به نقل از اقتصاد کشور
بازار صادرات میلگرد ایران به عراق در شرایطی با ثبات نسبی قیمت کارخانه‌ها مواجه است که افزایش هزینه‌های واردات و سخت‌تر شدن فرآیندهای تجاری می‌تواند مزیت قیمتی محصولات فولادی ایران را برای خریداران عراقی کاهش دهد. در چنین شرایطی، حتی بدون وضع تعرفه مستقیم علیه ایران، افزایش هزینه‌های جانبی می‌تواند به کاهش سفارش‌ها، درخواست تخفیف از صادرکنندگان ایرانی و افزایش فشار بر حاشیه سود آنها منجر شود.
پارادوکس ثبات قیمت میلگرد و افزایش هزینه واردات
براساس ارزیابی متال اکسپرت، پیشنهادهای صادراتی میلگرد ایران برای محموله‌های زمینی در محدوده ۴۲۵ تا ۴۴۰ دلار به ازای هر تن EXW ثابت مانده است. قیمت مفتول نیز در محدوده ۴۴۵ تا ۴۶۰ دلار به ازای هر تن EXW قرار دارد.
با این حال، ثابت ماندن قیمت کارخانه لزوماً به معنای ثابت ماندن هزینه نهایی برای خریدار عراقی نیست. قیمت EXW ارزش کالا در محل کارخانه را نشان می‌دهد و هزینه‌هایی مانند حمل‌ونقل، هزینه‌های مرزی، حقوق گمرکی و مالیات عراق در آن لحاظ نشده است.
بنابراین، هرگونه هزینه یا سپرده جدید در سمت عراق می‌تواند قیمت تمام‌شده میلگرد را برای واردکننده افزایش دهد و بخشی از مزیت قیمتی محصولات ایرانی را از بین ببرد. در نتیجه، واردکننده عراقی ممکن است برای خرید از ایران به سرمایه در گردش بیشتری نیاز داشته باشد.
در چنین شرایطی، خریدار معمولاً با سه گزینه مواجه است: افزایش قیمت فروش در بازار عراق، پذیرش حاشیه سود کمتر یا درخواست تخفیف از عرضه‌کننده ایرانی. با توجه به محدود بودن تقاضا در بازار محصولات طویل، فشار برای کاهش قیمت خرید می‌تواند یکی از گزینه‌های محتمل باشد.
در نتیجه، حتی در صورت نبود تعرفه اختصاصی علیه ایران، تغییر مقررات و افزایش هزینه‌های تجاری می‌تواند فشار نزولی بر قیمت صادراتی میلگرد ایجاد کند؛ زیرا صادرکننده برای حفظ بازار ممکن است ناچار شود بخشی از هزینه‌های جدید را از طریق تخفیف یا کاهش حاشیه سود جذب کند.
فشارهای خارجی و افزایش احتیاط در تجارت با عراق
احتیاط در بازار صادراتی فقط به مقررات گمرکی عراق محدود نمی‌شود. تحولات اخیر درباره محدودیت‌های مرتبط با ایران نشان داده است که بغداد در مواجهه با ریسک تحریم‌های ثانویه آمریکا، ممکن است در برخی حوزه‌های تجاری و اقتصادی رویکرد محتاطانه‌تری اتخاذ کند.
در اواخر سپتامبر، پروازهای مرتبط با ایران تحت تأثیر محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های آمریکا قرار گرفتند و پس از مذاکرات بغداد و واشنگتن، برای بخشی از پروازها معافیت‌هایی در نظر گرفته شد. دفتر نخست‌وزیر عراق نیز در دوم اکتبر اعلام کرد شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، به‌جز ماهان، اجازه دارند تا ۴۰ پرواز روزانه به مقصد یا از مبدأ نجف انجام دهند.
