به نقل از اقتصاد کشور، همزمان با آغاز اجرای مرحله جدید طرح «مسکن استیجاری زوجهای جوان»، این سیاست با استقبال بخشی از متقاضیان و انتقاد گروهی دیگر روبهرو شده است. کارشناسان معتقدند تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد موفقیت مسکن استیجاری تنها به اجرای طرح محدود نمیشود و عواملی مانند تأمین مالی پایدار، افزایش عرضه و شفافیت در تخصیص واحدها نقش تعیینکنندهای در اثربخشی آن دارند.
به گزارش اقتصاد کشور، دولت مرحله دوم طرح «مسکن استیجاری زوجهای جوان» را در استانهای البرز، گیلان و خراسان جنوبی آغاز کرده است. این طرح با هدف حمایت از مستأجران، ساماندهی بازار اجاره و کاهش فشار هزینههای مسکن برای زوجهای جوان بهصورت مرحلهای و استانبهاستان اجرا میشود.
شرایط ثبتنام در طرح مسکن استیجاری
بر اساس ضوابط وزارت راه و شهرسازی، متقاضیان باید حداکثر پنج سال از تاریخ ازدواج رسمی آنها گذشته باشد. همچنین متقاضی، همسر و افراد تحت تکفل وی نباید مالک واحد مسکونی یا زمین با کاربری مسکونی باشند.
قرار گرفتن در دهکهای درآمدی اول تا ششم، داشتن سابقه سکونت در شهر محل تقاضا و تأیید اطلاعات از طریق سامانههای استعلام، از دیگر شرایط بهرهمندی از این طرح است. هدف اصلی این برنامه، حمایت از زوجهای جوانی است که در سالهای ابتدایی زندگی مشترک با هزینههای بالای اجاره مسکن مواجه هستند.
استقبال از طرح همراه با انتقاد
واکنشهای منتشرشده در فضای مجازی نشان میدهد اصل اجرای طرح با استقبال بخشی از متقاضیان روبهرو شده است، اما محدود بودن ظرفیت، اجرای مرحلهای و شرایط ثبتنام از مهمترین محورهای انتقاد کاربران محسوب میشود.
برخی متقاضیان معتقدند محدود شدن جامعه هدف به زوجهایی که کمتر از پنج سال از ازدواج آنها گذشته یا شرط سابقه سکونت، بسیاری از مستأجران نیازمند را از دریافت این حمایت محروم میکند. همچنین ابهام درباره نحوه دهکبندی، اولویتبندی و تخصیص واحدها از دیگر دغدغههای مطرحشده است.
انتقاد مجلس؛ تکمیل پروژههای نیمهتمام در اولویت
برخی نمایندگان مجلس نیز نسبت به میزان اثرگذاری این طرح ابراز تردید کردهاند. به اعتقاد آنان، در شرایطی که صدها هزار واحد مسکونی نیمهتمام به دلیل کمبود منابع مالی و مشکلات اجرایی با تأخیر مواجه شدهاند، آغاز طرحهای جدید با ظرفیت محدود نمیتواند پاسخگوی نیاز گسترده بازار مسکن باشد.
منتقدان تأکید دارند افزایش پایدار عرضه مسکن و تکمیل پروژههای نیمهتمام باید در اولویت سیاستگذاری قرار گیرد تا طرحهای حمایتی بتوانند تأثیر ملموسی بر بازار اجاره داشته باشند.
تجربه جهانی مسکن استیجاری چه میگوید؟
بررسی تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد مسکن استیجاری اجتماعی یکی از ابزارهای مهم دولتها برای تأمین مسکن مقرونبهصرفه است، اما موفقیت آن به اجرای صحیح، تأمین منابع مالی پایدار و تداوم ساختوساز وابسته است.
بر اساس دادههای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، ۳۳ کشور عضو این سازمان دارای نظام مسکن استیجاری اجتماعی هستند و بهطور میانگین حدود ۶ درصد از موجودی مسکن این کشورها به این بخش اختصاص دارد.
وین؛ الگوی موفق مسکن استیجاری
اتریش، بهویژه شهر وین، یکی از موفقترین نمونههای اجرای این سیاست به شمار میرود. حدود ۴۳ درصد واحدهای مسکونی این شهر در قالب مسکن اجتماعی یا یارانهای اداره میشوند و اجاره این واحدها بهطور متوسط حدود ۳۰ درصد کمتر از نرخ بازار آزاد است. استمرار ساختوساز، مشارکت تعاونیهای غیرانتفاعی و دسترسی طبقه متوسط از مهمترین عوامل موفقیت این مدل عنوان میشود.
هلند و دانمارک؛ سهم بالا با چالش کمبود عرضه
هلند و دانمارک نیز سهم قابل توجهی از بازار مسکن استیجاری اجتماعی را در اختیار دارند، اما افزایش تقاضا و محدودیت عرضه موجب شده زمان انتظار برای دریافت این واحدها در برخی شهرها به چندین سال برسد. این تجربه نشان میدهد بدون افزایش مستمر ساختوساز، حتی نظامهای موفق نیز با چالش مواجه خواهند شد.
سنگاپور؛ تمرکز بر مالکیت مسکن
سنگاپور مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است. در این کشور بخش عمده واحدهای ساختهشده توسط دولت بهصورت مالکیتی به شهروندان واگذار میشود و مسکن استیجاری تنها برای اقشار کمدرآمد در نظر گرفته شده است. از این رو، سنگاپور بیشتر بهعنوان نمونه موفق حمایت از مالکیت مسکن شناخته میشود.
چهار شرط موفقیت طرحهای مسکن استیجاری
تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد موفقیت طرحهای مسکن استیجاری به چهار عامل کلیدی وابسته است:
- تأمین مالی پایدار و مستمر برای ساخت و نگهداری واحدها
- افزایش مداوم عرضه متناسب با رشد تقاضا
- شفافیت در فرآیند ثبتنام، پالایش و تخصیص واحدها
- تدوین سیاستهای بلندمدت برای حمایت از اقشار هدف و جلوگیری از ایجاد صفهای طولانی انتظار
به نظر شما اجرای طرح مسکن استیجاری میتواند بخشی از مشکلات بازار اجاره را برطرف کند؟ دیدگاه خود را با مخاطبان اقتصاد کشور به اشتراک بگذارید.
