کارشناسان اقتصادی معتقدند احیای بازار کار پس از جنگ تنها با اجرای بستههای حمایتی کوتاهمدت امکانپذیر نیست. به باور آنها، حفظ اشتغال موجود، بازسازی تولید، ایجاد ثبات در فضای کسبوکار، توسعه مهارتآموزی و حمایت هدفمند از بنگاههای اقتصادی باید در اولویت سیاستگذاری دولت قرار گیرد؛ در غیر این صورت، افزایش بیکاری، مهاجرت نیروی متخصص و گسترش اشتغال بیکیفیت به چالشهای جدی اقتصاد کشور تبدیل خواهد شد.
به گزارش اقتصاد کشور، بر اساس گزارش خردادماه شاخص مدیران خرید (شامخ) منتشرشده از سوی اتاق بازرگانی، شاخص «میزان استخدام و بهکارگیری نیروی انسانی» همچنان پایینتر از مرز ۵۰ قرار دارد؛ موضوعی که نشاندهنده تداوم کاهش تمایل بنگاهها به جذب نیرو و افزایش فشار بر بازار کار است. همزمان کاهش تقاضا برای فرصتهای شغلی نیز بر نگرانیها افزوده و کارشناسان بر ضرورت اتخاذ سیاستهای مؤثر برای حفظ اشتغال و جلوگیری از تعدیل نیرو تأکید دارند.
بازسازی اقتصاد؛ مهمترین شرط احیای بازار کار
«علی حیاتنیا» اقتصاددان، در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: «اولین نکته این است که بازار کار بعد از جنگ را نباید فقط با چند بسته حمایتی کوتاهمدت تحلیل کرد. وام، معافیت مالیاتی یا بخشودگی بیمهای میتواند در کوتاهمدت جلوی تعطیلی بعضی بنگاهها را بگیرد، اما مسئله بازار کار پس از جنگ عمیقتر از اینهاست.»
وی با اشاره به پیامدهای اقتصادی جنگ افزود که کاهش ظرفیت تولید، احتیاط سرمایهگذاران، مهاجرت نیروی کار، فرسودگی مهارتها و رشد اشتغال غیررسمی از مهمترین آثار جنگ بر بازار کار است. به گفته او، برنامههای بازسازی باید بهگونهای طراحی شوند که علاوه بر توسعه زیرساختها، فرصتهای شغلی پایدار برای نیروهای محلی، بنگاههای کوچک و متوسط و کسبوکارهای خرد ایجاد شود.
ثبات اقتصادی؛ پیشنیاز جذب نیروی کار
این اقتصاددان تأکید کرد که ایجاد ثبات در سیاستهای اقتصادی، ارزی، مالیاتی و تجاری نقش مهمی در افزایش تمایل کارفرمایان به استخدام نیرو دارد. به گفته وی، نااطمینانیهای اقتصادی باعث میشود بنگاهها از توسعه فعالیت یا جذب نیروی جدید خودداری کنند.
مهارتآموزی و حفظ سرمایه انسانی در اولویت
حیاتنیا با اشاره به تغییر نیازهای بازار کار پس از جنگ، توسعه آموزشهای مهارتی متناسب با نیاز صنایع را ضروری دانست و گفت: «بعد از جنگ، بازار کار به مهارتهای جدید نیاز دارد، از بازسازی ساختمان و زیرساخت گرفته تا تعمیرات، انرژی، حملونقل، فناوری اطلاعات، خدمات درمانی و مراقبتی.»
وی همچنین هشدار داد که مهاجرت نیروی متخصص یکی از مهمترین تهدیدهای بازار کار است و افزود: «اگر نیروهای ماهر احساس کنند آینده شغلی، امنیت اقتصادی و امکان پیشرفت ندارند، از کشور یا از بازار رسمی کار خارج میشوند.»
حمایتهای مالی باید هدفمند و قابل ارزیابی باشد
این اقتصاددان با بیان اینکه حمایتهای مالی در شرایط بحرانی ضروری است، تأکید کرد این حمایتها باید به حفظ اشتغال، افزایش بهرهوری، آموزش نیروی انسانی، نوسازی تجهیزات و توسعه بازارها گره بخورد. به اعتقاد او، موفقیت سیاستهای حمایتی زمانی قابل ارزیابی است که شاخصهایی مانند تعداد مشاغل حفظشده، فرصتهای شغلی جدید و میزان حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط بهصورت شفاف بررسی شود.
تجربه کشورهای موفق در بازسازی بازار کار
حیاتنیا با اشاره به تجربه آلمان، ژاپن و کرهجنوبی گفت این کشورها پس از جنگ، بازسازی را تنها به ساخت زیرساختها محدود نکردند، بلکه همزمان بر توسعه تولید، آموزش مهارتی، افزایش بهرهوری، حمایت از بنگاههای کوچک و ایجاد ثبات اقتصادی تمرکز کردند. به گفته وی، هرچند امکان اجرای عین این الگوها وجود ندارد، اما میتوان از اصول موفق آنها در تدوین سیاستهای داخلی بهره گرفت.
مهمترین تهدید؛ گسترش اشتغال بیکیفیت
حیاتنیا مهمترین خطر پیشروی بازار کار را عادی شدن اشتغال بیکیفیت دانست و تصریح کرد: «مهمترین خطر، عادی شدن اشتغال بیکیفیت است. یعنی ممکن است آمار اشتغال بهتر شود، اما بخش بزرگی از مردم در مشاغل ناپایدار، کمدرآمد، بدون بیمه و بدون امنیت شغلی کار کنند. این وضعیت در بلندمدت هم به فقر شاغلان منجر میشود، هم بهرهوری اقتصاد را پایین نگه میدارد.»
لزوم حمایت از بنگاهها و تقویت بیمه بیکاری
هادی موسوینیک، پژوهشگر اقتصادی، نیز در گفتوگو با ایسنا تأکید کرد دولت باید با صنایع بزرگ برای جلوگیری از تعدیل نیرو همکاری کند و از ابزارهایی مانند تأمین سرمایه در گردش برای حفظ اشتغال بهره بگیرد.
وی همچنین با اشاره به محدودیت ظرفیت بیمه بیکاری، اصلاح سازوکارهای حمایتی را ضروری دانست و گفت حمایت از واحدهای کوچک، تقویت بیمه بیکاری و اجرای سیاستهایی مانند اعتبار خرید برای افزایش تقاضای مصرفکنندگان میتواند به کاهش فشار بر بازار کار و حفظ اشتغال کمک کند.
کارشناسان در مجموع بر این باورند که احیای پایدار بازار کار تنها در سایه رشد تولید، ثبات اقتصادی، توسعه مهارتآموزی، حفظ سرمایه انسانی و اجرای سیاستهای هدفمند امکانپذیر خواهد بود.
نظر شما درباره راهکارهای احیای بازار کار پس از جنگ چیست؟ دیدگاه خود را با مخاطبان اقتصاد کشور در میان بگذارید.
