به نقل از اقتصاد کشور ترازنامه بانک صادرات ایران در زمستان ۱۴۰۴ با جهش قابلتوجه بدهی به سایر بانکها و مؤسسات اعتباری روبهرو شد؛ بدهی بینبانکی در این فصل ۱۲۵ درصد افزایش یافت و از حدود ۳۳۴ همت به ۷۵۴ همت رسید. با این حال، در بهار ۱۴۰۵ بخشی از این وابستگی کاهش یافت و رشد سپردههای مشتریان توانست بخشی از منابع بینبانکی را جایگزین کند.
بررسی روند مالی وبصادر نشان میدهد مهمترین تغییر سمت منابع بانک در زمستان ۱۴۰۴ اتفاق افتاده است. بدهی بانک به سایر بانکها و مؤسسات اعتباری در فاصله آذر تا اسفند از حدود ۳۳۴ همت به ۷۵۴ همت افزایش یافت؛ یعنی بیش از ۴۲۰ همت رشد در تنها سه ماه.
رشد ۱۲۵ درصدی بدهی بینبانکی بهتنهایی بیش از نیمی از افزایش ۷۴۹ همتی ترازنامه بانک صادرات در زمستان را توضیح میدهد. سهم این بدهی از کل ترازنامه نیز در همین فصل از ۱۷ درصد به ۲۷.۷ درصد رسید.
کاهش بدهی بینبانکی در بهار ۱۴۰۵
در بهار ۱۴۰۵ اما روند تغییر کرد. بدهی بینبانکی بانک حدود ۹۶ همت کاهش یافت و به ۶۵۸ همت رسید. همزمان، سپردههای مشتریان بیش از ۱۵۰ همت افزایش پیدا کرد و از هزار و ۶۱۸ همت به هزار و ۷۶۸ همت رسید.
در نتیجه این تغییر، سهم سپردههای مشتریان از کل ترازنامه از ۵۹.۵ درصد به ۶۴.۴ درصد افزایش یافت و سهم بدهی بینبانکی به ۲۴ درصد کاهش پیدا کرد.
این تحول را میتوان یکی از مهمترین اتفاقات ترازنامهای فصل نخست دانست. بانک صادرات در زمستان با اتکا به افزایش شدید استقراض از شبکه بانکی رشد کرده بود، اما در بهار بخشی از این منابع را با سپرده مشتریان جایگزین کرد.
با وجود این، بدهی ۶۵۸ همتی به سایر بانکها همچنان رقم قابلتوجهی است و سهم آن از ترازنامه نیز از ابتدای دوره بررسی بالاتر مانده است. بنابراین کاهش اخیر را بیشتر باید نشانه تعدیل فشار منابع بینبانکی دانست، نه پایان وابستگی بانک به این منابع.
رشد درآمد تسهیلاتی؛ هزینه تأمین پول همچنان بالاست
درآمد حاصل از تسهیلات اعطایی، سپردهگذاری و اوراق بدهی بانک صادرات از ۲۰.۶ همت در زمستان ۱۴۰۲ به ۵۴.۴ همت در بهار ۱۴۰۵ رسیده است. این رقم طی ۱۰ فصل حدود ۱۶۵ درصد افزایش یافته و نسبت به بهار سال گذشته نیز بیش از ۷۶ درصد رشد کرده است.
این روند نشان میدهد افزایش حجم داراییهای درآمدزا توانسته جریان درآمدی بانک را تقویت کند؛ با این حال، رشد هزینه تأمین منابع همچنان یکی از چالشهای اصلی وبصادر است.
سود پرداختی به سپردهگذاران در همین دوره از ۱۴.۵ همت به بیش از ۴۳ همت رسیده و حدود ۱۹۷ درصد افزایش یافته است؛ رشدی که از افزایش درآمدهای تسهیلاتی نیز سریعتر بوده است.
