به گزارش اقتصاد کشور، بازار جهانی مس در آستانه تحولی مهم قرار گرفته است؛ تغییری که برخلاف سالهای گذشته، بیش از آنکه ناشی از رشد تقاضا باشد، از کاهش عرضه و اختلال در تولید معادن بزرگ جهان سرچشمه میگیرد. بازنگری مؤسسات مالی بینالمللی در برآورد تولید، همزمان با مشکلات عملیاتی در معادن بزرگی مانند گراسبرگ و کاموآ-کاکولا، نشان میدهد بازار مس در سالهای آینده با کسری عرضه، افزایش قیمت و رقابت شدید برای تأمین این فلز راهبردی روبهرو خواهد شد.
بازنگری در عرضه جهانی مس چه پیامی دارد؟
کاهش ۳۵۰ هزار تنی برآورد تولید معادن جهان از سوی مؤسسه سرمایهگذاری گلدمن ساکس، تنها یک اصلاح آماری نیست؛ بلکه نشانهای از ضعف ساختاری در سمت عرضه بازار جهانی مس به شمار میرود. این کاهش تقریباً معادل تولید سالانه یک معدن بزرگ مس است و بیانگر آن است که مشکلات زنجیره تأمین به یک چالش پایدار برای بازار تبدیل شده است.
مس یکی از مهمترین فلزات مورد استفاده در شبکههای برق، خودروهای برقی، انرژیهای تجدیدپذیر، صنایع هوافضا، مراکز داده و سامانههای ذخیرهسازی انرژی است. با توجه به مصرف سالانه حدود ۲۶ میلیون تن مس تصفیهشده در جهان، هرگونه کاهش تولید معادن میتواند به سرعت تعادل بازار را برهم بزند.
در حالی که در سالهای گذشته رشد تقاضای چین مهمترین عامل تعیینکننده قیمت مس بود، اکنون محدودیتهای عرضه به متغیر اصلی بازار تبدیل شده و بسیاری از تحلیلگران معتقدند مدلهای سنتی پیشبینی عرضه دیگر پاسخگوی شرایط فعلی نیست.
چرا برآورد کسری عرضه مس بیش از ۱۰ برابر افزایش یافت؟
برآورد کسری عرضه مس در بازارهای خارج از ایالات متحده از حدود ۶۰ هزار تن به ۶۴۰ هزار تن افزایش یافته است؛ تغییری که بیانگر تشدید شکاف میان عرضه و تقاضاست.
این رشد چشمگیر نتیجه همزمان دو روند مهم است؛ از یک سو سرمایهگذاری گسترده در پروژههای انتقال انرژی، خودروهای برقی و زیرساختهای هوش مصنوعی مصرف مس را افزایش داده و از سوی دیگر کاهش عیار معادن، فرسودگی ذخایر قدیمی و محدودیتهای تولید در کشورهای بزرگ معدنی مانند شیلی و پرو، عرضه جهانی را با فشار روبهرو کرده است.
کارشناسان معتقدند چنین کسری بزرگی با پروژههای کوچک معدنی یا افزایش بازیافت بهراحتی جبران نخواهد شد و صنایع مصرفکننده ناچار خواهند بود برای تضمین تأمین مواد اولیه، قراردادهای بلندمدت با هزینههای بالاتر منعقد کنند.
اختلال در گراسبرگ؛ یکی از مهمترین معادن جهان
معدن گراسبرگ اندونزی که از بزرگترین تولیدکنندگان مس و طلا در جهان محسوب میشود، در پی وقوع رانش زمین و سیلاب با کاهش ظرفیت تولید روبهرو شده است. برآوردها نشان میدهد بازگشت کامل این معدن به ظرفیت برنامهریزیشده تا سال ۱۴۰۷ زمان خواهد برد.
پیچیدگی عملیات زیرزمینی، نیاز به احداث تونلهای جدید و اجرای پروژههای ایمنی، روند احیای تولید را طولانی کرده و نشان داده است که حتی بزرگترین پروژههای معدنی جهان نیز در برابر ریسکهای زمینشناسی و حوادث طبیعی آسیبپذیر هستند.
کاموآ-کاکولا؛ امیدی که با چالش روبهرو شد
پروژه کاموآ-کاکولا در جمهوری دموکراتیک کنگو که یکی از بزرگترین پروژههای توسعه مس جهان به شمار میرود، قرار بود بخشی از کمبود عرضه را جبران کند. اما وقوع آبگرفتگیهای زیرزمینی و مشکلات فنی، باعث کاهش هدفگذاری تولید و تعویق برخی برنامههای توسعه این معدن شد.
این اتفاق نگرانیها درباره آینده عرضه جهانی مس را افزایش داده است، زیرا بسیاری از فعالان بازار روی رشد تولید این پروژه برای ایجاد تعادل در بازار حساب باز کرده بودند.
بحران بازار مس فقط به رشد تقاضا محدود نمیشود
اگرچه توسعه انرژیهای پاک، خودروهای برقی و شبکههای انتقال برق همچنان تقاضای جهانی مس را افزایش میدهد، اما مشکل اصلی بازار اکنون در سمت عرضه قرار دارد.
کاهش عیار ذخایر معدنی، افزایش هزینه احداث معادن جدید، سختگیریهای زیستمحیطی، کمبود منابع آبی و طولانی بودن فرآیند توسعه پروژههای معدنی که گاهی بیش از ۱۵ سال زمان میبرد، موجب شده ظرفیت تولید نتواند همگام با رشد مصرف افزایش یابد.
پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی کمبود مس
ادامه روند فعلی، چشمانداز قیمت جهانی مس را همچنان صعودی نگه داشته است. بسیاری از مؤسسات مالی بینالمللی معتقدند قیمت این فلز در بورس فلزات لندن میتواند در سالهای آینده رکوردهای جدیدی ثبت کند.
افزایش قیمت مس هزینه تولید صنایع مهمی مانند خودروسازی، تجهیزات برقی، انرژیهای تجدیدپذیر و زیرساختهای دیجیتال را افزایش خواهد داد و حتی ممکن است روند گذار جهانی به اقتصاد کمکربن را با کندی مواجه کند.
از منظر ژئوپلیتیکی نیز دسترسی به منابع پایدار مس به یکی از اولویتهای راهبردی قدرتهای اقتصادی جهان تبدیل شده است. سرمایهگذاری در معادن آفریقا و آمریکای لاتین، خرید سهام پروژههای معدنی، قراردادهای بلندمدت تأمین و توسعه صنعت بازیافت مس، همگی نشاندهنده رقابت فشرده کشورها برای تضمین امنیت عرضه این فلز استراتژیک هستند.
در صورت تداوم روند فعلی، کسری عرضه مس میتواند به یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر بازارهای جهانی کالا، رشد اقتصادی و توسعه فناوریهای نوین در دهه آینده تبدیل شود.
برای اطلاع از تازهترین تحلیلهای بازار فلزات، صنایع معدنی و اقتصاد جهانی، اخبار اقتصاد کشور را دنبال کنید.
