به نقل از اقتصاد کشور، یک کارشناس اقتصادی با هشدار نسبت به روند فزاینده نقدینگی، کسری بودجه و کاهش قدرت خرید مردم، اعلام کرد که ادامه شرایط فعلی میتواند فشارهای تورمی را افزایش دهد. به گفته او، رشد نقدینگی، ضعف مدیریت بودجه و افزایش هزینههای زندگی از مهمترین چالشهایی هستند که اقتصاد ایران با آن مواجه است.
این کارشناس اقتصادی تاکید کرد: «اگر تورم واقعی به بالای ۱۰۰ درصد برسد، قطعا ابرتورم محسوب میشود.»
کسری بودجه و چاپ پول؛ موتور محرک افزایش تورم
جامساز با اشاره به ساختار بودجه کشور افزود: «در بودجه جاری ردیفهای بسیاری مربوط به فرادولت وجود دارد که بر بودجه تحمیل شدهاند؛ کسری بودجه سال گذشته 1200 همت بود!»
وی ادامه داد: «بودجه عمرانی مصوب به زیرساختها نمیرسد و به بودجه جاری منتقل میشود. در بودجه جاری نیز ردیفهای بسیاری مربوط به فرادولت وجود دارد که به بودجه تحمیل شدهاند. در سال گذشته حدود 1200 همت کسری بودجه داشتیم که بخش عمده آن از طریق چاپ اسکناس تامین شده و این خود عاملی برای تشدید تورم بوده است.»
رشد شدید نقدینگی و افزایش نگرانیها درباره تورم
این کارشناس اقتصادی درباره حجم نقدینگی کشور اظهار داشت: «حجم نقدینگی در سال 1403 حدود 10 هزار تریلیون تومان بوده، اما در سال 1404 به حدود 15/6 هزار تریلیون تومان رسیده است. یعنی در یک سال، 5/6 هزار تریلیون تومان به نقدینگی اضافه شده است. اگر این رقم را بر تعداد روزهای سال تقسیم کنیم، بیش از 15 هزار میلیارد تومان در روز خلق پول داشتهایم. با این حجم خلق پول، تورم واقعی 100 درصد و سهرقمی دور از انتظار نخواهد بود که مصداق عینی ابرتورم محسوب میشود.»
کاهش قدرت خرید؛ شکلگیری «قحطی مدرن»
جامساز درباره وضعیت کالاهای اساسی و معیشت مردم گفت: «کالاهای اساسی در فروشگاهها موجود است، اما قیمتها به حدی بالاست که مردم قدرت خرید ندارند و این وضعیت، مصداق “قحطی مدرن” است؛ جایی که کالا وجود دارد، اما قدرت خرید از بین رفته است.»
وی افزود: «چنانچه وضعیت نه جنگ و نه صلح ادامه یابد، کمبود کالاها بهویژه کالاهای اساسی به دلیل محاصره دریایی، اثر دیرهنگام خود را آشکار خواهد کرد و کمیابی و احتکار، قیمتها را بهطور جهشی افزایش خواهد داد.»
فاصله شدید رشد هزینهها و دستمزدها
این کارشناس اقتصادی درباره افزایش هزینههای زندگی بیان کرد: «سبد معیشتی مردم در ماه گذشته 135 درصد افزایش یافته، یعنی 2/35 برابر شده است. در مقابل، افزایش دستمزدها تنها 60 درصد بوده، یعنی 1/6 برابر. این فاصله، قدرت خرید مردم را بهطور فاجعهباری کاهش داده و آنها را از مصرف بسیاری از اقلام حیاتی و ضروری محروم ساخته است.»
جامساز همچنین گفت: «مردم به آخرین مرحله نیازهای خود رسیدهاند و تنها بر سبد معیشتی متمرکز شدهاند. طبقه متوسط در حال نابودی و نزدیک شدن به خط فقر است. دهکهای پایینتر نیز زیر خط فقر قرار گرفته و قادر به تامین نیازهای اولیه خود نیستند.»
کاهش اثرگذاری یارانهها در سایه تورم
وی با اشاره به کاهش قدرت خرید یارانهها افزود: «یارانههای پرداختی در کوره تورم ذوب شده است. یک میلیون تومان از 20 سنت در روز کمتر است و این برای کشوری که برای کالاهای اساسی تنها کمتر از 20 سنت در روز به مردم اختصاص میدهد، بسیار مایه تاسف است. این مبلغ تاثیری در زندگی مردم ندارد و تنها برای خرید نان کافی است.»
نبود برنامه مشخص برای مهار تورم
جامساز ادامه داد: «هر فرد برای حفظ سلامت خود به حداقل 2 هزار کالری در روز نیاز دارد که بسیاری از مردم این میزان را دریافت نمیکنند و دچار سوتغذیه هستند؛ موضوعی که سرمایههای انسانی و حتی نسل آینده را نیز از آسیبهای خود بینصیب نخواهد گذاشت. مهاجرت نخبگان نیز یکی از بزرگترین زیانهایی است که به کشور وارد شده است. هیچ نشانهای برای کاهش تورم وجود ندارد و دولت برنامهای برای مهار آن ارائه نداده است.»
او درباره احتمال افزایش قیمت بنزین نیز گفت: «در این میان، بحث افزایش قیمت بنزین مطرح شده که هرچند نسبت به کشورهای عربی ارزانتر است، اما با توجه به سبد معیشتی و قدرت خرید مردم، بسیار گران محسوب میشود. هر افزایش قیمتی در بنزین، فشار مستقیم بر سبد معیشتی مردم وارد میکند و هزینههای تولید را افزایش میدهد.»
آینده اقتصاد ایران به اصلاحات ساختاری وابسته است
جامساز درباره چشمانداز آینده اقتصاد کشور اظهار داشت: «تا زمانی که جنگ ادامه دارد و وضعیت نه جنگ، نه صلح حاکم است و تکلیف کشور روشن نشده، تورم ادامه خواهد یافت. اقتصاد ایران با سیاست گره خورده است. تا زمانی که ساختار اقتصادی متحول نشود، هیچ اصلاحی ممکن نخواهد بود.»
وی خاطرنشان کرد: «ما طی 47 سال گذشته بیش از 1800میلیارد دلار بهطور آشکار درآمد نفتی داشتهایم و میلیاردها دلار نیز در بخش پنهان اقتصاد وارد کشور شده است. اگر یک چهارم این درآمد صرف زیرساختها میشد، یا مانند نروژ، قطر، عربستان و کویت، صندوق ذخیره ارزی خود را تقویت میکردیم، اکنون با 500 تا 600 میلیارد دلار ذخیره، میتوانستیم در برابر تحریمها مقاومت کنیم. اما متاسفانه صندوق ذخیره ارزی خالی شده و خزانه نیز تهی است.»
او در پایان درباره پیامدهای ادامه محدودیتهای اقتصادی گفت: «محاصره زمینی که اخیرا مطرح شده، به نظر من تهدیدی بیش نیست، زیرا امکان اجرای آن در حد صفر است، اما محاصره دریایی اگر در وضعیت جنگ و صلح ادامه یابد، به زیان اقتصاد کشور خواهد بود و تورم را بهشدت افزایش خواهد داد که به معنای کاهش هرچه بیشتر ارزش پول ملی و گرانتر شدن دلار است.»
برای دنبال کردن تازهترین تحلیلهای اقتصادی و گزارشهای مرتبط با تورم و معیشت، اخبار روز را در اقتصاد کشور دنبال کنید.