فشار هزینه منابع در زمستان ۱۴۰۴ به اوج رسید. بانک در این فصل ۴۷.۳ همت درآمد از تسهیلات و سرمایهگذاری در اوراق کسب کرد، اما ۴۴.۲ همت از این درآمد صرف پرداخت سود به سپردهگذاران شد. به این ترتیب، بیش از ۹۳ درصد درآمد ناخالص اصلی بانک صرف هزینه منابع شد و تنها ۳.۱ همت خالص درآمد تسهیلاتی باقی ماند.
بهبود خالص درآمد تسهیلاتی در بهار
بهار ۱۴۰۵ شرایط متفاوتی داشت. رشد درآمدها در کنار کاهش اندک هزینه سود سپردهها موجب شد خالص درآمد تسهیلاتی بانک با جهشی بیش از ۲۶۰ درصدی به ۱۱.۳ همت برسد.
این بهبود همزمان با کاهش بدهی بینبانکی و افت شدید هزینه مالی اتفاق افتاده است و میتواند نشانهای از کاهش فشار هزینه تأمین منابع برای بانک باشد.
چرا با وجود درآمد ۵۱ همتی، وبصادر زیان کرد؟
یکی از مهمترین نقاط قابلتوجه در عملکرد بانک صادرات، صورتهای مالی زمستان ۱۴۰۴ است. وبصادر در این فصل بیش از ۵۱ همت خالص درآمد عملیاتی شناسایی کرد، اما در نهایت حدود ۵۰۰ میلیارد تومان زیان خالص به ثبت رساند.
فاصله قابلتوجه میان درآمد عملیاتی و سود نهایی را باید در ساختار هزینههای بانک جستوجو کرد. وبصادر در زمستان حدود ۳۵.۷ همت هزینه عمومی و اداری، ۷.۵ همت هزینه مطالبات مشکوکالوصول و بیش از هفت همت هزینه مالی داشت.
در بهار ۱۴۰۵ اگرچه ترکیب درآمدها بهبود پیدا کرد، اما فشار هزینههای عملیاتی همچنان پابرجا بود. خالص درآمد عملیاتی بانک حدود ۱۹.۳ همت شد، در حالی که هزینههای عمومی و اداری به ۱۸.۹ همت رسید؛ یعنی نزدیک به ۹۸ درصد درآمد عملیاتی صرف این گروه هزینه شد.
با این حال، هزینه مطالبات مشکوکالوصول تقریباً به صفر رسید و هزینه مالی نیز با افت بیش از ۹۳ درصدی به حدود ۴۰۰ میلیارد تومان کاهش یافت. همین عوامل کمک کردند بانک صادرات در پایان فصل به سود خالص حدود ۸۰۰ میلیارد تومانی بازگردد.
کیفیت درآمد؛ چالش بعدی وبصادر
ترکیب درآمدهای بانک نیز اهمیت زیادی دارد. در زمستان بیش از نیمی از درآمد عملیاتی از محل «سایر درآمدهای عملیاتی» و بخش قابلتوجهی نیز از سرمایهگذاریها به دست آمده بود. در بهار اما سهم درآمد تسهیلاتی افزایش یافت و اتکای درآمد بانک به فعالیت اصلی آن بیشتر شد.
در نتیجه، اگرچه درآمد فصل نخست از زمستان کمتر بوده، ترکیب آن تا حدی به فعالیت اصلی بانک نزدیکتر شده است. اکنون پرسش اصلی این است که آیا وبصادر میتواند بهبود حاشیه بانکی را حفظ کند و همزمان هزینههای عمومی و اداری سنگین خود را کاهش دهد یا خیر.
تداوم کاهش اتکا به منابع بینبانکی، رشد پایدار سپردههای مشتریان و کنترل هزینههای عملیاتی، سه عامل کلیدی برای ارزیابی مسیر سودآوری بانک صادرات در فصلهای آینده خواهند بود.
برای پیگیری تازهترین تحلیلهای مالی بانکها و تحولات بازار سرمایه، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
