به نقل از اقتصاد کشور، یکی از پرسشهای مهم این روزهای فعالان اقتصادی و مصرفکنندگان این است که چرا قیمت کالاها با کوچکترین افزایش نرخ ارز به سرعت رشد میکند، اما با کاهش قیمت دلار، روند نزولی مشابهی در بازار مشاهده نمیشود. اقتصاددانان این رفتار را با مفهومی به نام «چسبندگی قیمتها» توضیح میدهند.
بر اساس تحلیلهای اقتصادی، قیمتها در بسیاری از بازارها به دلایل مختلف از جمله انتظارات تورمی، نااطمینانی نسبت به آینده، ساختارهای غیررقابتی، هزینههای تعدیل قیمت و بیثباتیهای مزمن اقتصادی، در برابر کاهش مقاومت بیشتری از خود نشان میدهند.
چرا قیمتها سریع افزایش مییابند اما به سختی کاهش پیدا میکنند؟
در هفتههای اخیر، همزمان با افزایش تنشهای سیاسی، نرخ دلار تا محدوده ۱۹۰ هزار تومان افزایش یافت و بسیاری از کالاها و خدمات نیز با استناد به رشد نرخ ارز، گران شدند. اما پس از کاهش نرخ ارز، انتظار عمومی برای ارزانتر شدن کالاها محقق نشد و در بسیاری از بازارها قیمتها همچنان در سطوح قبلی باقی ماندند.
این رفتار نامتقارن یکی از ویژگیهای شناختهشده اقتصادهای تورمی است که در آن، افزایش قیمتها با سرعت بیشتری نسبت به کاهش آنها اتفاق میافتد.
چسبندگی قیمتها چیست؟
اقتصاددانان این پدیده را «چسبندگی قیمتها» مینامند. بر اساس این نظریه، قیمت کالاها و خدمات حتی پس از کاهش هزینههای مؤثر بر تولید یا افت نرخ ارز، لزوماً به سرعت کاهش پیدا نمیکند.
انتظارات تورمی، نااطمینانی نسبت به آینده اقتصاد، هزینههای تغییر قیمت، ساختار برخی بازارها و رفتار بنگاههای اقتصادی از مهمترین عواملی هستند که موجب میشوند قیمتها در برابر کاهش مقاومت بیشتری داشته باشند.
نقش بنگاههای اقتصادی و فضای نااطمینانی
در بررسی این موضوع، دیدگاههای مطرحشده از سوی اقتصاددانانی مانند موسی غنینژاد و کامران ندری نیز مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس این دیدگاهها، علاوه بر چسبندگی قیمتها، عواملی مانند رفتار بنگاههای اقتصادی، ساختار بازار، سیاستهای اقتصادی و انتظارات فعالان اقتصادی نیز در تداوم قیمتهای بالا نقش دارند.
کارشناسان معتقدند تا زمانی که نااطمینانیهای اقتصادی و تورمی کاهش پیدا نکند و ثبات بیشتری بر فضای اقتصاد حاکم نشود، انتظار تعدیل سریع قیمتها پس از افت نرخ ارز چندان واقعبینانه نخواهد بود.
برای مطالعه تازهترین تحلیلهای اقتصادی، تحولات بازار ارز و گزارشهای معیشتی، اخبار روز را از اقتصاد کشور دنبال کنید.
