به نقل از اقتصاد کشور پلتفرمهای خدماتی در سالهای اخیر برای بخشی از نیروی کار از یک ابزار ساده برای پیدا کردن مشتری فراتر رفتهاند و به مسیری برای کسب درآمد و تداوم فعالیت حرفهای تبدیل شدهاند. نتایج یک نظرسنجی از ۱۵۰۰ متخصص فعال در پلتفرم سنجاق نشان میدهد ۳۲ درصد فعالیت در این پلتفرم را شغل اصلی و ۳۰ درصد آن را یک شغل مکمل مهم میدانند.
۶۲ درصد متخصصان؛ فعالیت پلتفرمی شغل اصلی یا مکمل
بر اساس نتایج این نظرسنجی، از میان ۱۵۰۰ متخصص مورد بررسی، ۳۲ درصد اعلام کردهاند فعالیت آنها در سنجاق شغل اصلیشان است و ۳۰ درصد نیز این فعالیت را یک شغل مکمل مهم در کنار فعالیت اصلی خود عنوان کردهاند.
به این ترتیب، مجموعاً ۶۲ درصد متخصصان شرکتکننده در نظرسنجی، فعالیت در پلتفرم را یا بهعنوان شغل اصلی دنبال میکنند یا آن را یک منبع درآمد مکمل مهم میدانند. این داده نشان میدهد برای بخشی از فعالان بازار خدمات، پلتفرم از یک کانال مشترییابی به بخشی از الگوی اشتغال و درآمد تبدیل شده است.
مشترییابی؛ یکی از انگیزههای اصلی فعالیت در پلتفرم
یافتن مشتری جدید یکی از مهمترین انگیزههای متخصصان برای حضور در پلتفرم عنوان شده است. از میان حدود ۱۵۰۰ متخصص مورد بررسی، ۱۱۰۰ نفر جذب مشتری جدید را یکی از انگیزههای اصلی خود برای فعالیت در پلتفرم اعلام کردهاند.
در کنار مشترییابی، افزایش درآمد نیز نقش مهمی دارد؛ بهطوری که ۱۲۰۰ نفر از پاسخدهندگان، افزایش درآمد را یکی از انگیزههای اصلی فعالیت خود در پلتفرم دانستهاند. این دادهها نشان میدهد ارتباط میان مهارت، دسترسی به مشتری و درآمد، یکی از محورهای اصلی حضور متخصصان در بازار خدمات پلتفرمی است.
افزایش درآمد برای بخشی از متخصصان
دادههای یک نظرسنجی دیگر از متخصصان نشان میدهد ۴۵ درصد پاسخدهندگان اعلام کردهاند پس از عضویت در پلتفرم، درآمدشان بین ۲۵ تا ۵۰ درصد یا بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است.
این آمار نشان میدهد برای بخشی از متخصصان، حضور در پلتفرم صرفاً به معنای اضافه شدن یک کانال جدید برای دریافت سفارش نبوده و با افزایش درآمد نیز همراه شده است. البته این ارقام مربوط به پاسخهای نظرسنجی میان کاربران پلتفرم است و نمیتوان آن را به کل بازار خدمات یا همه فعالان این حوزه تعمیم داد.
کاهش دورههای بدون فعالیت
یکی دیگر از دادههای قابل توجه، تأثیر فعالیت پلتفرمی بر دورههای بدون کار است. ۱۵ درصد متخصصان شرکتکننده در نظرسنجی گفتهاند فعالیت در پلتفرم باعث کاهش دوره بیکاری یا غیرفعال بودن آنها شده است.
در بازار خدمات، تداوم سفارشها یکی از عوامل مؤثر بر ثبات درآمد متخصصان است. دسترسی به مشتریان جدید میتواند بخشی از فاصله میان دو دوره فعالیت را کاهش دهد و ظرفیت کاری متخصصانی را که برای مدتی بدون سفارش میمانند، دوباره فعال کند.
فراتر از دریافت سفارش؛ تأثیر بر مدیریت کسبوکار
نتایج نظرسنجی سنجاق نشان میدهد اثر فعالیت در پلتفرم برای بخشی از متخصصان به دریافت سفارش محدود نمیشود. ۱۰ درصد پاسخدهندگان اعلام کردهاند اعتبار آنها نزد مشتریان پس از فعالیت در پلتفرم افزایش یافته و ۱۳ درصد نیز گفتهاند توانستهاند کسبوکار خود را بهتر مدیریت کنند.
این دادهها نشان میدهد پلتفرمهای خدماتی میتوانند علاوه بر ایجاد دسترسی به مشتری، بر نحوه ارتباط متخصصان با مشتری و مدیریت فعالیت حرفهای آنها نیز اثر بگذارند؛ هرچند میزان این اثرگذاری در میان کاربران یکسان نیست.
پلتفرمها و تغییر مسیر ورود به بازار کار
الگوی شکلگیری اشتغال در اقتصاد پلتفرمی با مدل سنتی استخدام تفاوت دارد. در این مدل، فرد ممکن است پیش از ورود به پلتفرم مهارت و ظرفیت ارائه خدمت داشته باشد، اما دسترسی محدودی به مشتریان داشته باشد. پلتفرم با ایجاد ارتباط میان عرضهکننده خدمت و مشتری، بخشی از این فاصله را کاهش میدهد.
در چنین ساختاری، مسیر فعالیت میتواند از مهارت و ظرفیت ارائه خدمت به مشترییابی، دریافت سفارش و کسب درآمد منتهی شود. برای برخی متخصصان این فعالیت در حد یک کار مکمل باقی میماند و برای برخی دیگر به فعالیت اصلی تبدیل میشود.
اقتصاد پلتفرمی در سیاستگذاری اشتغال
دادههای این نظرسنجی نشان میدهد پلتفرمهای خدماتی برای بخشی از نیروی کار به یکی از مسیرهای دسترسی به مشتری و درآمد تبدیل شدهاند. با این حال، پلتفرمها را نمیتوان جایگزین کامل الگوهای سنتی اشتغال دانست؛ بلکه آنها یکی از سازوکارهای جدید اتصال نیروی کار به تقاضای بازار هستند.
از این منظر، نحوه سیاستگذاری و تنظیمگری اقتصاد پلتفرمی میتواند بر امکان تداوم فعالیت متخصصان و کسبوکارهای وابسته به این بسترها اثرگذار باشد. بررسی دقیق این بازار نیازمند توجه همزمان به منافع متخصصان، مشتریان، پلتفرمها و الزامات تنظیمگری است.
برای اطلاع از آخرین اخبار اقتصاد دیجیتال، کسبوکارهای آنلاین و تحولات بازار کار، به اقتصاد کشور مراجعه کنید.
