴.۱ درصد نیز اعلام کردهاند که شاید از این امکان استفاده کنند.
این نتایج نشان میدهد در کنار توان پرداخت، سادگی فرآیند و دسترسی آسان نیز میتواند نقش مهمی در تصمیم متخصصان برای ادامه یا آغاز پوشش بیمهای داشته باشد.
اقتصاد پلتفرمی و چالش حمایتهای اجتماعی
در مدل سنتی اشتغال، بخشی از فرآیندهای مرتبط با بیمه در رابطه میان کارفرما و کارمند تعریف میشود. اما متخصصان فعال در اقتصاد پلتفرمی معمولاً کارفرمای ثابت ندارند و ممکن است درآمد خود را از پروژهها و سفارشهای متعدد به دست آورند.
در چنین شرایطی، فرد باید شخصاً درباره بیمه تصمیم بگیرد، مسیر ثبتنام را پیدا کند، حق بیمه بپردازد و پوشش خود را ادامه دهد. همین مسئله میتواند دسترسی به حمایتهای اجتماعی را برای نیروی کار مستقل دشوارتر کند.
پلتفرمها با مسئله جدیدی روبهرو هستند
پلتفرمهای خدماتی از یک سو امکان دسترسی متخصصان به مشتریان و توسعه فعالیت مستقل را فراهم میکنند و از سوی دیگر، بخشی از مسئولیتهایی را که در مدل سنتی اشتغال بر عهده کارفرما بود، به خود فرد منتقل میکنند.
بر همین اساس، یکی از پرسشهای مهم اقتصاد پلتفرمی این است که همزمان با تغییر شکل رابطه کاری، دسترسی نیروی کار مستقل به حمایتهای اجتماعی نیز چگونه باید متناسب با این شرایط تغییر کند.
سنجاق اعلام کرده است که پس از بررسی وضعیت بیمه متخصصان خود و انجام این نظرسنجی، در حال بررسی راهکارهایی برای تسهیل فرآیند بیمه تأمین اجتماعی برای این گروه است. دادههای این نظرسنجی البته در چارچوب جامعه پاسخدهندگان سنجاق قابل تفسیر است و نمیتوان آن را به کل متخصصان یا نیروی کار مستقل کشور تعمیم داد.
فاصله میان «خواستن» و «توانستن»
در مجموع، دادههای این نظرسنجی از شکافی میان تمایل متخصصان مستقل به داشتن بیمه و امکان یا سهولت تحقق آن حکایت دارد. ۵۴.۲ درصد متخصصان در زمان نظرسنجی بیمه نداشتهاند، ۶۴.۲ درصد هزینه را مانع اصلی دانستهاند و در عین حال ۹۹.۸ درصد افراد فاقد بیمه، تمایل قطعی یا احتمالی خود را برای بیمه شدن اعلام کردهاند.
همچنین ۹۵.۶ درصد پاسخدهندگان گفتهاند در صورت سادهتر شدن فرآیند ثبتنام و پیگیری، از آن استفاده خواهند کرد. این ارقام نشان میدهد با گسترش اقتصاد پلتفرمی، طراحی سازوکارهای سادهتر و متناسب با الگوی جدید اشتغال میتواند به یکی از موضوعات مهم حمایت اجتماعی از نیروی کار مستقل تبدیل شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحولات اقتصاد دیجیتال، کسبوکارهای پلتفرمی و بازار کار، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