این تحولات مستقیماً به تجارت فولاد مربوط نیست، اما می‌تواند تصویری از نحوه مواجهه عراق با ریسک‌های ناشی از تحریم ارائه کند. در چنین شرایطی، ممکن است بغداد در برخی حوزه‌ها ابتدا محدودیت‌هایی ایجاد کند و سپس برای فعالیت‌های ضروری یا دارای اهمیت اقتصادی، معافیت‌هایی در نظر بگیرد.
از این منظر، احتمال افزایش سخت‌گیری در تجارت زمینی با ایران را نمی‌توان به‌طور کامل نادیده گرفت؛ به‌ویژه در شرایطی که اهمیت مسیرهای زمینی ایران برای تجارت با عراق افزایش یافته است.
تهدید اصلی؛ توقف سفارش‌ها پیش از بسته شدن مرز
در کوتاه‌مدت، بزرگ‌ترین ریسک برای صادرکنندگان میلگرد لزوماً صدور یک ممنوعیت ناگهانی نیست؛ بلکه شکل‌گیری یک دوره طولانی از صبر و انتظار در میان خریداران عراقی است.
واردکننده عراقی تا زمانی که از میزان عوارض، نحوه پذیرش اسناد مالی و زمان ترخیص کالا اطمینان نداشته باشد، ممکن است سفارش خود را به تعویق بیندازد یا حجم خرید را کاهش دهد. چنین رفتاری در بازاری که تقاضای محصولات طویل در آن محدود است، می‌تواند اثر قابل توجهی بر صادرکنندگان داشته باشد.
از سوی دیگر، کارخانه‌های ایرانی با وجود افزایش هزینه‌های داخلی، برای حفظ بازار عراق ممکن است ناچار شوند قیمت صادراتی خود را ثابت نگه دارند یا بخشی از هزینه‌های جدید را در قالب تخفیف تحمل کنند. این وضعیت می‌تواند حاشیه سود صادرکنندگان را تحت فشار قرار دهد.
در مقابل، رقبایی که از دسترسی بانکی شفاف‌تر، هزینه ترخیص پایین‌تر یا فرآیند تجاری ساده‌تری برخوردار باشند، فرصت بیشتری برای افزایش سهم خود در بازار عراق خواهند داشت.
آینده صادرات میلگرد ایران به عراق به چه عواملی بستگی دارد؟
در حال حاضر، دروازه بازار عراق به روی میلگرد ایران بسته نشده است، اما مسیر تجارت می‌تواند پرهزینه‌تر و پیچیده‌تر شود. به همین دلیل، شاخص‌های عملیاتی بازار در روزهای آینده اهمیت بیشتری از شایعات و گمانه‌زنی‌ها خواهند داشت.
تعداد کامیون‌های ترخیص‌شده، مدت توقف محموله‌ها در مرز، هزینه واقعی واردات، مبلغ نهایی دریافتی از خریداران و نحوه برخورد شبکه بانکی با منشأ وجوه معاملات، از جمله عواملی هستند که می‌توانند وضعیت واقعی تجارت فولاد ایران و عراق را مشخص کنند.
اگر مقررات جدید بدون ذکر نام ایران یا کد تعرفه مشخص محصولات فولادی اجرا شود، بازار ممکن است به‌تدریج خود را با شرایط تازه تطبیق دهد. اما اگر کنترل‌های مالی و تجاری به محدودیت مؤثر بر تجارت ایران تبدیل شود، نخستین آثار آن می‌تواند در قالب کاهش سفارش‌ها، افزایش درخواست تخفیف و تضعیف مزیت قیمتی صادرکنندگان ایرانی ظاهر شود.
در این سناریو، فشار بر بازار میلگرد ایران حتی پیش از توقف کامیون‌ها در مرز نمایان خواهد شد؛ زیرا نخستین واکنش بازار می‌تواند کاهش تمایل خریداران عراقی به ثبت سفارش‌های جدید باشد.
برای دنبال کردن آخرین تحولات بازار فولاد، صادرات و تجارت ایران، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
