به نقل از اقتصاد کشور تازهترین برآورد آژانس بینالمللی انرژی از بازار جهانی نفت نشان میدهد کاهش تقاضا در سال ۲۰۲۶ لزوماً به معنای متعادل شدن بازار نیست. اگرچه آژانس پیشبینی خود از افت تقاضای جهانی نفت را افزایش داده، اما برآورد میکند عرضه با سرعت بیشتری کاهش یابد؛ عاملی که میتواند کسری بازار را عمیقتر کرده و زمینهساز افزایش فشار قیمتی شود.
افت شدیدتر عرضه نسبت به تقاضای نفت
بر اساس برآورد جدید، تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز کاهش خواهد یافت. این رقم در گزارش قبلی آژانس حدود ۱.۶ میلیون بشکه در روز پیشبینی شده بود و نشان میدهد فشار بر مصرف نفت در سال جاری بیشتر از برآوردهای قبلی خواهد بود.
با این حال، سمت عرضه با افت بزرگتری مواجه شده است. آژانس بینالمللی انرژی متوسط عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ را حدود ۱۰۰.۷ میلیون بشکه در روز برآورد کرده که حدود ۵.۷ میلیون بشکه در روز کمتر از سطح عرضه در سال ۲۰۲۵ است. این رقم همچنین حدود ۱.۳ میلیون بشکه در روز پایینتر از پیشبینی قبلی آژانس قرار دارد.
کسری بازار نفت به ۱.۷۴ میلیون بشکه در روز رسید
برآورد تازه آژانس نشان میدهد عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به طور متوسط حدود ۱.۷۴ میلیون بشکه در روز کمتر از میزان تقاضا خواهد بود. این رقم در گزارش قبلی حدود ۱.۲۷ میلیون بشکه در روز برآورد شده بود؛ بنابراین پیشبینی کسری بازار حدود ۴۷۰ هزار بشکه در روز افزایش یافته است.
در نگاه نخست، کاهش ۲.۵ میلیون بشکهای تقاضا میتواند نشانهای منفی برای بازار نفت باشد، اما کاهش سریعتر عرضه باعث شده این عامل نتواند بازار را به تعادل برساند. در واقع، افت عرضه اثر کاهش تقاضا را خنثی کرده و حتی شکاف میان عرضه و تقاضا را افزایش داده است.
بازگشت عرضه خلیج فارس به ۲۰۲۷ موکول شد
زمان بازگشت کامل تولیدکنندگان خلیج فارس به ظرفیت مورد انتظار نیز یکی از متغیرهای مهم بازار نفت است. آژانس بینالمللی انرژی انتظار دارد بازیابی کامل عرضه این تولیدکنندگان تا سال ۲۰۲۷ به تعویق بیفتد.
تأخیر در بازگشت ظرفیت عرضه میتواند ریسک کمبود نفت را در ماههای آینده همچنان بالا نگه دارد. در چنین شرایطی، هرگونه اختلال جدید در تولید یا صادرات نفت میتواند اثر بیشتری بر بازار داشته باشد، زیرا حاشیه امن عرضه نسبت به شرایط عادی محدودتر شده است.
کاهش ۹۵ میلیون بشکهای ذخایر نفت
همزمان با افت عرضه، ذخایر جهانی نفت نیز کاهش یافتهاند. بر اساس گزارش جدید، ذخایر نفت جهان تنها در ماه اوت حدود ۹۵ میلیون بشکه کاهش داشته است.
کاهش مستمر ذخایر از آن جهت اهمیت دارد که ذخایر یکی از مهمترین ابزارهای بازار برای مقابله با اختلالهای ناگهانی در عرضه محسوب میشوند. هرچه حجم ذخایر پایینتر باشد، توان بازار برای جذب یک شوک جدید عرضه نیز کاهش مییابد و حساسیت قیمت نفت به تحولات ژئوپلیتیکی و اختلالهای عرضه بیشتر میشود.
ایران، روسیه و اوکراین در کانون ریسک بازار
تحولات ژئوپلیتیکی نیز میتواند نقش مهمی در مسیر عرضه جهانی نفت داشته باشد. هرگونه پیشرفت واقعی در مذاکرات ایران و آمریکا میتواند بر چشمانداز عرضه نفت اثر بگذارد. در صورت کاهش محدودیتهای صادراتی و بازگشت پایدار بخشی از عرضه ایران به بازار، معادلات عرضه و تقاضا نیز تغییر خواهد کرد.
در سوی دیگر، تداوم تنشهای مرتبط با روسیه و اوکراین همچنان یکی از متغیرهای مهم در ارزیابی ریسک عرضه جهانی نفت است. کاهش تنشها میتواند بخشی از ریسک عرضه را کاهش دهد، در حالی که تشدید درگیریها یا اختلال در مسیرهای صادراتی میتواند ریسک ژئوپلیتیکی بازار نفت را افزایش دهد.
کاهش تقاضا لزوماً به معنای افت قیمت نفت نیست
تصویر جدید بازار نفت نشان میدهد برای تحلیل قیمتها نمیتوان تنها به سمت تقاضا توجه کرد. کاهش مصرف جهانی زمانی میتواند فشار نزولی قابلتوجهی بر قیمتها ایجاد کند که عرضه نیز متناسب با آن باقی بماند.
اما در شرایطی که عرضه جهانی در سال ۲۰۲۶ حدود ۵.۷ میلیون بشکه در روز کاهش مییابد و برآورد کسری بازار به ۱.۷۴ میلیون بشکه در روز رسیده است، معادله بازار پیچیدهتر میشود. ادامه کاهش ذخایر نیز این وضعیت را حساستر کرده است.
در نتیجه، بازار نفت در ماههای پیش رو میتواند بیش از گذشته به اخبار مربوط به تولیدکنندگان بزرگ، مسیرهای صادراتی، تحولات ایران، وضعیت عرضه در خلیج فارس و جنگ روسیه و اوکراین واکنش نشان دهد. پیام اصلی گزارش جدید آژانس بینالمللی انرژی این است که کاهش تقاضا بهتنهایی برای ایجاد تعادل در بازار کافی نیست و افت شدیدتر عرضه میتواند کسری نفت را عمیقتر کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحولات بازار جهانی نفت و انرژی، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
